Yevgeniy Slutskiy
Yevgeniy Yevgenevich Slutskiy (1880-yil 19-aprel, Novoye, Yaroslav guberniyasi — 1948-yil 10-mart, Moskva) — rus va sovet matematigi, statistigi va iqtisodchisi.
| Yevgeniy Slutskiy | |
|---|---|
| Tavalludi |
'Yevgeniy Yevgenivech Slutskiy 19-aprel 1880-yil |
| Vafoti |
10-mart 1948-yil Moskva, SSSR |
| Fuqaroligi | SSSR |
| Taʼlimi | Kiyevdagi Sankt-Vladimir universteti(1911), Myunxen Texnika universteti |
| Kasbi | Iqtisodchi, Matematik, Statistik |
| Otasi | Yevgeniy Makaryevich Slutskiy |
| Onasi | Yuliya Leopoldovna Bondi |
Biografiyasi
1880-yilda Yaroslav guberniyasining Novoe qishlog‘ida (hozirgi Yaroslavl viloyatining Nekouz tumanidagi Novinskoye qishlog‘i) Novinskiy oʻqituvchilar seminariyasining ustozi, Kiyev imperatorlik universiteti Sankt-Vladimir fizika-matematika fakultetining tabiiy boʻlimini tamomlagan Yevgeniy Makaryevich Slutskiy va Yuliya Leopoldovna Bondi oilasida tugʻilgan. 1886-yilda oila Kiyevga koʻchib oʻtdi. 1888-yilda Slutskiyning otasi Jitomir yahudiy hunarmandchilik maktabining mudiri lavozimini oldi, ammo 1899-yilda rahbariyat bilan kelishmovchilik tufayli isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi.
Taʼlim
1899-yilda Jitomirdagi klassik gimnaziyani oltin medal bilan tugatgan va Kiyev universitetining fizika-matematika fakultetining matematika boʻlimiga oʻqishga kirgan. 1901-yilda u universitetdan haydaldi va universitetdan haydalgan ikki talabani universitetga qaytarishni talab qilgan talabalar yigʻilishida ishtirok etgani uchun harbiy xizmatga yuborildi. Oʻsha yili qayta tiklangan. 1902-yilda xalq taʼlimi vaziri Zenger islohotiga qarshi namoyishi uchun universitetdan qayta haydalgan va Rossiya imperiyasining oliy oʻquv yurtlariga kirish huquqidan mahrum qilingan. 1902-yildan 1905-yilgacha Myunxen politexnika maktabining mashinasozlik boʻlimida oʻqidi, lekin uni tugatmadi, chunki 1905-yilgi inqilobdan keyin yana Rossiyada oʻqish imkoniyatiga ega boʻldi. 1905-yilda Slutskiy Kiyev universitetining yuridik fakultetiga oʻqishga kirdi va uni 1911-yilda „Chegaraviy foydalilik nazariyasi“ mavzusidagi inshosi uchun oltin medal bilan tamomladi.
Kiyevda u Rossiya xalqlarining Buyuk Sharq ittifoqiga kiruvchi „Birlik“ mason lojasiga kirdi. 1906-yilda u Kiyevdagi xususiy maktablardan biri direktorining qizi Yuliya Nikolayevna Volodkevichga uylandi, ularning farzandi yoʻq edi.
1917-yilda Moskva universitetida siyosiy iqtisod va statistika magistri darajasiga imtihon topshirgan.
Professional karyera
1912-yilda „Korrelyatsiya nazariyasi va taqsimot egri chiziqlari haqidagi ta’limotning elementlari“ kitobi nashr etilgandan soʻng, u Kiyev tijorat xalq xoʻjaligi institutiga ishga taklif qilindi va u yerda 1926-yilda Moskvaga koʻchib oʻtgunga qadar dars berdi.
1926-yil fevraldan SSSR Moliya xalq komissarligi Konyunktura institutining maslahatchisi boʻlib, u yerda kapitalistik mamlakatlar iqtisodiyotidagi sikllarni oʻrganish bilan shugʻullana boshladi. Bir vaqtning oʻzida u SSSR Markaziy statistika boshqarmasi Eksperimental statistika va statistik metodologiya institutining qishloq xoʻjaligi seksiyasini boshqargan.
Konyunktura instituti yopilib, SSB SSSR Davlat plan qoʻmitasiga boʻysundirilgandan keyin (1930) geofizika va meteorologiya bilan bogʻliq institutlarda ishlagan, uning tadqiqot predmeti quyosh faolligining hosilga taʼsiri boʻlgan. 1934-yilda u Moskva davlat universiteti qoshidagi Matematika va mexanika ilmiy-tadqiqot institutiga oʻtdi va bir vaqtning oʻzida matematik statistika kafedrasida dars berdi. 1939-yilda SSSR FA V. A. Steklov nomidagi AN Nassr Matematika institutiga (MIAN) ishga oʻtdi.
1941-yil oktyabr oyida adashib Qozon oʻrniga Toshkentga koʻchirilgan, noyabr oyida MIANdan chetlashtirilgan. Dastlab ishga joylasha olmadi, 1942-yilda SSSR FA Oʻzbekiston filiali tuzilmasiga vaqtincha qabul qilindi, urushdan keyin MIANga qayta tiklandi[1].
Maʼnaviy hayoti, oʻlimi va xotirasi
Slutskiy butun umri davomida she’rlar yozgan: 1910-yillarda vaqti-vaqti bilan, 1920-yillarda muntazam tarjimalarga oʻtdi, 1930-yillarda keng koʻlamli she’riy pyesalar va poemalar yaratdi.
1943—1944-yillarda Slutskiy doʻsti statistik N. S. Chetverikovga yozgan xatlarida Xudo va uning tarixda tutgan oʻrni haqida mulohaza yuritishga, teoditseya muammosiga, diniy-falsafiy risolalar yaratishga oʻtayotganini maʼlum qiladi[2]. Slutskiyning yakuniy asari 1947-yil avgust-sentyabr oylarida azobli jismoniy azob-uqubatlardan tanaffus paytida yozilgan „Yovuzlik, Yaratuvchi va maxluqot haqida qisqacha mulohaza yuritish tajribasi“ boʻlib, unda u Xudoning qudratini dunyodagi yovuzlik mavjudligi bilan kelishtirishga harakat qilgan[1].
1948-yil 10-martda Moskvada o‘pka saratonidan vafot etdi.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Клюкин 2009.
- ↑ Chipman Dj. S., Lanfan J.-S. Istoriya odnoy naxodki: kak bila zanovo otkrita i interpretirovana statya Slutskogo 1915 g. Wayback Machinedagi asl nusxadan arxivlangan arxiv nusxasi. (17-oktyabr 2021-yil) Economicus. Ru
