Yoʻldosh Oxunboboyev sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi                      = Yoʻldosh Oxunboboyevich Oxunboboyev
| tasvir                    = Юлдаш Ахунбабаев.jpg
| lavozim                   = O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining 2-raisi
| boshlanish davri          = [[1938-yil]] [[21-iyul]]
| tugash davri              = [[1943-yil]] [[28-fevral]]
| oʻtmishdoshi              = [[Usmon Yusupov]]
| vorisi                    = [[Abduvali Moʻminov]]
| lavozim_2                 = Oʻzbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisi
| boshlanish davri_2        = [[1925-yil]] [[17-fevral]]
| tugash davri_2            = [[1938-yil]] [[19-iyul]]
| premyer_2                 = 
| oʻtmishdoshi_2            = Lavozim tashkil etildi
| vorisi_2                  = Lavozim tugatildi
| lavozim_3                 = “Qo‘shchi” dehqon uyushmasi Marg‘ilon bo‘limi raisi
| boshlanish davri_3        = [[1917-yil]] [[noyabr]]
| tugash davri_3            = [[1925-yil]] [[17-fevral]]
| oʻtmishdoshi_3            = Lavozim tashkil etildi
| davomchisi_3              = Lavozim tugatildi
| tugʻilgan sanasi          = [[1885-yil]] [[1-iyul]]
| tugʻilgan joyi            = Juybozor qishlogʻi, Yozyovon volosti, [[Fargʻona viloyati]], {{TavalludJoyi|Margʻilon uyezdi}}, [[Turkiston general-gubernatorligi]], [[Rossiya imperiyasi]]
| vafot sanasi              = [[1943-yil]] [[28-fevral]]
| vafot joyi                = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]]
| vafoti sababi             = Noaniq
| fuqaroligi                = {{SSSR}}
| millati = Oʻzbek
| partiya = [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|Kommunistik partiya]]
| turmush_oʻrtogʻi = Adolat Xasanovna Oxunbobayeva
| bolalari = Xurinisa, Xayri, Salomat, Karimberda, Sodiqjon, Ergashali
| otasi =
| taʼlim = Qoʻshchi uyushmasining savodsizlikni yoʻq qilish maktabi
| kasbi = Dehqon
| dini = [[Islom]]
| faoliyati = [[1925]]-[[1938]]
| kabinet = Inqilobchi, davlat arbobi va partiya yetakchisi
| qoʻmitalar = "Qoʻshchi uyushmasi"
| mukofotlari = {{Lenin ordeni}} [[Tasvir:Orderredbannerlabor_rib.png|40px|Mehnat Qizil Bayrogʻi Ordeni]]
| dafn etilgan joyi = [[Chigʻatoy qabristoni]]
| janglar = Bosmachilarga qarshi kurash
}}

'''Yoʻldosh Oxunboboyev''' (1885, [[Margʻilon]] yaqinidagi Joʻybozor qishlogʻi — 1943.28.2, [[Toshkent]]) — davlat va jamoat arbobi. Margʻilondagi paxta tozalash zavodida ishchi (1901—04), [[Oʻzgan]]da batraklik qilgan (1904—14). [[1916-yil]]gi xalq qoʻzgʻoloni qatnashchisi. [[1917-yil]] [[Oktyabr toʻntarishi]]dan keyin Margʻilon atrofida tashkil qilingan dastlabki qishloq shoʻrosi, Margʻilon uyezdidagi „Qoʻshchi“ ittifoqi raisi (1919—21). [[Oʻzbekiston SSR]] MIK raisi (1925— 38), Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi (1938—43)<ref>Oʻzbekistonning yangi tarixi. 2-kitob [Oʻzbekiston sovet mustamlakachiligi davrida], T., 2000</ref><ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
== Yoshligi ==
Yoʻldosh Oxunboboyev [[Margʻilon|Margʻilon shahri]] yaqinida Rossiya Turkistonidagi Juybozor qishlogʻida tugʻilgan. U kambag‘al dehqon oilasida tug‘ilgan va to‘qqiz yoshidan boshlab yirik yer egasining qo‘liga fermer bo‘lib ishlay boshlagan<ref>{{Cite book|last=Залесский|first=Константин|url=https://books.google.com/books?id=yYzSAAAAQBAJ&q=%D0%90%D1%85%D1%83%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%2C+%D0%AE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88+%D0%90%D1%85%D1%83%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87&pg=PA1955|title=Великая Отечественная война. Большая биографическая энциклопедия|date=2020-03-11|publisher=Litres|isbn=978-5-457-27697-0|language=ru}}</ref>. [[1901|1901-yilda]] otasi vafotidan soʻng Margʻilondagi paxta tozalash zavodida ishlay boshlaydi. Oradan ko‘p o‘tmay, 1904-yilda [[Oʻzgan|O‘zganga]] jo‘nab ketdi va 1914-yilgacha u yerda mardikor va hunarmand bo‘lib ishladi, ahvoli tufayli yetarlicha taʼlim ololmadi, savodsiz, rus tilini yaxshi bilmas edi<ref>{{Cite web|title=Из цикла "ПЕСОЧНЫЕ ЧАСЫ"|url=https://sklyarevskiy.livejournal.com/3219312.html|website=sklyarevskiy.livejournal.com|access-date=2020-05-29}}</ref>.

1914-yilda Oxunboboyev Marg‘ilonga qaytib, bu yerdagi rus va monarxiyaga qarshi harakatlarga qo‘shildi. Keyinchalik 1916 yilgi Oʻrta Osiyo qoʻzgʻolonida qatnashgan . Natijada, u chor maxfiy politsiyasi boʻlgan Oxrana tomonidan hibsga olindi va ikki oyga qamaldi. U Fevral inqilobi tarafdori edi, lekin keyinchalik Oktyabr inqilobini qoʻllab-quvvatladi va bolsheviklar tarafdori boʻldi<ref>{{Cite web|title=Мемориальный дом Юлдаша Ахунбабаева {{!}} Gori, liji, puteshestviya. Konsalting|url=https://touruz.com/ru/blog/memorialniy-dom-yuldasha-axunbabaeva/|language=ru-RU|access-date=2020-05-29}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzilganidan keyin [[Qoʻshchi dehqonlar ittifoqi]] Margʻilon boʻlimiga rais etib tayinlanadi.

== Siyosiy faoliyati ==
Oxunboboyev rasman 1921-yil may oyida Kommunistik partiyaga aʼzo boʻldi<ref>{{Cite web|title=Ахунбабаев Юлдаш|url=http://hrono.ru/biograf/bio_a/ahunbabaev.php|website=hrono.ru|access-date=2020-05-29}}</ref>. U bosmachilar harakati va uning tarafdorlariga qarshi faol kurash olib bordi, harakat tarafdorlarini „xalq va vatan xoinlari“ deb ataydi.
Yoʻldosh Oxunboboyev Sovet Ittifoqidagi Milliy delimitatsiyada qatnashib, Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasining asoschilaridan biriga aylandi. 1925-yil fevral oyida Oʻzbekiston Kompartiyasining I taʼsis qurultoyiga delegat boʻldi. Bu qurultoyda Oxunboboyev Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti aʼzosi va Oʻzbekiston Kompartiyasi MK Siyosiy byurosi aʼzosi etib saylandi<ref>{{Cite web|title=История создания ХНСР...|url=http://soviet-asia.narod.ru/history3.html|website=soviet-asia.narod.ru|access-date=2020-05-29}}</ref>. Buning ustiga, u [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi raisi etib saylanib, Oʻzbekiston SSRning amalda davlat rahbari boʻldi. U 1938-yil 19-iyulgacha O‘zbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qo‘mitasi tugatilib, uning o‘rniga O‘zbekiston SSR Oliy Kengashi tashkil etilgunga qadar O‘zbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qo‘mitasi Prezidiumining raisi bo‘lib ishladi<ref>{{Cite book|last=Спаткай|first=Л.|url=https://books.google.com/books?id=UD43DQAAQBAJ&q=%D0%A6%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%B8%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B0+%28%D0%A6%D0%98%D0%9A%29+%D0%A3%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%A1%D0%A1%D0%A0&pg=PT611|title=Гербы и флаги стран мира. Азия|date=2018-01-30|publisher=Litres|isbn=978-5-04-029705-4|language=ru}}</ref>. 1938-yil 21-iyulda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining birinchi raisi boʻlib, qisman oʻzini va [[Usmon Yusupov|Usmon Yusupovni]] Oʻzbekiston SSR rahbari lavozimini egalladi. U 1943-yil vafotigacha O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi Raisi lavozimida ishlagan. 1937-yildan to vafotigacha Sovet Ittifoqi Oliy Sovetining deputati ham bo‘lgan.
Oxunboboyev [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushida]] bevosita qatnashmagan boʻlsa-da, Oʻzbekiston SSRning butun mehnat kuchlarini urushda front ortidan qoʻllab-quvvatlashga safarbar etdi. Un, moy, gazlama, jun, metall va boshqa foydali buyumlar ortilgan minglab vagonlarni [[Temir yoʻl|temir yo‘llar]] orqali frontga jo‘natdi.

== Vafoti ==
Yoʻldosh Oxunboboyev 57 yoshida [[Toshkent|Toshkentda]] kutilmaganda olamdan oʻtdi<ref>{{Cite web|title=В Ангрене снесли памятник советскому руководителю Узбекистана Юлдашу Ахунбабаеву|url=https://rus.ozodlik.org/a/28518753.html|website=Радио Озодлик|language=ru|access-date=2020-05-29}}</ref>. U birinchi avlod oʻzbek kommunisti boʻlishiga qaramay, Buyuk tozalash davrida tirik va hech qanday zarar koʻrmasdan qolishga muvaffaq boʻldi. Oxunboboyevning oʻlimi sabablari bir necha marta muhokama qilingan, uning oʻlimi sabablarini tushuntiruvchi ishonchli manbalar haligacha mavjud emas. U Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan<ref>{{Cite web|title=Ишантураева Сара|url=https://arboblar.uz/ru/people/ishanturaeva-sara|website=Arboblar.uz|language=ru|access-date=2020-05-29}}</ref>.


== Manbalar ==
{{manbalar}}



{{Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raislari}}
{{DEFAULTSORT:Oxunboboyev, Yoʻldosh}}
[[Turkum:1885-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1-iyulda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1943-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:28-fevralda vafot etganlar]]
[[Turkum:Toshkentda vafot etganlar]]
[[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston inqilobchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSR MSK raislari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raislari]]
[[Turkum:Chigʻatoy qabristoniga dafn etilganlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 1-chaqiriq deputatlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]]