Abramov, Aleksandr Konstantinovich
(28-август 1836-йил — 21-октябр 1886-йил) рус генерал-лейтенанти, Туркистон юришлари иштирокчиси [1].
| Александр Константинович Абрамов | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди |
29-август 1836-йил Новогород |
| Вафоти |
21-ноябр 1886-йил (50 ёшда) Симферопол |
| Фуқаролиги |
 Россия |
| Унвони | Генерал-лейтенант |
| Мукофотлари | Санкт-Станиславнинг императорлик ва Қироллик ордени, Санкт-Анне ордени, Оқ бургут ордени |
Таржимаи ҳол
_%D0%A7%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B5_%D1%81%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5.jpg)
портрет И. А. Тюрин томонидан чизилган.
У Новгород вилоятининг зодагонларидан бўлиб, зодагон полкида таҳсил олган, у ердан 1854-йил 17-апрелда артиллерия прапорши сифатида хизмат қилиш учун озод қилинган. 1858-йил март ойида у Сибир пиёда батареясига ўтказилди ва 1862-йилдан Ўрта Осиёда ҳарбий хизматни бошлади. Шу йили Қўқон қўрғони Пишпекни эгаллашда қатнашди. Ушбу юришда бошидан қаттиқ зарба бўлганлиги сабабли умрининг охиригача бошига кичкина чарм қалпоқ кийиб юрган. Хизматлари учун Абрамов 1864-йил 5-июнда 4-даражали муқаддас Анна ордени билан тақдирланган. Аулиэ-ота қал’асини эгаллашдаги хизматлари учун — 3-даражали муқаддас Станислав ордени билан тақдирланган[2]. Ўша йили Чимкентни қўлга киритилгач, Абрамов 3-даражали муқаддас Анна ордени билан тақдирланди ва штаб капитанлигига кўтарилди[3].
1865-йил июн ойи бошида Абрамов генерал Черняэв топшириғи билан Қўқонликлар томонидан ташлаб кетилган Сирдарёдаги Чиноз қал’асини эгаллаб олди ва дарёдан ўтиш йўлини вайрон қилди. Ушбу операция учун Абрамов капитан унвонини олди.
Кейинчалик Тошкентга ҳужум бўлди, ҳужум муваффақиятли ва кам сонли йўқотиш билан амалга оширилди. Кўплаб иштирокчилар мукофотларга сазовор бўлишди. Александр Константинович бу ерда биринчи ҳужум колоннасини бошқарган ва мустаҳкамланган ва умидсиз ҳимояланган шаҳарга биринчи бўлиб бостириб кирган, бунинг учун у 4-даражали Авлиё Жорж ордени билан тақдирланган.
1866-йил бошида Романовский Черняэв ўрнига келади ва Бухоро билан уруш бошланади. Иржар жангида капитан Абрамов рус қўшинларининг чап қанотининг ҳаракатларига раҳбарлик қилди. Унинг раҳбарлиги учун у подполковник унвонига сазовор бўлди ва қилич ва камон билан 4-даражали Муқаддас Владимир ордени билан тақдирланди. Кейин у Хўжандга бостириб киришда қатнашиб, бунинг учун 2-даражали муқаддас Станислав ордени билан тақдирланган. Абрамов Туркистон вилоятининг ташкил топиши ва тайинланган генерал-губернатор Кауфманнинг вилоятга келишини Жиззах коменданти лавозимида кутиб олди. Абрамов Жиззахнинг ўзига ҳужумда иштирок этмади — у карвонни ёпиш учун қолди. Романовский аллақачон кетган, Кауфман ҳали келмаган ва генерал Мантеуффел вақтинчалик минтақани бошқарган бир пайтда, ҳеч қандай махсус ҳарбий ҳаракатлар бўлмаган, аммо Абрамов Бухоронинг Яни-Қўрғон қал’асини эгаллаб, вайрон қилган. Вилоятнинг расмий раҳбари, Оренбург губернатори Крижановский жаҳл билан Петербургга шундай деб ёзади:
…шу билан бирга, Жаноби Олийларига шуни маълум қилишни лозим деб биламанки, генерал-маёр Мантеуффелдан рухсат олмасдан ҳаракатга кирган подполковник Абрамовнинг бундай ўз хоҳиш-иродаси мени кечириб бўлмас деб ҳисоблайман ва тўхтатиш учун Туркистон ўлкасидаги хусусий бошлиқларнинг бундай ўзбошимчалик билан қилмишларини барибир кўрсатма беришни фойдали деб биламан ва подполковник Абрамовни бундай хатти-ҳаракатга қарор қилишга мажбур қилган сабабларни Туркистон ҳарбий губернатори энг қатъий тадқиқ қилиш; аммо бундан қатъи назар, ишда иштирок этаётган қўшинлар ўз бурчларини аъло даражада бажарганлигини билиб, алоҳида ажралиб турганларни мукофотларга топширишга рухсат сўрайман.
1868-йил баҳорида полковник Абрамов Самарқанднинг босиб олинишига олиб келган Чўпон-Ота тепалигидаги жангда қатнашди. Бир неча кундан кейин Абрамов Бухородан ярим мустақил бўлган Ургутни эгаллаб олади. Зерабулоқда бухорийлар билан ҳал қилувчи жангда Абрамов асосий кучларни бошқаради. Ўша йили генерал-маёр унвонига эга бўлган Абрамов Бухоро амири билан сулҳ тузгач, янги ташкил этилган Зарафшон округига бошлиқ этиб тайинланади.
Александр Константиновичнинг вилоят бошқаруви даврида амалга оширган ҳарбий экспедициялари орасида унинг 1868-йил охирида Бухоро амири ва унинг тўнғич ўғли Катта-Тўра (Абдумалик) ўртасида бўлиб ўтган ўзаро урушдаги иштироки алоҳида эътиборга лойиқдир. Амирни қўллаб-қувватлашни фойдали деб билган Абрамов октабр ойида қўзғолончилар томонидан босиб олинган Қарши шаҳрини эгаллаб олади (бунинг учун у „Жасорат учун“ ёзуви туширилган олтин қилич олади) ва Қаршини дарҳол амир ҳокимиятига топширади. 1870-йилда Шаҳрисабзнинг ярим мустақил шаҳарлари — Шаҳар ва Китоб билан ҳам худди шундай бўлди: бу шаҳарларни бўрон босиб олгандан кейин (бунинг учун Абрамов 1-даражали Муқаддас Станислав ордени ва 3-даражали Авлиё Георгий қилич билан тақдирланган) ва исёнкор беклар Жура-бия ва Бобо-бияни қувиб, шаҳарларни амирга топширди. Ўша 1870-йилнинг ёзида Абрамов Зарафшон ва Искандаркўлнинг юқори оқимига разведка экспедициясини амалга ошириб, кейинчалик кичик тоғ бекликларини Зарафшон округига қўшиб олишга тайёргарлик кўрди. 1871-йил 29-июндаги жанги учун Санкт-Петербург ордени билан тақдирланган. 1-даражали Анна ва юқори Заравшондаги иш учун 2- даражали муқаддас Владимир ордени ва қилич билан тақдирланди.
Ўрта Осиёни тинчлантиргандан сўнг 1877-йил март ойида Фарғона вилоятига бошлиқ этиб тайинланади. 1879-йил 19-февралда у генерал-лейтенант унвонига эга бўлди[4] ва 1883-йил 4-ноябрда 4-пиё дивизияси қўмондони этиб тайинланди. Кейинчалик қўмондонликдан ҳайдалган Абрамов Туркистон бошқаруви тўғрисидаги низомни ишлаб чиқиш комиссияси аъзоси этиб тайинланди. Ушбу комиссия иши якунида, энг юқори миннатдорчиликка сазовор бўлган Абрамов даволаниш учун бир йилга чет элга жўнаб кетишга озод қилинди ва 1886-йил баҳорида қайтиб келганида у 13-пиёда дивизияси командири этиб тайинланди; 1886-йил 21-октябрда Симферополда вафот этди. У Симферопол ҳарбий қабристонига дафн этилган[5].
Абрамов 1870-йилдан император рус география жамиятининг тўлиқ аъзоси бўлди. Унинг Каратегин эгалиги ҳақидаги эслатмалари 1870-йилда Император Рус География Жамиятининг „Известия“ газетасида нашр этилган.
Абрамов томонидан Олой тизмасининг жанубий ён бағирларида жойлашган йирик тоғ музлигини, Сирдарё дарёсининг (Сирдарёнинг жанубий қисми) ирмоғи бўлган Кўксу дарёси ўша ердан келиб чиққанлигини айтилади.
Мукофотлар
- 4-даражали Муқаддас Анна ордени Жасорат учун (1862)[6]
- 3-даражали Муқаддас Станислаус ордени қилич ва камон билан (1863)
- 3-даражали Муқаддас Анна ордени қилич ва камон билан (1864)
- 4-даражали Авлиё Жорж ордени (1865)
- 4-даражали Муқаддас Владимир ордени қилич ва камон билан (1866)
- „Жасорат учун“ олтин қилич (1869)
- 1-даражали Муқаддас Станислаус ордени қилич билан (1870)
- 3-даражали Авлиё Жорж ордени (1870)
- 1-даражали Муқаддас Анна ордени (1870)
- Император тожи 1-даражали Муқаддас Анна ордени (1873)
- 2-даражали Муқаддас Владимир ордени қилич билан (1876)
- Оқ бургут ордени (1882)
Манбалар
- ↑ Абрамов, Александр Константинович // Воэнная энсиклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Ситина, 1911—1915
- ↑ Шишов А. В. Кавалери ордена Св. Георгия. — М., 2004.
- ↑ Терентев&нбсп;М.&нбсп;А. История завоэвания Средней Азии. Т. 1—3. — СПб., 1903.
- ↑ Островский А. В. Боэвой генерал — началник Ферганской области. // Воэнно-исторический журнал. — 2002. — № 9. — С.39.
- ↑ Чернопятов В. И. Некропол Кримского полуострова (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-06-17 санасида архивланган) . — С. 6.
- ↑ Список генералам по старшинству. СПб 1886г.