Ziyosfera

Al-Qoida

Ал-Қоида (арабча القاعدة – „асос“) сунний жиҳодчи ҳарбий ташкилотларнинг халқаро бирлашмасидир. Унинг илдизлари 1989 йили Совет қуролли кучларининг Афғонистондан олиб чиқилиши билан мамлакатда куч йиға бошлаган диний фундаменталистлар ва уларнинг ҳомийлари(Усома бин Лодин ва бошқалар)га бориб тақалади.[4] Ал-Қоиданинг дастурига мусулмон ўлкаларда хорижий таъсирларга чек қўйиш ва янги исломий халифалик яратиш киради.

Ал-Қоида
арабча: القاعدة‎‎

„Ал-Қоида“ байроғи

„Ал-Қоида“ фаол бўлган мамлакатлар
Мафкураси ўта ўнгчилик
ваҳҳобийлик[1]
ислом фундаментализми
панисломизм[2]
антисемитизм[3]
салафийлик
Этник мансублиги кўпмиллатли
Диний мансублиги ислом
Лидерлари Усома бин Лодин (1988—2011)
Айман аз-Заваҳири (2011—2022)
Сайфул Одил (2022—ҳ. в.
Тузилган вақти 1988-йил 11-август
Душманлари

Давлатлар:
Amerika Qoʻshma Shtatlari АҚШ
Birlashgan Qirollik Буюк Британия
Fransiya Франсия
Rossiya Россия
Sovet Ittifoqi Совет Иттифоқи (1988—1991)
Turkiya Туркия

Уюшган гуруҳлар:
Hizbulloh Ҳизбуллоҳ
Iroq va Shom islom davlati Ироқ ва Шом ислом давлати
Уюштирган ишлари терактлари

„Ал-Қоида“ ташкилоти 1980-йиллар охирида ташкил этилган. 1998-йил АҚШнинг Танзания ва Кениядаги элчихоналаридаги портлашлар ва 2001-йил 11-сентябрида Ню-Ёркдаги терактлардан сўнг „Ал-Қоида“ жаҳондаги энг йирик ва қудратли террорчилик ташкилоти сифатида кўрила бошланди. Ташкилот асосчиси Усома бин Лодин 2011-йил майида Покистонда йўқ қилинган. Унинг ўлимдан сўнг Айман аз-Заваҳири ташкилот етакчисига айланган.[5] 2022-йилнинг 31-июлида аз-Заваҳирий Кобулда АҚШ дрон ҳужуми натижасида ўлдирилди.[6]

Ал-Қоида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Хавфсизлик Кенгаши,[7] НАТО,[8][9] Европа Иттифоқи,[10] Америка Қўшма Штатлари,[11] Австралия,[12] Канада,[13] Исроил,[14] Япония,[15] Нидерландия,[16] Бирлашган Қироллик,[17] Россия,[18] Швеция,[19] ва Швейсария[20] томонидан террористик ташкилот деб топилган. Бироқ Ал-Қоида қарши кенг ҳарбий ва оммавий кампания 2001-йил 11-сентябр террор хуружларигача бошланмаган.

Манбалар

  1. ↑ „Тҳе Интерсеcтион оф Wаҳҳабисм анд Жиҳад“ (эн). Глобал Полиcй Жоурнал. 2020-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 7-декабр.
  2. ↑ Яссин Мушарбаш. „Тҳе Футуре оф Террорисм: Wҳат ал-Қаида Реаллй Wанц“ (эн). Дер Спиэгел (2005-йил 12-август). 2012-йил 7-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-август.
  3. ↑ Жоҳн Миллер. „Интервиэw Wитҳ Осама Бин Ладен (ин Май 1998)“ (эн). ПБС (1998-йил 1-май). 1999-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-август.
  4. ↑ ББC мақоласи
  5. ↑ „БМТ „Ал-Қоида“нинг парчаланаётгани ҳақида маълумот берди“. 2013-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-август.
  6. ↑ „УС киллс ал Қаэда леадер Айман ал-Заwаҳири ин дроне стрике ин Афгҳанистан“. CНН (2022-йил 1-август).
  7. ↑ [1]
  8. ↑ [2]
  9. ↑ [3]
  10. ↑ архив нусхаси, 2007-06-14да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2007-09-12
  11. ↑ архив нусхаси, 2005-03-24да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2005-03-24
  12. ↑ „архив нусхаси“. 2006-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 12-сентябр.
  13. ↑ архив нусхаси, 2006-11-19да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2007-09-12
  14. ↑ [4]
  15. ↑ [5]
  16. ↑ „архив нусхаси“. 2007-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 12-сентябр.
  17. ↑ архив нусхаси, 2005-12-12да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2007-09-12
  18. ↑ „архив нусхаси“. 2006-йил 14-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 12-сентябр.
  19. ↑ [6]
  20. ↑ архив нусхаси (ПДФ), 2007-06-09да асл нусхадан (ПДФ) архивланди, қаралди: 2007-06-09 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Al-Qoida" dan olindi