Aleksandr Chudesov
Александр Фёдорович Чудесов (1900-йил 19-июл[1], Санкт-Петербург, Россия империяси – 1956-йил 25-август, Сталинобод, Тожикистон ССР, СССР) – совет ҳарбий қўмондони, генерал-лейтенант (08.03.1953).
| Александр Чудесов | |
|---|---|
| Таваллуди |
1900-йил 19-июл Санкт-Петербург, Россия империяси |
| Вафоти |
1956-йил 25-август Сталинобод, Тожикистон ССР, СССР |
| Фуқаролиги |
|
| Хизматдаги йиллари | 1918-1956 |
| Унвони | Генерал-лейтенант |
| Мукофотлари |
|
Ҳаёти
Александр Чудесов 1900-йил 19-июлда Санкт-Петербургда туғилган. Миллати – рус. Қизил Армияда хизмат қилишдан олдин, 1917-йил февралдан – 1918-йил майгача Қизил гвардия сафида бўлган. Петрограднинг шаҳар округи 4-шаҳар округи қуролли қўриқлаш бўлимида юритувчи-комендант бўлган.
1918-йил май ойида Қизил Армия сафига қўшилиб, Петроград ҳарбий округининг отишма полкида хизмат қилади. Кейин туманнинг 2-махсус мақсадли отрядида хизмат қилиб, Шимолий-Ғарбий фронтдаги жангларда қатнашади. 1919-йилнинг март ойида марш эскадрони билан Жанубий фронтга жўнаб кетиб, етиб келганида эскадрон 96-Кубан отлиқ полкига қўшилган. Унинг бир қисми сифатида у генерал П. Н. Врангел қўшинлари билан, кейин 1919-йил июлдан бошлаб Н. И. Махно қуролли кучлари билан Гуляи-Поле ва Била Церква ҳудудларида жанг қилган. 1919-йил ноябр ойидан бошлаб полк 16- отлиқ дивизияси таркибига киради. Унинг таркибида Дон вилоятида, Ростов-на-Дон, Батайск ва Олгинская қишлоғида генерал А. И. Деникин қўшинлари билан жангларда қатнашган. 1920-йилнинг баҳоридан бошлаб дивизия Еиск яқинидаги Азов денгизи қирғоқларини қўриқлайди. Кейин кузда генерал П. Н. Врангел қўшинлари билан Қримдаги жангларда, Перекоп-Чонгар операциясида қатнашади. Мағлубиятдан кейин Чудесов Н. И. Махно қуролли кучларига қарши курашда қатнашган. 1921-йилнинг кузида Шимолий Кавказда бандитизмга қарши курашган Шимолий Кавказ ҳарбий округининг алоҳида отлиқ отрядига ўтказилган. Кейин, ўша йили отряд 11-отлиқ дивизиясининг 63-отлиқ полкига қўшилиб, Туркистон фронтида взвод командири сифатида жанг қилади. Шунингдек, Чудесов Босмачилар билан жангларда қатнашган.
Мукофотлари
СССР
- Ленин ордени (21.02.1945)
- тўртта Қизил Байроқ ордени (01/5/1924, 10/05/1943, 11/03/1944, 20/6/1949)
- ИИ даражали Суворов ордени (31.05.1945)
- ИИ даражали Кутузов ордени (31.03.1943)
- ИИ даражали Богдан Хмелницкий ордени (04.10.1945)
- 1-даражали Ватан уруши ордени (08.11.1944)
- Меҳнат Қизил Байроқ ордени
- Қизил Юлдуз ордени (03.13.1936)
- Бухоро Халқ Республикаси ИИ даражали Қизил Ярим ой ордени (27.04.1925) Фуқаролар уруши қаҳрамонлари. Чудесов Александр Фёдорович. // Ҳарбий-тарихий журнал. – 1977-йил. – № 6. – Б.62.
- медаллар, шу жумладан:
- „Ишчилар ва деҳқонлар Қизил Армиясининг ХХ йиллиги“ (1938)
- „Москва мудофааси учун“ (1944)
- „Сталинград мудофааси учун“ (1943)
- „1941-1945-йиллардаги Улуғ Ватан урушида Германия устидан қозонилган ғалаба учун“ медали (1945)
- Кенигсбергни озод қилганлик учун медали (1945)
- А. Ф. Чудесов қайд этилган Олий Бош Қўмондоннинг буйруқлари (миннатдорчиликлари[2]).
Ҳаволалар
Адабиётлар
- Великая Отечественная. Комдиви [Текст] : воэнний биографический словар : в 5 т. / Д. А. Цапаэв (рук.) под общ. ред. В. П. Горемикина. – М. : Кучково поле, 2011. – Т. 1. – С. 321—323. – 736 б. – 200 экз. – ИСБН 978-5-9950-0189-8.
- Коллектив авторов: к.и.н. М. Э. Морозов (руководител), к.и.н. В. Т. Елисеэв, к.и.н. К. Л. Кулагин, С. А. Липатов, к.и.н. Б. Н. Петров, к.и.н. А. А. Черняэв, к.и.н. А. А. Шабаэв. Великая Отечественная война 1941-1945 гг. Кампании и стратегическиэ операции в сифрах. В 2-х томах, 1000 экз, М: Объэдиненная редаксия МВД России, 2010. ИСБН 978-5-8129-0099-1.
- М. Л. Дударенко, Ю. Г. Перечнев, В. Т. Елисеэв и др.. .
Манбалар
- Lenin ordeni sohiblari
- Qizil Bayroq ordeni sohiblari
- Qizil Yulduz ordeni sohiblari
- „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
- Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
- Vatan urushi ordeni sohiblari
- Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
- Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
- Bosh shtab Harbiy akademiyasi bitiruvchilari
- Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti bitiruvchilari
- Kenigsbergni ozod qilganlik uchun medali sohiblari
- Stalingrad mudofaasi uchun medali sohiblari
- Moskva mudofaasi uchun medali bilan mukofotlanganlar
- Ishchi-Dehqon Qizil Armiyasining XX yilligi yubiley medali sohiblari
- 1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
- Dushanbeda vafot etganlar
- 1956-yilda vafot etganlar
- 25-avgustda vafot etganlar
- Sankt-Peterburgda tugʻilganlar
- 1900-yilda tugʻilganlar
- 19-iyulda tugʻilganlar
- ISBN sehrli havolalaridan foydalanilgan sahifalar