"Бахус" (италянча: Баccо; шунингдек — „Маст Бахус“[1]) — шароб худоси Вакхани (Бахус) тасвирловчи, мармардан ясалган ҳайкал. Ушбу асар кардинал Рафаэл Риарио томонидан буюртма қилинган ва 1497-йилда Микеланжело томонидан яратилган.

Замонавий ҳайкалтарош олим, Уилям Уоллес, бу асарни Микеланжелонинг биринчи дурдона асари деб ҳисоблайди[2].

Яратилиш тарихи

Микеланжело 1496-йил 4-июлда ҳайкал ясашга буюртма олади, чунки кардинал антиқа ҳайкаллар коллекциясини кенгайтирмоқчи бўлган. Бироқ, маълум бўлишича, Риарио санъат асарини, тугалландан сўнг, рад этган ва ҳайкални, боғлари Канчеллерия саройи яқинида жойлашган, банкир Якопо Галли сотиб олган. Ҳайкалтарошнинг дўсти Кондиви ҳайкал кардинал томонидан буюртма қилинганлигини билмасдан рад этади[3], лекин 1981-йилда тадқиқотчилар томонидан тасдиқланган.

1572-йилда Медичи ҳайкални сотиб олиб, уни Флоренсияга кўчирган.

Ҳозир ҳайкал Флоренсиядаги Барджелло музейида сақланади[4].

Тавсиф

Ушбу икки метрли ҳайкалтарошлик асари атрофида айланиб томоша қилиш учун мўлжалланган. Микеланжело сатир билан бирга маст ҳолдаги шароб худосини тасвирлаган. Афтидан, Вакх олдинга йиқилай деб, у гандираклаб турибди, лекин орқага суяниб мувозанатни сақлаган. Худонинг нигоҳи косадаги шаробга қадалган ва у инсониятга қилган совғасига ошиқ бўлиб тургандай туюлади[2]. Орқа мушаклари таранг кўринади, аммо қорин ва сон соҳасининг бўшашган мушаклари жисмоний ва шунинг билан бирга руҳий бемадорликни кўрсатади. Микеланжело эстетик эффектни бузиши мумкин бўлган, композицион мувозанациз беқарорлик таассуротига эришган.

Голландиялик рассом Мартен ван Хемскерк томонидан чизилган расмда (тахминан 1532-1535 йиллар) ҳайкалнинг қадаҳ кўтарган қўли ва жинсий аъзоси етишмаган. Қўли ва қадаҳ 1550-йилларнинг бошларида тикланган.

Бу ҳайкал К.Шулцнинг „Тош ва оғриқ“ биографик романида тилга олинган:

Виктор Лазаревнинг сўзларига кўра, „Вакх“-"Микеланжело асарлари ичидан камроқ мустақил ишлангани", чунки унда қадимги пластик санъатнинг таъсирини осонгина кўриш мумкин[5].

Адабиётлар

  • Эдгар шамоли . Уйғониш давридаги бутпарастлик сирлари. Лондон, 1958, п.147-157 (12-боб: Микеланжелонинг Баcчик сири)

Манбалар

  1. ↑ Роллан 1992.
  2. ↑ 2,0 2,1 Wаллаcе 2010.
  3. ↑ Эрпель 1990.
  4. ↑ „Мусео Назионале дел Баргелло - Галлериа“. 2015-йил 22-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 30-июн.
  5. ↑ Микеланджело. Поэзия. Письма 1983.

Ҳаволалар