Зиёсферада исми Биродар ва фамилияси Абдураимов бўлган бошқа кишилар ҳақида ҳам мақолалар мавжуд.

Биродар Ҳасанович Абдураимов (1943-йил 14-март, Тошкент) – футболчи, „Пахтакор“ (Тошкент) футбол жамоасининг ҳужумчиси (1960-1968-йиллар, 1970—1974-йиллар), спорт устаси (1962-йил), „Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган спорт устози“ (1994-йил). 1972-йил мавсумда биринчи лигаси рекордини ўрнатган (34 тўп). Расмий мусобақаларда жами 210 та тўп киритган. Биродар Абдураимов раҳбарлигида „Навбаҳор“ жамоаси Ўзбекистон кубогини қўлга киритган (1992-йил). Абдураимов Хиросима (Япония)да 12-Осиё ўйинлари чемпиони бўлган (1994-йил) Ўзбекистон миллий терма жамоасига мураббийлик қилган (Рустам Акрамов билан бирга). 1995-йилдан „Зарафшон“ (Навоий шаҳри), 1999-йилдан „Сурхон“ (Термиз шаҳри) футбол жамоалари устози. „Шуҳрат“ медали билан тақдирланган (1994-йил)[2][3].

Биродар Абдураимов
75 йиллик юбилейида
Шахсий маълумот
Таваллуд санаси 1943-йил 14-май (1943-05-14) (83 ёш)
Таваллуд жойи Тошкент, ЎзССР, СССР
Амплуаси Ҳужумчи
МукофотлариOʻzbekiston iftixori
Профессионал фаолияти*
Йиллар Жамоа Ишт. (Гол.)
1960-1964 Пакҳтакор 85 (20)
1964 Спартак Москва 1 (0)
1964-1968 Пакҳтакор 152 (50)
1969-1970 CСКА Москва 38
1970-1974 Пахтакор 122 (61)
1976 Янгиер ?? (11)
Бошқарган клублари
1987-1988 Пахтакор
1989 Спартак Анджиан
1991 Умид Тошкент
1992 Навбаҳор Наманган
1993 МҲСК Ташкент
1994 Ўзбекистон
1995 Январ-Май Навбаҳор
1998 Қизилқум
1999 Сурхон Термиз
2002 ФC Узбекистан
2003 Жуне – Септ Динамо Самарқанд[1]
2004 ФC Яссй
*Профессионал клублардаги голлари (ички чемпионат)

Фаолияти

1960—1968 ва 1970—1974 йилларда „Пахтакор“, 1969/1970-йилги мавсумда Москванинг ССКА жамоасида ўйнаган. 1976-йилда „Миэлиоратор Янгиэр“ клубида футболчилик фаолиятини якунлаган

1943-йил 14-майда Тошкент шаҳрида туғилган. Футбол билан 1959-йили 16 ёшида Ўзбекистон ёшлар терма жамоаси сафида шуғуллана бошлаган. У 17 ёшидан олий лига жамоасида „Пахтакор“ клубида ўйнай бошлади. 18 ёшида у СССР ёшлар терма жамоаси таркибида Руминия ёшлар терма жамоаси дарвозасига биринчи тарихий голни урди, чунки ўша пайтда Иттифоқ терма жамоаси биринчи марта ушбу даражадаги мусобақаларда қатнаша бошлаган. Ўша йили у хизмат кўрсатган спорт устаси бўлди. Спортни кураш ва бокс билан бошлаган, эркин кураш (48 кг) бўйича ўсмирлар ўртасида Ўзбекистон чемпиони бўлган. Аммо Тошкентдаги „Спартак“ стадионидаги ФСМ мураббийи Биродарни фақат футбол ўйнашга мажбур қилди. Бироқ, жанг санъати кейинчалик Тошкент Жисмоний тарбия институти дипломини олишга ёрдам берди.

1960-йили футбол мактабини тамомлаган Абдураимов „Пахтакор“ жамоасига қабул қилинди. Бу жамоа олий лигада дебют қилган йил эди, аммо Биродар мавсумни захира футболчиси сифатида бошлади. Кейинчалик бу тезкор футболчини „Пахтакор“нинг ўша пайтдаги устози Александр Келлер назарига тушган ва мавсум ўртасидан Абдураимов асосий жамоага жалб этила бошланди. Абдураимов 17 ёшида Марказий Осиё дербисида олий дивизиондаги голлари билан Олмаотанинг „Қайрат“ жамоасига қарши ўйинда ҳисобни очди, бу ёшдаёқ Григорий Федотов номидаги клуб аъзолари орасида эди. Улардан ташқари совет даврининг энг машҳур ҳужумчилари ҳам 17 ёшида юқори савияда гол ура олмадилар.

19 ёшида „Пахтакор“ иттифоқ чемпионатида 6-ўринни эгаллаганида СССР спорт устаси унвони билан тақдирланган[4]. 1964-йилда СССР пойтахтининг „Спартак“ жамоасида ўйнади, аммо жамоада узоқ қолмади ва „Пахтакор“ клубига қайтди.

1968-йил бошига келиб, у етти мавсумда 38 та гол урди ва тўсатдан бир мавсумда у 35 ўйинда 22 та гол уриб, СССРнинг энг яхши тўпурарига айланди (гарчи бу ютуқнинг ҳалоллиги баъзи тадқиқотчилар томонидан сўроқ қилинса ҳам)[5]. Унинг муваффақиятидан сўнг, 1969-йил феврал ойида Абдураимов Бош мураббий Гавриил Качалин бошчилигида Жанубий Америка бўйлаб машғулот сафарига тайёргарлик кўраётган терма жамоага таклиф қилинди. Машғулот ўйинларида Абдураимов барча шериклар билан тил топишиб, кўпинча гол урган. Биринчи ўйинда Чилининг „Коло-Коло“ жамоасига қарши Биродар хет-трик қайд этди ва ўйинда СССР терма жамоаси 5:4 ҳисобида ғалаба қозонди. Ушбу сафарда Абдураимов Колумбия терма жамоаси билан ягона расмий ўйинда майдонга туша олмади ва кейинчалик, ажабланарлиси шундаки, у кейинчалик терма жамоага киритилмади, гарчи унинг жорий мавсумда футболчи кўчиб ўтган Москванинг ССКА жамоасидаги ўйини жуда яхши бўлса ҳам. СССР олимпия терма жамоаси даражасида Биродар 7 та ўртоқлик ўйини ўтказди ва учта гол урди.

1970-йилда Абдураимов учинчи ва охирги марта „Пахтакор“ клубига қайтди ва биринчи лигадаги 34 та голли рекорди учун у 1972-йилги мавсумнинг энг яхши тўпурари совринини олди, бу эса клубнинг атиги бир мавсумдан кейин элитага қайтишига ёрдам берди.

32 ёшида, Абдураимов ҳали ҳам ажойиб спорт формасида бўлсада, футбол мутасаддилари унга катта футбол ўйнашни тўхтатишни қаттиқ таклиф қилишган. Ўша пайтларда футболчининг ёши ўттиздан ошган бўлса, уни „ўчириш“ вақти келди, деган фикр бор эди. Шундай қилиб, ўша йилларда Анатолий Бйшовец, Валерий Лобановский ва бошқа кўплаб совет футболи юлдузлари футбол билан жуда эрта хайрлашдилар. Бу вақтга келиб „Пахтакор“ сафида Владимир Фёдоров, Михаил Ан, Олимжон Аширов, Василис Хатзипанагис ва бошқа кўплаб юлдузлар пайдо бўлган эди. Шунинг учун Абдураимов ўз ўрнини шу ёш футболчиларга бериб, қуйи лига клубида ўйнашда давом этди. 1976-йилда „Миэлиоратор Янгиэр“ клубида футболчилик фаолиятини якунлаган.

Умуман олганда, у Тошкент клубида 15 йил ўтказди (шундан 13 таси олий лигада), 302 та учрашувни юқори савияда ўтказди, узоқ йиллар сардорлик вазифасини бажарди, „Пахтакор“ жамоасига етакчилик қилди. Умуман олганда, Биродар ўз фаолияти давомида Григорий Федотов номидаги клубга ккиритилди, олий дивизионда 105 та гол урди, шунингдек, Совет футболининг 100 та энг яхши тўпурари ва энг яхши 100 нафар фахрийлари рўйхатига киритилган (олий лигада 341 та ўйин). 2001-йилда Ўзбекистон футбол федерацияси ва „Наш футбол“ футбол журнали ташаббуси билан ўзбек тўпурарлари клуби ташкил этилди ва унинг номини олди – Биродар Абдураимовнинг „Клуб 200“[6]. У фаолияти давомида жами 221 та гол урган. У „Пахтакор“ сафида 358 та ўйин ўтказган ҳолда клубнинг энг кўп ўйин ўтказган 2-ўйинчиси ҳисобланади[7]. У „Пахтакор“ сафида жами 131 та гол урган ва Геннадий Красницкийнинг 202 та голидан кейин „Пахтакор“нинг энг яхши тўпурарлари рўйхатида 2-ўринда туради.

Халқаро

1961-йилда у Совет ёшлар футбол жамоасида дебют қилди ва Руминияга қарши ўйинда гол урди. У Совет Иттифоқи Олимпия терма жамоасида ўйнаган, у ерда 7 та ўртоқлик ўйинида қатнашган ва 3 та гол урган.

Мураббийлик фаолияти

1977-йилда Абдураимов мураббий ва „Пахтакор“ болалар футбол мактаби раҳбари сифатида иш бошлади. Икки йил ўтгач, у катталар футболига ўтиб, „Шаҳриханец“ ни бошқарди, ундан кейин „Динамо“ (Самарқанд) ва СССР иккинчи лигаси зонасида ғалаба қозонди.

1979-йилда авиаҳалокат рўй берди, унда „Пахтакор“ жамоаси бутун асосий таркиби ҳалок бўлди. Бу жамоанинг барча йигитлари Биродарнинг кўз ўнгида шаклланган, бундан ташқари Биродар капитанлик боғичини шахсан ўзининг дўсти ва жамоадоши Владимир Фёдоровга топширган, у ҳам бахциз ҳодисада вафот этган. Шундан сўнг, Биродар узоқ вақт қора кўйлагини ечмай, „Пахтакор“ жамоаси хотирасига бағишланган митингда марҳум футболчиларнинг оила аъзолари ва фарзандларига ёрдам беришини, бир кун келиб янги футболкада марҳум футболчиларнинг фарзандлари ўйнайдиган жамоа йиғишини ваъда қилди.

1984-йилда Биродар Ҳасанович беш йил олдин ўзини катта футболда синаб кўриш учун борган „Пахтакор“ жамоаси ёшлар клубини бошқарган. Бир йил ўтгач, клубнинг ёшлар жамоаси ўн тўққиз йил аввалги натижани такрорлаб, СССР чемпионатида учинчи ўринни эгаллади. „Пахтакор“ ёшлари умумиттифоқ турнирларида медалларни қўлга киритган икки медал эди. 1987-йилда Абдураимов бир йил аввал иккинчи лигага деярли тушиб кетган „Пахтакор“ клубининг асосий жамоасига бош мураббий этиб тайинланди. У билан клуб таркибни ёшартирди ва бўлажак „Пахтакор“ жамоасининг асосини тайёрлади. Кейинги йили „Пахтакор“ бутун мавсум давомида яхши ўйин кўрсатди ва фақат охирги масофада „Ротор“ ва СКА (Ростов)га сафарда иккита ўйинда мағлуб бўлди. Айнан мана шу икки ўйин охир-оқибат ўша пайтдаги иттифоқ ҳакамлари ва футбол мутасаддиларининг ҳалоллиги ҳақида кўплаб миш-мишларга сабаб бўлди. Келажакда бундай узоқ давом этган „гилам остидаги ўйинлар“ Абдураимовнинг барча режаларини амалга оширишга имкон бермади ва шундан сўнг у ўн йил аввалгидек Андижон вилоятига кетишга мажбур бўлди, аммо бу гал „Спартак“ (Андижон) жамоасида атиги олти ой ишлашга муваффақ бўлди.

1989-йилнинг ёзида бош мураббий Виктор Носов истеъфога чиқарилганидан сўнг Абдураимов яна Тошкентга қайтарилди ва „Пахтакор“ жамоасига клуб раҳбари этиб тайинланди. У бу лавозимда 1990-йилнинг охиригача ишлади, айнан шу йили „Пахтакор“ олий лигага қайтди. Ушбу ютуқлари учун Биродар Абдураимовга „Ўзбекистонда хизмат кўрсатган мураббий“ фахрий унвони берилди. 1991-йилда эса Абдураимовнинг ваъдаси амалга ошди, у Тошкентнинг „Умид“ жамоасига бош мураббий бўлди. Шу заҳотиёқ „Пахтакор-79“ футболчилари Аширов, Баканов, Ана, Корченов ва бошқа марҳум футболчиларнинг ўғиллариларни шу жамоага таклиф қилди. Бу жамоа билан у собиқ иттифоқ чемпионати иккинчи лигаси зонасида иккинчи ўринни эгаллади ва буфер зонада ўйнаш ҳуқуқини қўлга киритди, аммо шундан сўнг СССР чемпионати ўз фаолиятини тўхтатди ва Абдураимов кетишга мажбур бўлди. 1992-йилда „Навбаҳор“ жамоасига мураббийлик қилди ва тарихий биринчи Ўзбекистон кубогини қўлга киритди.

1993-йилда Абдураимов Тошкентга қайтиб, „Марказий Ҳарбий Спорт Клуби (МҲСК)“ бош мураббийи бўлди, 1994-йилда эса Ўзбекистон миллий терма жамоаси катта мураббийи лавозимига ўтказилди ва бош мураббий Рустам Акрамов билан биргаликда терма жамоани ўйинларга тайёрлашни бошлади. Осиё ўйинлари олдидан, Тошкентда бўлиб ўтган Ўзбекистон Мустақиллиги куни арафасида илк бор „Мустақиллик кубоги“ кичик чемпионати бўлиб ўтди, унда Ўзбекистон жамоаларидан ташқари „НАК Бреда“ ва „Витессе“ европа футболи вакиллари ҳам иштирок этишди. Акрамов ва Абдураимов бошчилигидаги Ўзбекистон терма жамоаси эса ушбу кубок соҳибига айланди. Орадан бироз вақт ўтиб, кузда уларнинг бошчилигида Ўзбекистон терма жамоаси барча ўйинларда ғалаба қозониб, Корея терма жамоаси (Анатолий Бйшовец бошчилигида), Кувайт (ўз вақтида Валерий Лобановский томонидан сўнгги дақиқагача тайёрланган) ёки Япония (таниқли бразилиялик мутахассис Фалкао бошчилигидаги) каби фаворитларни мағлуб этиб, Осиё ўйинлари чемпионига айланди. Шундан сўнг Абдураимов ўзининг илк ҳукумат мукофоти – „Шуҳрат“ медалини олди.

1995-йилда Абдураимов яна „Навбаҳор“ни бошқарган, кейинчалик эса „Зарафшон“ (Навоий) ва „Сурхон“ жамоаларида ишлаган. Кейинчалик, Ўзбекистон футбол ассоциацияси қошидаги мураббийлар кенгаши аъзоси этиб сайланди. 2002-йилда иккинчи лигасининг „Солиқчи“ (Тошкент вилояти) жамоаси билан ишлаб, қисқа вақт ичида уни биринчи лигага олиб чиқди. Кейинчалик жамоа биринчи лигадаги иштирокидан четлаштирилди (клуб раҳбарияти молиявий харажатлар юкини кўтармади). 2003-йилги мавсумда Биродар Абдураимов машҳур „Самарқанд-Динамо“ футбол клубига бош мураббий бўлди. 2004-йилда Қозоғистоннинг „Ясси-Сайрам“ клубида мураббий-маслаҳатчи бўлиб ишлаган

Шахсий ҳаёти

Унинг ўғиллари Азамат Абдураимов, Баҳодир ва Жасур ҳам футболчи бўлган, ҳужумчи сифатида ўйнаган[8].

Биродар америкалик ссенарийнавис ва режиссёр Алиа Азамат Ашкеназининг бобоси бўлиб, у режиссёр Браян Сонг томонидан суратга олинган „Миша“ футбол ҳужжатли филмини ёзган[9], филмда Биродар қаҳрамонлардан бири сифатида тасвирланган. Биродар ўзбекистонлик энг фаол теннисчи Нигина Абдураимованинг ҳам бобоси.

Ютуқлар

Клуб муваффақиятлари

  • СССР Биринчи лигаси чемпиони : 1972-йил
  • СССР Биринчи лигасининг бронза медали совриндори: 1964-йил
  • СССР кубоги финалчиси : 1968-йил

Мураббийлик муваффақиятлари

Шахсий муваффақиятлар

Мукофотлар

  • СССР спорт устаси унвони (1962-йил);
  • Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган мураббий унвони (1990-йил);

Статистика

Берадор Абдураимовнинг статистикаси
Мавсум Клуб Чемпионат Миллий кубок(лар) Жами
Двизион Ишт Гол Ишт Гол Ишт Гол
1960 Пахтакор Тошкент Д1 9 3 - - 9 3
1961 Пахтакор Тошкент Д1 16 3 - - 16 3
1962 Пахтакор Тошкент Д1 30 8 1 0 31 8
1963 Пахтакор Тошкент Д1 30 6 1 0 31 6
Жами 85 20 2 0 87 20
1964 Спартак Москва Д1 1 0 - - 1 0
Жами 1 0 - - 1 0
1964 Пахтакор Тошкент Д2 23 10 - - 23 10
1965 Пахтакор Тошкент Д1 30 7 - - 30 7
1966 Пахтакор Тошкент Д1 33 7 2 0 35 7
1967 Пахтакор Тошкент Д1 31 4 2 2 33 6
1968 Пахтакор Тошкент Д1 35 22 4 3 39 25
Жами 152 50 8 5 160 55
1969 ССКА Москва Д1 30 7 5 2 35 9
1970 ССКА Москва Д1 8 1 2 0 10 1
Оралиқ жами 38 8 7 2 45 10
1970 Пахтакор Тошкент Д1 20 6 - - 20 6
1971 Пахтакор Тошкент Д1 27 7 4 0 31 7
1972 Пахтакор Тошкент Д2 33 34 2 2 35 36
1973 Пахтакор Тошкент Д1 29 12 3 1 32 13
1974 Пахтакор Тошкент Д1 12 1 2 1 14 2
Жами 121 60 11 4 132 64
Умумий фаолияти 397 138 28 11 425 149

Адабиётлар

  • Владимир Сафаров: „Ўзбек футболи афсонаси“. – Тошкент. – 2009 йил.
  • Виктор Хохлюк : "Берадор Абдураимов: „Пахтакор – менинг ҳамма нарсам“". // „ИнтерФутбол“ – 20-сон (488), 2018-йил май – б. 12-13.

Манбалар

  1. ↑ Берадор Абдураимов (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-02 санасида архивланган), Плаер инфо ат спартак.cом (русча)
  2. ↑ "Абдураимов Биродар Ҳасанович" ЎзМЕ. А-ҳарфи[сайт ишламайди] Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
  3. ↑ „фоотбаллплаерс.ру: Берадор Абдураимов: (Русча)“. 25 березня 2012да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5 листопада 2016.
  4. ↑ Берадор Абдураимов: Я бил и остаюс патриотом своэй родини, 18 Апреля 2008 (русча) (Wайбаcк Мачине сайтида Април 30, 2012, санасида архивланган)
  5. ↑ Дмитрий Туманов. „Как я с Абдураимовыми плов ел“ (ру). Советский спорт (2008-йил 8-декабр). 2014-йил 22-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-феврал.
  6. ↑ Ест Клуб Узбекистанских Бомбардиров! , 22 Июля 2008 (русча) (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-10-04 санасида архивланган)
  7. ↑ фоотбаллплаерс.ру: Берадор Абдураимов: (русча) (Wайбаcк Мачине сайтида Марч 25, 2012, санасида архивланган)
  8. ↑ „Архівована копія“ (деадлинк). 28 травня 2009да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5 листопада 2016.
  9. ↑ Узбекистан: Тҳе Корё Сарам’с трагиc Совиэт соccер суперстар Эурасинет – Деcембер 18, 2020 – бй Чрис Риcклетон
  10. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 5 ноябр 1994 года № УП-981 «О награждении группы спортсменов и тренеров республики»
  11. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 16 май 2003 года № УП-3246 «О присвоении Абдураимову Б. почётного звания «Узбекистон ифтихори»

Ҳаволалар