Braziliya
Бразилия, расмий номи Бразилия Федератив Республикаси (португалча: Брасил ёки Репúблиcа Федератива до Брасил) — Жанубий Америкадаги энг катта ва аҳолиси энг кўп бўлган мамлакат бўлиб, ҳам аҳоли сони, ҳам майдони жиҳатидан дунёда бешинчи ўринни эгаллайди. Майдони — 8 512 760 минг км2. Аҳолиси — 212 411 400 киши (2025). У Жанубий Америка марказидан то Атлантика океанига қадар ёйилган ҳудудни эгаллаб Америкаларнинг „энг шарқий“ мамлакатидир. У билан чегарадош мамлакатлар: Уругвай, Аргентина, Парагвай, Боливия, Перу, Колумбия, Венесуэла, Гуяна, Суринам ва Франсуз Гиянасининг франсуз қисми. Аниқроғи, у Эквадор ва Чилидан ташқари, Жанубий Американинг ҳар бир давлати билан чегарадош. Номи, дастлабки колонистлар томонидан жуда қадрланган, Бразилия дарахтидан (пау-брасил) келиб чиққан. Ҳудудида ҳам экин майдонлари, ҳам тропик ўрмонзорлар жуда катта жойни эгаллайди. Табиий ресурслар ва катта миқдордаги ишчи кучига бой бўлган Бразилия, Жанубий Америка иқтисодиётининг етакчисидир. Дастлаб Португалиянинг собиқ колонияси бўлганидан, унинг давлат тили Португал тилидир. Пойтахти — Бразилиа шаҳри. БМТ аъзоси. Маъмурий жиҳатдан 26 штат ва федерал (пойтахт) округга бўлинади.
Бразилия Федератив Республикаси Репúблиcа Федератива до Брасил
| |
|---|---|
|
Шиор: Ордем э прогрессо (Португалча: Тартиб ва Тараққиёт) | |
|
Мадҳия: Ҳино Наcионал Брасилеиро (Бразилия Давлат Мадҳияси) | |
 | |
| Пойтахт | Бразилиа |
| Расмий тил(лар) | Португалча |
| Ҳукумат | Президентлик Республика |
| Лула да Силва | |
| Мустақиллик (Португалиядан) | |
• Сана |
7-сентабр 1822 |
| Майдон | |
• Бутун |
8,511,965 км2 (5-ўрин) |
• Сув (%) |
0.65 |
| Аҳоли | |
• 2023-йилги рўйхат |
203,778,000 2,82% (5-ўрин) |
| • Зичлик | 21/км2 |
| ЙИМ (ХҚТ) | 2005-йил рўйхати |
• Бутун |
АҚШ$1,568,000 мил. (9-ўрин) |
• Жон бошига |
АҚШ$8,425 |
| Пул бирлиги | Бразилиан Реал (БРЛ) |
| Вақт минтақаси | УТC−2...−5 |
• Ёз (ДСТ) |
УТC−2...−5 |
| Қисқартма | БР |
| Телефон префикси | 55 |
| Интернет домени | .бр |
|
| |
Тарих
Турли назарияларга кўра, биринчи бўлиб Бразилия ҳудудига 17 дан 6 минггача киради. м. пр. Ме Cоунтрй европаликлар томонидан кашф этилганда, маҳаллий тубжой америкалик қабилалар ҳали неолит босқичида эди. Энг ривожланган ҳудуд асосан Атлантика қирғоғи бўлиб, бўйи паст тубжой америкалик қабилалар яшаган ва уларга Пиндорама, палма дарахтлари мамлакати деб ном берган. 1500-йилда Бразилияни испан сайёҳи Висенте Янез Пинсон кашф қилди, у ПА Кабрал (Педро Алварес Кабрал) бошчилигидаги португал экспедициясидан ўтиб, мамлакатга 26 январ, 22 апрелда келди. Шунга қарамай, Тордесилло шартномаси Жанубий Американинг барча қисмларини Португалия учун шартли чизиқдан шарқда тан олди. 1533 йил Португалларнинг ҳақиқий мустамлакаси Бразилия қирғоқларини 15 ирсий капитанга бўлиниши билан бошланди. Бразилия мустамлакаси шундай ташкил топган.[1]
Дастлаб, португал мустамлакачилари манзарали дарахтни экспорт қилишди, кейинчалик улар шакарқамиш этиштиришни ва қаҳвани тарғиб қилишни бошладилар. Мустамлакаларда 1550 йилдан бошлаб қуллар, асли маҳаллий ҳиндулар ҳукмронлик қилган. қуллар асосан Африкадан, хусусан Конгодан ноқонуний олиб келинган. 1549 йилдан Бразилиядаги португал ерлари бевосита Португалия қироли томонидан бошқарилган. 1621 йил мустамлака икки штатга (Португалия эстадос) бўлинган — Бразилия (жанубий) ва Маранжано (шимол). 17.c. ХИХ аср ўрталарида минтақадаги Португалия мустамлакачи давлатлари Франсия ва Нидерландия Португалия гегемонлигига таҳдид сола бошлади. Шимолий-шарқий ҳудудларда Голландия Бразилияни ташкил этди ва Франсия экватор яқинида ва мамлакат жанубида бир нечта экспедицияларни бошлади. Охир-оқибат, португаллар йўқотилган ҳудудни қайтариб олишга ва назоратни сақлаб қолишга муваффақ бўлишди.
17-18. Асрлар давомида колония ҳудуди асосан қароқчилар туфайли ғарбга қараб кенгайиб борди. Каатинга, Серадас, Амазония мустамлака қилинган. Сан-Винсент ва Гран Парос капитанлари ўзларининг ҳақиқий чегараларини Тордесиллиан чизиғидан узоқроққа чўзиш орқали жуда тез кенгайишди. Тордесиллонинг Испания билан тузган шартномаси 1777 йилда бекор қилинди ва у олган барча ерларнинг Бразилия мустамлакасини тан олди.
1808 йилда Наполеондан қочган Португалия қироли бутун қироллик оиласи ва ҳукумати билан Бразилияга этиб келди ва Бразилияни вақтинча император метрополига айлантирди. Бу воқеалар Бразилиянинг мавқеини оширди. 1816-йилда Португалия мустақиллиги тиклангач, Португалия Қироллиги Бразилия ва Алгарве номини олди. 1822 йил 7 октябрда княз Пётр И мустақиллигини эълон қилди ва мустақил Бразилия империясини тузди.
Иккинчи Бразилия императори Пётр ИИ 1889 йилда тахтдан ағдарилди. 15 октябр Бразилия республикага айланди. ХИХ аср ХХ аср охирида. ХХ асрнинг бошларида мамлакат 5 миллион европалик муҳожирни ўзига тортди, бу эса мамлакатнинг қабул қилинишини янада оширди. Йигирманчи асрнинг ўрталарига қадар Бразилиянинг пойтахти Рио-де-Жанейро эди.
Мамлакатга олигархлар томонидан бошқариладиган Эски Республика (португал. Репúблиcа Велҳа) асос солган. ҳарбий тўнтариш натижасида аг1808 йилда Наполеондан қочган Португалия қироли бутун қироллик оиласи ва ҳукумати билан Бразилияга этиб келди ва Бразилияни вақтинча император метрополига айлантирди. Бу воқеалар Бразилиянинг мавқеини оширди. 1816-йилда Португалия мустақиллиги тиклангач, Португалия Қироллиги Бразилия ва Алгарве номини олди. 1822 йил 7 октябрда княз Пётр И мустақиллигини эълон қилди ва мустақил Бразилия империясини тузди.
Мамлакатда иқтисодий муаммоларнинг кучайиши ва 1965-йилда авж олган совуқ уруш Бразилия ҳарбий тузумининг ўрнатилишига олиб келди. Бу даврда янги қабул қилинган конституция миллатчилик, иқтисодий тараққиёт ва коммунизмга қарши сиёсат юритиш орқали ҳуқуқ ва эркинликларни кескин чеклаб қўйди. Бу даврда Бразилия иқтисодий жиҳатдан анча тез ривожланди. 1985 йил 1965 йилдан бери биринчи фуқаролик президент. У Танкред Невесга айланди. У 1988 йилда бошқарувни либераллаштирган. янги (мавжуд) Бразилия конституциясини эълон қилди ва демократлаштириш йўлига қайтди. Бу давр Янги Республика (португалча: Репúблиcа Нова) номи билан машҳур. Мамлакатнинг амалдаги (36-президенти) 2011-йилдан бери ўз лавозимини эгаллаб келаётган Дилма Руссефф ҳисобланади.дарилди ва ҳокимият тепасига Зеулий Варгас келди. У Эстадо Ново номи билан танилган диктатурани ўрнатди ва 1945 йилгача ҳокимиятда қолди. Истеъфога чиқишга мажбур бўлган мамлакат яна демократлаша бошлади ва 1960-йилларда ислоҳотлар ўтказилди. пойтахт мамлакат марказида жойлашган Бразилияда хусусий ташкил этилган шаҳарга кўчирилди.
Мамлакатда иқтисодий муаммоларнинг кучайиши ва 1965-йилда авж олган совуқ уруш Бразилия ҳарбий тузумининг ўрнатилишига олиб келди. Бу даврда янги қабул қилинган конституция миллатчилик, иқтисодий тараққиёт ва коммунизмга қарши сиёсат юритиш орқали ҳуқуқ ва эркинликларни кескин чеклаб қўйди. Бу даврда Бразилия иқтисодий жиҳатдан анча тез ривожланди. 1985 йил 1965 йилдан бери биринчи фуқаролик президент. У Танкред Невесга айланди. У 1988 йилда бошқарувни либераллаштирган. янги (мавжуд) Бразилия конституциясини эълон қилди ва демократлаштириш йўлига қайтди. Бу давр Янги Республика (португалча: Репúблиcа Нова) номи билан машҳур. Мамлакатнинг амалдаги (36-президенти) 2011-йилдан бери ўз лавозимини эгаллаб келаётган Дилма Руссефф ҳисобланади.
Сиёсат
Мамлакат конституциясига кўра, Бразилия федерал президентлик демократик республика бўлиб, унинг президенти ҳам давлат, ҳам ҳукумат бошлиғи ҳисобланади. Штатда кўппартиявийлик тизими мавжуд.
Штатнинг маъмурий тузилмаси АҚШ модели билан бошқариладиган федерациядир. Муниципалитетлар автоном сиёсий бирликлардир.
2016 йил _ 1 сентябр парламент президент Дилма Руссеффни қасос олишда айблаб, лавозимидан озод қилди. Собиқ вице-президент Мишел Темер мамлакатнинг янги президенти бўлди.[2]
Ҳукумат даражалари:
- иттифоқ (федерация)
- давлатлар
- муниципалитетлар
Маъмурий бўлинмалар
Бразилия 26 штат (эстадо) ва 1 федерал округдан (дистрито федерал) иборат:[3]
География
Шимолдаги Амазония ўрмонининг кенг чизиғидан ва жанубдаги очиқроқ тепаликлар ва кичик тоғлардан иборат Бразилия ландшафти Бразилия аҳолисининг кўпчилиги ва қишлоқ хўжалиги ҳудуди ҳисобланади. Австралиянинг катталигидаги майдонни эгаллаган Амазон тропик ўрмонлари дунёдаги энг катта ўрмон ҳисобланади. Улар Жанубий Американинг учдан бир қисмини ташкил қилади ва асосан Бразилияда, Амазон ҳавзасида ўсади. Унинг дарахтлари ҳар хил ҳайвонлар, қушлар, ҳашаротлар ва судралувчиларни, шунингдек, минг йиллар давомида бу ерда яшаган Амазон ҳиндуларини озиқлантиради ва озиқлантиради. Атлантика океани бўйлаб бир қанча тоғ тизмалари жойлашган бўлиб, Бразилиянинг энг баланд тоғи Пико да Неблина денгиз сатҳидан 3014 м баландликда кўтарилган.
Энг йирик дарёлар Парана бўлиб, Игуасу дарёсининг катта ирмоғида таъсирчан Игуазу шаршараси жойлашган; Шунингдек, Рио-Негро, Сан-Франсиско, Хингу, Мадейра, Тапажос ва, албатта, Амазонка, дунёдаги энг сувли дарё (энг катта ҳавзага эга) ва баъзи экспертлар томонидан дунёдаги энг узун дарё деб ҳисобланган. Дунё. Амазон дарёси Перудаги Анд тоғларидан дарёлар ва Жанубий Америка орқали 6439 км узунликда оқади. Атлантика океанига қуйилади. Бразилия дарёнинг ярмини эгаллайди. Бу мамлакатнинг энг муҳим сув йўли бўлиб, йирик кемалар ҳатто океандан 1600 км узоқликда жойлашган Манаус шаҳрига ҳам этиб боради. Дарё ҳар йили тошиб, далаларни лой билан озиқлантиради.
Иқлим
Бразилиянинг экваториал иқлими минтақавий ўзгаришлар билан тавсифланади. Амазон текисликлари ярим нам иқлимга эга, йиллик ўртача ёғин миқдори 4000 мм, ойлик ўртача ҳарорати 25—28 °C. Бразилия ва Гаянанинг тоғли ҳудудлари нам субекваториал иқлимга эга, йиллик ўртача ёғин миқдори 1000–2000 мм. Мамлакатнинг жанубий қисми субтропик денгиз иқлимига эга, йиллик ўртача ёғин миқдори 1800 мм атрофида, июлда ўртача 13 °C, январда ойлик ўртача ҳарорат 24 °C атрофида.
биологик хилма-хиллик
Қулай экваториал иқлими туфайли Амазон ҳавзаси ўрмонлари сайёрамизнинг қолган қисмига қараганда фауна ва флоранинг энг хилма-хиллиги билан гуллаб-яшнайди. Мамлакатнинг ПВ, Пантанал ботқоқ ва ботқоқ эрларининг тропик экотизими дунёдаги энг йирик экотизимлардан бири бўлиб, ўсимлик ва фаунанинг хилма-хиллигига бой. Бу ерда 1000 га яқин қушлар, 300 га яқин сутемизувчилар, 480 га яқин судралиб юрувчилар, 400 га яқин балиқлар ва 9000 га яқин умуртқасиз ҳайвонлар яшайди. Турлар. Олимларнинг ҳисоб-китобларига кўра, Бразилия бўйлаб тўрт миллионга яқин ўсимлик ва ҳайвон турлари мавжуд.
Амазон ҳавзасида энг катта гуллардан бири ўсади — гигант Виктория, виcториа cрузиана, жуда чиройли гуллайдиган малика гуллари (Тибоучина семидеcандра), Жанубий Америка қитъасидаги энг баланд дарахт турларидан бири — ҳақиқий капок дарахтлари, Табебуиа алба миллий тан олинган. . Бразилия рамзи, бошқа кўплаб ўсимликлар Атлантика қирғоғидаги мангровда, кўпинча Бразилия шаҳарларининг жануби-шарқидаги яйловларда ўсади.
Сиз судралиб юрувчилар ва балиқларнинг кенг ассортиментини оласиз. Тимсоҳлар туркумига мансуб кайманлар, дунёдаги энг йирик илон турлари — анакондолар, каламар, заҳарли кўк ўрмонлар, хавфли балиқ пиранҳалари ва бошқалар.
Бу ерда Ҳарпи оиласига мансуб энг йирик қирғийлар яшайди. Шунингдек, кенг тарқалган сабзи кўплаб тўтиқушлар, жумладан, энг катта учувчи тўтиқуш Анодорҳйнчус ҳяcинтҳинус, сариқ Рампҳастас, туканлар турлари, шу жумладан туканлар, колибри ва тўтиқушлар, қизил, кўк томоқли маcаw, қизил, кўк томоқли маcаw, қоринли тампус нандас, миллий. Турдус қуши руфивентрис ва бошқалар.
Ҳайвонлар орасида ягуарлар Пантанал минтақасида, шунингдек, пумалар, оcелотлар, текисликлар, чумолилар, ялқовлар, пеккарлар, ёввойи итлар, опоссумлар, армадиллолар ва мамлакатнинг жанубий қисми ва ҳавзасида баъзи каперcаиллиэс тўпланган.
İқтисодиёт
Йирик ва яхши ривожланган қишлоқ хўжалиги, табиий ресурсларни қазиб олиш, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳалари ҳамда кенг бандлик базаси билан Бразилия иқтисодиёти Жанубий Американинг бошқа ҳар қандай давлатидан устун туради ва жаҳон бозорида ўз мавқеини мустаҳкамлайди. Унинг саноати Шимолий ва Жанубий Американинг барча мамлакатлари орасида фақат Қўшма Штатлардан кейин иккинчи ўринда туради.[4]
Асосий экспорт кофе, соя, темир рудаси, апелсин шарбати, пўлат ва самолётлар (Эмбраэр). Мамлакат самолёт ишлаб чиқариш ва қишлоқ хўжалиги экспорти бўйича дунёда учинчи ўринда туради.[5]
_28mar09.jpg)
Бразилия давлат бюджетидан фойдаланиш бўйича „ақлли“ лойиҳа ва истиқболли таркибий давлат ислоҳотини режалаштириш орқали 41,5 миллиард доллар ёрдам олди. Бироқ, Бразилиянинг энг катта муаммоларидан бири бу даромад тақсимотидаги тенгсизликдир. 1990 _ ҳар тўрт нафар бразилияликдан кўпроғи кунига 1 доллардан кам кун кечирарди (ҳозир Бразилия аҳолисининг тахминан 15 фоизини ташкил қилади). 2002 йил _ Сўл президент ЛИ Лула да Силва бу тенгсизликни имкон қадар камайтириш учун ҳаракат қилди ва кўп ҳаракат қилмоқда, аммо ягона аниқ натижа — Бразилияда кунига уч марта овқатланишни кафолатлайдиган „Нол очлик“ дастури. Мамлакатда ҳал қилиниши энг қийин бўлган энг катта муаммо — бу коррупция. Унинг илдизлари чуқур ва кенг тарқалган.[6]
Валюта: Реал (БРЛ) 100 сентаводан иборат.
2010 йил _ Маълум қилинишича, жаҳон нефт-энергетика компанияларидан бири Роял Дутч Шелл Бразилиянинг Cосан компанияси билан шакарқамиш йиғиш ва қайта ишлаш билан шуғулланувчи янги Раизен қўшма корхонасини ташкил қилган. У дунёдаги энг йирик биоёқилғи, этанол ишлаб чиқарувчилардан бирига айланишга тайёр. Бразилияда ишлаб чиқариш компаниялари ва чакана савдо тармоғи ташкил этилади. Ушбу янги компания ҳар йили 2 миллиард галлондан ортиқ биоэтанол ишлаб чиқариш ва сотишни режалаштирмоқда. Раизен Бразилиядаги энг йирик компаниялардан бирига айланишга тайёрланмоқда.
Демография
2015 йил ҳолатига кўра, Бразилиянинг умумий аҳолиси 207 847 528 кишини ташкил қилади. Аҳолининг ўсиш сур’ати 0,91% (2010-2015) ва 1985 йилдан буён 2% дан кам пасаймоқда. Аҳоли зичлиги 24,9 киши/км², бу дунё ўртача 56,5 киши/км²дан анча паст ва жами аҳолининг 85,7% (2015-йил) шаҳарларда истиқомат қилади. Ўртача ёш — 31,3 ва 2015 йилда кекса аҳолининг улуши 7,84% ни ташкил этиб, қариган жамиятга киради.[7]
Дин
Дин бўйича тақсимот (2000 йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотлари):
- Рим католиклари (расмий) — 73,89%
- протестантлар — 15,41%
- Бошқа насронийлар — 0,907%
- Руҳонийлар — 1332
- Африканинг анъанавий динлари вакиллари — 0,309%
- Буддистлар — 0,126%
- яҳудийлар — 0,051%
- мусулмонлар — 0,016%
- Ҳинд динларининг амалдорлари — 0,01%
- Бошқа дин вакиллари — 0,613%
- агностиклар, атеистлар ёки динсизлар — 7,354%
Ҳозир Бразилияда протестантлар сони ортиб бормоқда. 1970 йилгача. Мамлакат протестантларининг аксарияти „анъанавий черковлар“, асосан лютеранлар, пресвитерианлар ва баптистлар аъзолари бўлган, аммо ўша пайтдан бери Пентикосталлар ва нео-псевдо-христианлар сони сезиларли даражада ошди. Мамлакатга қуллар томонидан олиб келинган анъанавий африкалик эътиқодлар насронийлик билан аралашиб, Макумба, Cандомблé ва Умбанда каби кўплаб Афро-Бразилия динларини келтириб чиқарди. Турли тубжой америкалик гуруҳларда амал қиладиган анъанавий динлар жуда фарқ қилиши мумкин.
Тиллар
Бразилиянинг расмий тили португал тилидир. Мамлакатда деярли ҳамма гапиради ва газеталар, радио, телевидениэ ва ҳоказоларда намойиш этилади. Бу ишлатиладиган ягона тил. Тўғри, муниципалитетда португал тили билан бир қаторда Нҳеэнгату расмий ҳинд тилидир, лекин у фақат Нҳеэнгату тилида гаплашади. бир неча минг киши. Бразилия ягона португал тилида сўзлашувчи Америка миллатидир ва бу аҳолига Бразилияни испан тилида сўзлашувчи қўшниларидан ажратиб турадиган миллий ўзига хосликни беради.
Бразилия португал тилининг шаклланишига ҳинд ва африка тиллари таъсир кўрсатди, бу Португалия ва бошқа португал тилида сўзлашувчи мамлакатларда қўлланиладиган тиллардан бироз фарқ қилади. Бразилияда 12 та португал лаҳжалари ҳам мавжуд. Диалектлар асосан талаффуз нуансларида фарқланади.
Мамлакатнинг чекка ҳудудларида 180 та ҳинд тили сўзлашади. Бундан ташқари, муҳожирларнинг авлодлари баъзан ўз тилларида гаплашади, шунинг учун мамлакат жанубида немис ёки италян тилида сўзлашувчи жамоалар мавжуд, аммо улар португал тилидан ҳам қаттиқ таъсирланган.
Маданият
Бразилия маданияти қадимдан шакллана бошлаган ва бугунги кунгача Бразилия миллатини ташкил этувчи халқларнинг турли тарихий анъаналари аралашмаси сифатида шаклланмоқда. Қадимда бу давлат портигалларнинг мустамлакаси бўлган шу сабабли бразилияликлар португал тилида гаплашади, португалларнинг асосий дини католик ҳисобланган ва биринчи мустамлакачи кўчманчиларнинг одатлари кенг тарқалган. Шу билан бирга, ҳиндулар ва африкаликларнинг таъсири шубҳасиздир. Тупи-гуарани тили ҳам кенг тарқалган: ХВИ асрда миссионер руҳонийлар катехизмни унга таржима қилганлар ва Бразилия шимолида ўз фаолиятини олиб боришда фойдаланганлар. Замонавий тилда бир қатор сўзлар ҳинд тилидан келиб чиққан. Ҳиндистон маданиятининг таъсири айниқса Амазонкада яққол сезилади, Африка маданияти излари эса Рио-де-Жанейродан бошлаб Бразилия қирғоқларида кўпроқ сезилади. Мамлакатда 14 та ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси объектлари мавжуд[66] Мусиқа Мусиқа Бразилия машҳур мусиқалари булар маракато, самба, форро, чоро, ламбада, тропиcалиа, босса нова, фрево, гаучо каби турли услуб ва мусиқий жанрларда ривожланган. Африка таъсири Бразилиянинг машҳур мусиқасида, айниқса ритмик самбада сезиларли. Африка ритмларидан ташқари, Бразилия мусиқасига мустамлакачилар ва кўчманчилар томонидан олиб келинган валс, полка, жота — Европа мусиқий жанрлари таъсир кўрсатди. Бундай қоришмага мисол қилиб ўз асарларида африка, ҳинд ва португал оҳангларидан фойдаланган бразилиялик классик композитор Ҳеитор Вила-Лобос мусиқасини келтириш мумкин. Замонавий Бразилия мусиқаси самба ритмларини Шимолий Америка ва Британиянинг машҳур қўшиқлари билан бирлаштиради. Таомлари Замонавий Бразилия ошхонаси Европа, биринчи навбатда, португал, ҳинд ва африка ошхона анъаналари таъсири остида шаклланган гастрономик синтездир. Бугунги кунда Португалиянинг ошпазлик мероси бир қозон димлаш, парранда гўшти ва тухумга асосланган ширин десертлар, шунингдек, пишлоқ тайёрлаш ва гўшт тайёрлаш маҳоратида акс этади. Португал таъсири, шунингдек, тузланган карам, саримсоқ, зайтун, беҳи ва бодом каби ингредиэнтлардан фойдаланишда ҳам сезилади. Қитъанинг асл аҳолиси бўлган Америка ҳиндуларининг ошхона анъаналарини Жанубий Американинг пазандачилик одатларида кўриш мумкин. ХВИИ асрда шакар плантацияларида ишлаш учун Бразилияга олиб келинган африкалик қуллар ўзлари билан палма ёғи, кокос ёнғоғи, қуритилган қисқичбақалар, чинор, бамя ва асл Африка рецептларини олиб келишган. Масалан, фейхоада ловия, гўшт маҳсулотлари ва фарофа (манёк уни)дан иборат таомдир. Кейинчалик, олтин шовқин ва каучук ва кофе бумлари Италия, Германия, Хитой ва Япониядан келган муҳожирларни ва уларнинг ошпазлик анъаналарини олиб келди. Бундан ташқари, Бразилиянинг ҳар бир минтақасининг ошхонаси тарих ва географик жойлашуви билан шаклланган ўзига хос хусусиятларга эга. Масалан, Баияда улар акара пиширади. Спорт
Бразилияда энг машҳур спорт тури бу футбол ва унинг ко'плаб турлари мавжуд (футзал, пляж футболи, футзал). Бразилияда футбол миллий спорт тури, мамлакат аҳолисининг 74 фоизи қайсидир ма'нода бу о'йинга иштиёқлидир. Футбол бўйича Бразилия терма жамоаси барча жаҳон чемпионатларида қатнашган (23 марта) ва уларда энг кўп (5 марта) ғалаба қозонган. Бразилияда иккинчи энг муҳим, аммо машҳур бо'лмаган спорт тури - бу волейбол ва унинг хилма-хиллиги (пляж волейболи). Бразилия терма жамоаси уч марта Олимпия о'йинларида (1992,2004 ва 2020 йилларда), икки марта ФИВБ Жаҳон чемпиони (2002 ва 2006 йилларда) ва то'ққиз марта Жаҳон Лигаси чемпиони бо'лган. Бразилия шунингдек, капоэйра ва бразилиялик жиу-жицу каби бутун дунёда машҳур бо'лган бир нечта спорт турларининг ватани ҳисобланади. Бразилияда қишки спорт турлари иссиқ иқлим шароити туфайли кам ривожланган. Мамлакатда моторспорт машҳур - Бразилия Эмерсон Фиттипалди, Нелсон Пикет, Айртон Сенна (барчаси жаҳон чемпиони бо'лди), Рубенс Баррикелло, Фелипе Масса каби машҳур Формула 1 пойгачиларини тақдим этди. Бразилия 1950 йилги футбол бо'йича жаҳон чемпионати ва 2014 йилги футбол бо'йича жаҳон чемпионатига мезбонлик қилган.2016 йилда Бразилия Рио-де-Жанейрода бо'либ о'тган ХХХИ ёзги Олимпия о'йинларига мезбонлик қилган.
Байрамлар нишонланади:
Рио-де-Жанейрода карнавал кул чоршанбадан олдинги жума куни бошланади. 9-июн — Бразилия ҳаворийси Хосе де Анкиэтанинг куни. 1890-йил 20-майда франсуз астрономи Аугусте Шарлоис томонидан Ница расадхонасида кашф этилган астероид (293) Брасилиа Бразилия номи билан аталган. Кинематография
Ўз ихтиросидан кўп ўтмай Бразилияга келган миллий кинематография бугунги кунда бутун дунё бўйлаб муваффақиятли юришини давом эттирмоқда. Глаубер Рошининг „янги кино“ давридан ўтиб, биринчи Атлантис киностудияларидан бирининг „часадалари“ комедияларидан бошлаб, „ер ости“ ҳаракати ва бугунги кунгача Бразилия киносининг ҳар бир даври тарихийдир. Нуфузли халқаро кинофестивалларнинг кўплаб мукофотларига бой. Анъанавий филмларнинг „кичик синглиси“ теленовела саноати бўлиб, у ҳозир дунёнинг кўплаб мамлакатларига экспорт қилинадиган улкан совун операси фабрикаси ҳисобланади.
Галерея
Табиат
Маданият — жамият
-
Рио Бранко, Аcре штати -
-
-
-
-
-
-
-
Куритиба ботаника бог'и, Куритиба, Парана штатининг пойтахти -
Рио Гранде-ду-Сул штати ко'чаларида рақсга тушган одамлар
.JPG)
_00309.JPG)
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Фолҳа Онлине (17.06.2019): Брасил é ултрапассадо пело Пақуистãо эм листа де паíсес маис популосос до мундо
- ↑ Бразил Пресидент Дилма Роуссефф ремовед фром оффиcе бй Сенате
- ↑ (пт) Эсcритор белга cритиcа эхпансãо да сожа э до cонсумо де cарне, Жусбрасил, 2010
- ↑ брасил-супера-cанада-э-се-торна-о-терcеиро-маиор-эхпортадор-агриcола,520620,0.ҳтм Брасил супера Cанадá э се торна о терcеиро маиор эхпортадор агрícола
- ↑ МФ : Wорлд Эcономиc Оутлоок Датабасе
- ↑ Шелл бец он этҳанол ин $21 биллион деал wитҳ Бразил’с Cосан (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-12-16 санасида архивланган)
- ↑ „Синтесе_2006_семлинкс.индд“. 2007-йил 25-августда асл нусхадан архивланган.
Ҳаволалар
- Алвес, Мариа Ҳелена Мореира. Стате анд Оппоситион ин Милитарй Бразил. Аустин, ТХ: Университй оф Техас Пресс, 1985.
- Аманн, Эдмунд. Тҳе Иллусион оф Стабилитй: Тҳе Бразилиан Эcономй ундер Cардосо. Wорлд Девелопмент (пп. 1805–1819), 1990.
- „Баcкгроунд Ноте: Бразил“. УС Департмент оф Стате.
- Беллос, Алех. Футебол: Тҳе Бразилиан Wай оф Лифе. Лондон: Блоомсбурй Публишинг плc, 2003.
- Бетҳелл, Леслиэ. Cолониал Бразил. Cамбридге: CУП, 1991.
- Cоста, Жоãо Cруз. А Ҳисторй оф Идеас ин Бразил. Лос Ангелес, CА: Университй оф Cалифорниа Пресс, 1964.
- Фаусто, Борис. А Cонcисе Ҳисторй оф Бразил. Cамбридге: CУП, 1999.
- Фуртадо, Cелсо. Тҳе Эcономиc Гроwтҳ оф Бразил: А Сурвей фром Cолониал то Модерн Тимес. Беркелей, CА: Университй оф Cалифорниа Пресс, 1963.
- Леал, Виcтор Нунес. Cоронелисмо: Тҳе Муниcипалитй анд Репресентативе Говернмент ин Бразил. Cамбридге: CУП, 1977.
- Малатҳронас, Жоҳн. Бразил: Лифе, Блоод, Соул. Чичестер: Суммерсдале, 2003.
- Мартинез-Лара, Жавиэр. Буилдинг Демоcраcй ин Бразил: Тҳе Политиcс оф Cонститутионал Чанге. Маcмиллан, 1995.
- Прадо Жúниор, Cаио. Тҳе Cолониал Баcкгроунд оф Модерн Бразил. Лос Ангелес, CА: Университй оф Cалифорниа Пресс, 1967.
- Счнеидер, Роналд. Бразил: Cултуре анд Политиcс ин а Неw Эcономиc Поwерҳоусе. Боулдер Wествиэw, 1995.
- Скидморе, Тҳомас Э.. Блаcк Инто Wҳите: Раcе анд Натионалитй ин Бразилиан Тҳоугҳт. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1974.
- Wаглей, Чарлес. Ан Интродуcтион то Бразил. Неw Ёрк, Неw Ёрк: Cолумбиа Университй Пресс, 1963.
- Тҳе Wорлд Алманаc анд Боок оф Фаcц: Бразил. Неw Ёрк, НЙ: Wорлд Алманаc Боокс, 2006.
 |
Викииқтибосда Бразилияга тегишли иқтибослар мавжуд. |