Indiy
| Íндий / Индиум (Ин) | |
|---|---|
| Атом рақами | 49 |
| Кўриниши | Оқ-кумуш рангли юмшоқ металл |
| Атом хоссаси | |
| Атом массаси (моляр массаси) |
114,818 м. а. б. (г/мол) |
| Атом радиуси | 166 пм |
| Ионлашиш энергияси (биринчи электрон) |
558,0(5.78) кЖ/мол (эВ) |
| Электрон конфигурацияси | [Кр] 4д10 5с2 5п1 |
| Кимёвий хоссалари | |
| Ковалентлик радиуси | 144 пм |
| Ион радиуси | (+3э) 81 пм |
| Электрманфийлик (полинг бўйича) |
1,78 |
| Электрод потенсиали | 0 |
| Оксидланиш даражаси | 3 |
| Термодинамик хоссалари | |
| Зичлик | 7,31 г/см³ |
| Солиштирма иссиқлик сиғими | 0,234 Ж/(К·мол) |
| Иссиқлик ўтказувчанлик | 81,8 Вт/(м·К) |
| Эриш ҳарорати | 429,32 К |
| Эриш иссиқлиги | 3,24 кЖ/мол |
| Қайнаш ҳарорати | 2353 К |
| Қайнаш иссиқлиги | 225,1 кЖ/мол |
| Моляр ҳажм | 15,7 см³/мол |
| Кристалл панжараси | |
| Панжара тузилиши | тетрагонал |
| Панжара даври | 4,590 Å |
| Панжара/атом нисбати | н/а |
| Дебе ҳарорати | 129,00 К |
| 49 | Индий
|
Ин | |
| 4д105с25п1 | |
Индий (лотинча: Индиум), Ин — Менделеев даврий системасининг ИИИ гурухига мансуб кимёвий элемент, тартиб рақами 49, атом массаси 114,82. Кумушсимон-оқ рангли, ялтироқ, юмшоқ металл. Ик-кита - ||31п (4,33%) ва ||51п (95,67%) изотопи бор. 1|51п кучсиз радиоактив (Р — нурланувчи, ярим емирилиш даври Т’/,=51014 йил) Атом радиуси 0,166 нм., ион радиуси (кавсларда координацион сонлар кўрсатилган) Ин3+ учун 0,076 нм (4), 0,094 нм (6), 0,106 нм (8). 1863 йил немис олимлари Индий Рейх ва Индий Рихтер рух минерали — сфалеритни спектрал анализ йўли билан текшираётиб, номаълум элементнинг спектр чизиғини топишган. Спектр чизиғи индиго рангида бўлгани учун бу янги элемент Индий деб аталди. Учта минерали — соф Индий, рокезит (CуИнС2) ва индит (ФеИн2С4), жалиндий Ин (ОН)3, сакуранит (CуИнФе)3 (ИнСн)С4 бор, лекин улар кам учрайди. Индий нинг зичлиги 7,31 г/см3, суюқланиш температураси 156,78°; қайнаш температураси 2024°. Бирикмаларида 1, 2 ва 3 (кўпинча) валентли. Индий кислоталарда эрийди, ишкррларда деярли эримайди. Очиқ ҳавода ўзгармайди. Юқори температурада оксидланади, 800° дан юқорида кўкбинафша аланга бериб ёниб, кислотада эрийдиган сариқ кристалл — Индий оксид (1п2О3) ҳосил қилади. Қиздирилганда галогенлар билан осон бирикиб, галогенидлар (ИнCл3, ИнБр3, Инл3), олтингугурт билан сулфидлар (Ин2С3, ИнС) ҳосил қилади. Галогениди (ИнҲал) ва қора оксиди (Ин2О) жуда кучли қайта-рувчилардир. Индий бирикмаларидан Индий сулфат Ин2(СО4)3, Индий нитрат Ин(НО3)3-4,5 Н2О ва Индий ортофосфат 1пРО4 лар аҳамиятлидир. Индий қўрғошин, рух, қалай ишлаб чиқаришдаги чиқиндилардан олинади. Коррозияга қарши қопламалар, осон эрийдиган қотишмалар олишда, шиша ва рефлекторлар тайёрлашда ва ярим ўтказгичлар техникасида ишлатилади.
Адабиётлар
Федоров П. И., Мохосоев М. В., Алексеев Ф. П., Химия галлия, индия и таллия, Новосибирск, 1977; Ясенкос. П., Индий; свойства и применение, М., 1987.
Манбалар
| Кимёга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |