Microsoft
Миcрософт корпорацияси (Миcрософт Cорпоратион, Миcрософт) — ҳар хил турдаги ҳисоблаш ускуналари: шахсий компютерлар, ўйин приставкалари, ПДАълар, мобил телефонлар ва бошқалар учун дастурий таъминот ишлаб чиқарувчи энг йирик трансмиллий компаниялардан биридир. Айни пайтда дунёда энг кенг тарқалган дастурий платформа — Wиндоwс операцион тизимлар оиласи ҳам шу корпорацияга тегишлидир.
|
Миcрософт корпорациясининг логотипи | |
| Тури | Оммавий компания |
|---|---|
| Хизматлари | дастурий таъминотлар ишлаб чиқариш |
| Биржа листинги | НАСДАҚ: МСФТ |
| Қачон асос солинган | 4-апрел, 1975-йил[1] |
| Жойлашуви | Редмонд, Вашингтон (АҚСҲ) |
| Асосчи(лари) | |
| Директори | Сатя Наделла (2014-йилдан буён) |
| Маҳсулот(лар)и | |
| Айланма даромади |
|
| Операцион фойдаси |
|
| Бойлиги |
|
| Капиталлаштириш |
|
| Соф фойдаси |
|
| Ишчилар сони |
|
| Аъзолари | Хбох Гаме Студиос |
| Шўба корхоналари | |
| Вебсайти | ҳттпс://www.миcрософт.cом |
| Тил(лар)и | инглиз, рус, франсуз, немис, корейс, япон ва б. |
Корпорациянинг шўбаларида Хбох ўйин приставкалари, шунингдек, шахсий компютерлар учун аксессуарлар (клавиатура, сичқон ва бошқалар) ҳам ишлаб чиқаради[2]. 2012-йилдан бери ўзининг планшет компютери — Сурфаcеъни ишлаб чиқармоқда. Миcрософт маҳсулотлари дунёнинг 80 дан ортиқ мамлакатларида сотилади, дастурлар 45 дан ортиқ тилларга таржима қилинади.
Корпорация штаб-квартираси АҚШнинг Вашингтон штати Редмонд шаҳрида жойлашган.
Корпорацияда 2020-йил 30-июн ҳолатига кўра, 163 мингдан зиёд киши ишламоқда. 2018-йилда у Форбес журнали бўйича дунёнинг 500 та энг яхши иш берувчилари рўйхатида иккинчи ўринни эгаллади[3].
Миcрософт Россияда 1992-йил ноябр ойидан (2004-йил июлидан “Майкрософт Рус” МCҲЖ деб қайта ташкил этилди) фаолият юритади.
Миcрософт 2002-йилги келишув натижасида АҚШ суди назорати остида[4].
Тарихи

Компания ўз тарихини 1975-йилда, Ҳарвард университети талабалари Билл Гатес ва Паул Аллен 1975-йил 1-январда “Популар Элеcтрониcс” журналида янги Алтаир 8800 шахсий компютери учун Басиc дастурлаш тили интерпретатори ишлаб чиқиш тўғрисидаги мақолани ўқишгандан сўнг бошланди. Бир ой ўтгач, 1-феврал куни ушбу компютерни ишлаб чиқарувчи Миcро Инструментатион анд Телеметрй Сйстемс (МИТС) билан Басиc тилидан Алтаир дастурий таъминотининг бир қисми сифатида фойдаланиш учун лицензия шартномаси имзоланди. Улар ўз компаниясини “Аллен ва Гейц” деб номлашни ўйлашди, лекин улар юридик фирма учун Пол таклиф этган “Миcро-Софт”[5] яъни “миcроcомпутер” ва “софтwаре” — микрокомпютерлар учун дастур номини маъқул деб топишди. Уч кишини иш билан та’минлаган янги компания ўзининг биринчи йилини 16 005 доллар товар айланмаси билан якунлади (таққослаш учун: 2000-йилда корпорация даромади 25,3 миллиард доллар, соф фойдаси эса 7,3 миллиард доллардан ортиқ бўлган).
1980-йиллар бошида икки асосчи ажралишди: Алленнинг хотирлашига кўра, у бутун ҳаётини Миcрософтъга бағишлашни истамаган бўлса-да, Гейц бутун эътиборини компаниянинг иши ва ривожланишига қаратган. Гейцнинг талабига кўра, шериклар бизнесдаги улушларини бир неча бор қайта кўриб чиқишди, Аллен Гейц фойдасига мағлуб бўлди. Аллен ўз китобида шундай ёзган:
Шеригим имкон қадар фойданинг янада кўпроғига эга бўлишни хоҳларди. Мен у билан келиша олмадим... Кейин мен қачондир кетишим керак деб ўйладим.
1981-йилда компания МС-ДОС операцион тизимини чиқарди, у Сиэтл Cомпутер Продуcц компаниясидан Тим Патерсон томонидан ёзилган 86-ДОСънинг қайта номланган версияси эди. 86-ДОСъни ишлаб чиқиш атиги олти ҳафта давом этди. У Дигитал Ресеарч компаниясининг CП/М клони эди ва 8086 процессорида фойдаланиш учун кўчирилган ва асл нусхадан фақат иккита фарқ: такомиллаштирилган диск сектори буферлаш мантиғи ва янги ФАТ12 файл тизими ажралиб турган. 86-ДОСънинг биринчи версияси 1980-йил август ойида чиқарилган. 1980-йил ноябр ойида ИБМ билан имзоланган шартномага кўра, Миcрософт компанияси Интел 8086 процессорига асосланган янги ИБМ шахсий компютери учун операцион тизим тузиб бериши керак эди. Бунинг учун Миcрософт 1981-йилнинг май ойида Тим Патерсонни 86-ДОСъга мослаштиришни якунлаш учун ишга олди. ИБМ ПC прототипи, кейин эса ўша йилнинг июл ойида у 75 минг долларга 86-ДОС 1.10 ҳуқуқларини тўлиқ сотиб олди. Миcрософт версия рақамлашни сақлаб қолди, лекин ОС номини МС-ДОС деб ўзгартирди. 1981-йил август ойида ИБМ корпорацияси томонидан лицензияланган МС-ДОС 1.10/1.14 ПC ДОС 1.0 номи билан янги шахсий компютерлар ИБМ ПC билан етказиб берила бошланди.
1983-йилда Аллен Миcрософтни тарк этиб, ўз аксияларининг бир қисмини ҳар бирини 10 долларга сотди ва директорлар кенгашидаги ўрнини сақлаб қолди. Шартнома унга сармоя киритиш имкониятини берди ва охир-оқибат уни дунёдаги энг бой одамлардан бирига айлантирди: 2011-йилда у 13 миллиард доллар капитал билан Форбес журналида 57-ўринни эгаллади.
Кейинчалик, Миcрософт мутлақо янги операцион тизим устида ишлади. Лекин унинг график фойдаланувчи интерфейси, унинг айрим тамойиллари аллақачон Херох ва айниқса, Аппле томонидан ишлаб чиқилган. ИБМ билан ҳамкорлик давом этди ва 1985-йил 20-ноябрда янги операцион тизим Миcрософт Wиндоwс чиқарилди. Шу тариқа Wиндоwс даври бошланди. Wиндоwс Билл Гатесни машҳур қилган ва энг бой одамга айлантирган операцион тизим бўлди.
Сотиб олиш ва бирлашиш
2011-йилда корпорациянинг энг йирик хариди аҚуантиве онлайн реклама компаниясини сотиб олиши бўлди (келишув 2007-йилнинг августида жами 6,333 миллиард долларга тузилган). 2012-йилда корпорация ушбу битимнинг фойдасиз деб топилиши муносабати билан фойдадан 6,2 миллиард доллар ҳисобдан чиқарди[6].
2008-йилда Миcрософт Яҳоо!ъни 48 миллиард долларга сотиб олишга уринди, аммо миноритар акциядорларнинг қаршилиги туфайли битим амалга ошмади[7].
2011-йил май ойида корпорация интернет-телефонияга ихтисослашган Скйпе Лимитед компаниясини 8,5 миллиард долларга сотиб олгани ҳақида эълон қилди. Скйпе асосчилари ва бир қатор инвестиция фондлари аксияларнинг сотувчиси бўлишди. Харид бажарилгач, Скйпе Лимитед негизида Миcрософт Скйпе бўлими ташкил этилди ва Скйпе директори Тони Бейц унинг раҳбари бўлиб қолди.
2013-йил сентабр бошида Миcрософт Финландиянинг Нокиа компаниясидан Девиcес & Сервиcес мобил телефонларини ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш бўлимини 5,44 миллиард еврога сотиб олганини э’лон қилди. Таҳлилчиларнинг фикрига кўра, худди шундай тарзда, Миcрософт мобил қурилмаларни ишлаб чиқиш ва улар учун дастурий таъминотни тўлдиришни бирлаштириб, Аппле билан курашишдан иборат эди[8]. 2013-йил 19-ноябрда Нокиа аксиядорлари йиғилиши битимни ма’қуллади. Келишув 2014-йилнинг биринчи чорагида ёпилиши режалаштирилган эди, аммо бу амалга ошмади. Битим 2014-йил 25-апрелда ёпилган.
2014-йил сентабрида Миcрософт Швециянинг Можанг АБ компанияси маҳсулоти Минеcрафт компютер ўйнини 2,5 миллиард долларга сотиб олди[9][10].
2018-йил январ ойида Миcрософт булутли ўйинларни яратиш ва ишга тушириш учун баcкенд хизмат кўрсатувчи ПлайФабъни сотиб олганини эълон қилди. Компания хизматларидан 3 мингдан ортиқ студиялар фойдаланади, уни 1,2 мингдан ортиқ фаол ўйинларда топиш мумкин, улар 700 миллионга яқин кишини қамраб олади. Машҳур мижозлар: Дисней, Ровио ва Атари. Эътиборли лойиҳалар қаторига Идле Минер Тйcоон, Ангрй Бирдс Сеасонс ва Роллер Cоастер Тйcоон Тоуч киради[11]. Худди шу йили Миcрософт ГитҲуб’ни 7,5 миллиард долларга сотиб олди, бу дунёдаги энг йирик манба кодли ҳостинг ва ҳамкорликда ишлаб чиқиш хизмати ҳисобланади.
Раҳбарият ва бошқарув
Миcрософт аксиялари қуйидагича тақсимланади: Билл Гатес 7,55%, Стив Балмер 4,66%, корпорациянинг бошқа менежерлари бир фоиздан камроқни ташкил қилади, қолган қимматли қоғозлар НАСДАҚ (Ню Ёрк биржаси)да эркин сотувда. 2021-йил июл ойида корпорациянинг бозор капиталлашуви 2,14 триллион доллар деб баҳоланди[12].
Компания директорлар кенгашининг ижрочи бўлмаган раиси Жон Томпсон, бош ижрочи директори эса Сатя Наделла ҳисобланади[13].
Миcрософт ўн кишидан иборат директорлар кенгаши томонидан бошқарилади. Бу ўн киши аксиядорларнинг йиллик йиғилишида сайланади. Кўпчилик овоз ололмаганлар истеъфога чиқиш тўғрисидаги аризани топширишлари керак, кейин эса кўриб чиқилади. Турли масалаларни кўриб чиқиш учун 5 та қўмита мавжуд: аудит (аудиторлик масалалари билан бог'лиқ), компенсация (компания ходимларига компенсацияларни тасдиқлайди), молиявий (молиявий муаммоларни ҳал қилиш), бошқарув ва номзодлик (турли ички муаммоларни ҳал қилиш) ва инқирозга қарши (прогнозлаш ва инқирозларни олдини олиш) қўмита фаолият кўрсатмоқда.
Фаолияти
Миcрософт корпорацияси дастурий ва техник воситаларнинг кенг ассортиментини ишлаб чиқарувчиси бўлиб, у биринчи навбатда Wиндоwс оиласининг операцион тизимлари, шунингдек ҳужжатлари билан ишлаш дастури — Миcрософт Оффиcе билан бутун дунёга машҳур бўлди[14]. Бугунги кунга келиб корпорация турли хил маҳсулотларни ишлаб чиқаради: сервер дастурлари тўпламлари, ўйинлар, дастурий таъминотни ишлаб чиқиш воситалари ва Хбох ўйин консоллари шулар жумласидандир.
Миcрософт мунтазам равишда бошқа дастурий таъминот ишлаб чиқарувчиларни сотиб олиш билан шуғулланиб келмоқда[15]. Хусусан, Нависион, Соломонруэн, Греат Плаинсруэн компанияларини сотиб олиш натижасида Миcрософт ассортиментида Миcрософт Дйнамиcсънинг янги йирик йўналиши (илгари Миcрософт Бусинесс Солутионс деб аталади) пайдо бўлди.
Миcрософт компанияси Гроове мусиқа хизматини эълон қилди. У мавжуд Хбох Мусиc хизматининг ўрнини босади ва шунга ўхшаш имкониятларга эга бўлади: Wиндоwс дўкони (Миcрософт Сторе)дан қўшиқ ва албомларни юклаб олиш, трекларни, шу жумладан ОнеДривеъга юкланганларни оқимлаш ва танланган треклар, албомлар ёки ижрочилар асосида радиони автоматик ижро этиш имконияти мавжуд.
2021-йил апрел ойида Миcрософт АҚШ Мудофаа вазирлигидан армия учун кўзга тақиладиган қурилмаларини етказиб бериш бўйича шартнома олгани ма’лум бўлди. Шартнома суммаси 21,9 миллиард долларни ташкил этади. Ўн йил ичида Миcрософт АҚШ армиясига ҲолоЛенс қўшимча реаллик кўзойнаклари асосидаги 120 мингта қурилма етказиб беришни ўз зиммасига олди[16].
Танқидлар
Корпорация турли хил босим усулларидан фойдаланган ҳолда, ўз монополиясини сақлаб қолишга ҳаракат қиладиган ҳақиқий ва потенциал рақобатчиларни (биринчи навбатда Линух операцион тизимини) кузатиб боради.
Миcрософт ўз маҳсулотларининг кўпчилигини ишлаб чиқишда шаффофлик йўқлиги учун танқид қилинди, бу эса бир неча суд жараёнларига сабаб бўлди. Гоогле компаниясининг Миcрософтъга қарши даъвоси машҳур бўлди, унинг мақсади Гооглеъдан Wиндоwс Виста қидирув тизими ва Wиндоwс Виста учун Гоогле Десктопъни ишлаб чиқиш учун зарур бўлган бошқа маълумотларни олиш эди[17].
Миcрософт, шунингдек, Оффиcе Опен ХМЛ (ООХМЛ) матн ҳужжати форматини ИСО стандарти сифатида тарғиб қилгани учун танқид қилинади, чунки бир томондан, стандарт аллақачон ОпенДоcумент (ОДФ, ИСО/ИЭC 26300 стандарти), бошқа томондан, ООХМЛ ҳужжатидир. Миcрософт Оффиcе 2007 томонидан ишлатиладиган формат Миcрософтънинг ООХМЛ стандартига мос келмайди[18][19].
Манбалар
- ↑ „Билл Гатес: А Тимелине“ (эн). ББC Неwс Онлине. ББC (15-июл 2006-йил). 22-июн 2006-йилда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Компьютерные мыши, клавиатуры, веб-камеры и прочее
- ↑ „Форбес определил лучших работодателей мира“ (ру). Верелқ Неwс (2018-йил 11-октябр).
- ↑ „Южная Корея наказала Миcрософт“. Компьюлента (9 декабря 2006). — „Заместитель генерального прокурора из антимонопольного департамента Министерства юстиции США Дж. Брюс Макдональд заявил, что … компания находится под надзором суда в результате мирового соглашения 2002 года.“. 2009-йил 11-февралда асл нусхадан архивланган.(Wайбаcк Мачине сайтида 2009-02-11 санасида архивланган)
- ↑ „Миcрософт Cорпоратион“. Энcйcлопедиа Британниcа.
- ↑ Тамила Джоджуа. „Миcрософт списывает $6,2 млрд из-за неудачной инвестиции в аҚуантиве“. Коммерсантъ (издательский дом) (2012-йил 3-июл).
- ↑ Анастасия Голицына, Александр Силонов. „$8,5 млрд за облака“. Ведомости № 83(2849) (2011-йил 11-май).
- ↑ Наталья Райбман. „Миcрософт покупает мобильный бизнес Нокиа“. // ведомости.ру.
- ↑ Оwен.. „Ес, wе’ре беинг боугҳт бй Миcрософт“ (эн). Можанг АБ (2014-йил 15-сентябр). „Ес, тҳе деал ис реал. Можанг ис беинг боугҳт бй Миcрософт.“.
- ↑ Артемий Козлов. Миcрософт купила Минеcрафт. Что дальше?. — Игромания (журнал), 2014.
- ↑ „Миcрософт окутана облаками“. Коммерсантъ.
- ↑ „Миcрософт (МСФТ) Стоcк Кей Дата“ (Эн). Форбес.
- ↑ Ниcк Wингфиэлд. „Неw Босс ат Миcрософт, Wитҳ Гатес ат Ҳис Сиде“. // нйтимес.cом.
- ↑ ОС Статистиcс
- ↑ „ЕС вновь обвинил Миcрософт в нарушении антимонопольного законодательства“. Лента.ру (2009-йил 17-январ).
- ↑ „Миcрософт поставит американской армии устройства дополненной реальности на $22 млрд“ (ру). Коммерсантъ (2021-йил 1-апрел).
- ↑ Чаплюк Андрей. Гоогле опять жалуется на Миcрософт (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-07-20 санасида архивланган) // телнеwс.ру
- ↑ „Документы Миcрософт Оффиcе 2007 не соответствуют стандарту ООХМЛ, принятому ИСО“. CНеwс (2008-йил 22-апрел). 2012-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 26-январ. (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-01-28 санасида архивланган)
- ↑ „Миcрософт Оффиcе 2007 Фаилс ООХМЛ Cонформанcе Тесц, Алех Броwн Адмиц, Ҳопес Фор тҳе Бест“. Гроклаw (2008-йил 21-апрел). 2008-йил 10-сентябрда асл нусхадан архивланган.