Ziyosfera

Muhammad Deif

Муҳаммад Деиф (1965-йил – 2024-йил 13-июл; мустақил манбалар томонидан тасдиқланмаган ИМК томонидан даъво қилинган ўлим санаси) исми билан танилган Муҳаммад Диаб Иброҳим ал-Масрий (арабча: محمد دياب ابراهيم المصري‎‎) Фаластиндаги Ҳамас исломий ташкилотининг ҳарбий қаноти бўлмиш Иззиддин ал-Қассам бригадаларининг амалдаги раҳбар ёки раҳбари бўлган. Исроил 2024-йил 13-июлда Ал-Мавосига уюштирилган ҳаво ҳужумида уни ўлдирганини даъво қилган бўлсада, Ҳамас бу маълумотни рад этган[1][2].

Муҳаммад Деиф
Асл исми Муҳаммад Диаб Иброҳим ал-Масрий
Ҳаёт даври (1965-йил – 2024-йил)
Таваллуди 12-август 1965-йил
Фаластин
Болалари қизи: Сараҳ Моҳаммед Ал-Деиф (2014-йилда вафот этган)
ўғли: Али Деиф (2014-йилда вафот этган)
Хизмат қилган мамлакати Фаластин

Муҳаммад ал-Масрий 1965-йилда Ғазо секторидаги Хон Юнус қочқинлар лагерида 1948-йилги Фаластин уруши даврида кўчиб кетган оилада таваллуд топган[3][4]. Хабар қилинишича, Муҳаммад Деиф кам таъминланган оиласини боқиш учун вақтинча мактабни тарк этган, кейинчалик 1988-йилда Ғазо ислом университетида кимё фани бўйича бакалавр даражасини тамомлаган ва университетда ўқиш давирда театр гуруҳини ташкил қилган[5].

Масрий 1987-йилда, Исроил босқинчилигига қарши Биринчи интифада бошлангандан бир неча ҳафта ўтиб, Ҳамасга қўшилган. Кейинчалик Масрий, Муҳаммад Деиф номи билан танилди. Деиф арабча „меҳмон“ маъносини англатади. Муҳаммад Деиф 2002-йилда ал-Қассам бригадаларининг раҳбари бўлган ва шундан буён гуруҳнинг имкониятларини ривожлантириб, гуруҳни оддий ҳаваскорлардан ташкиллаштирилган ҳарбий бўлинмаларга айлантирган. Деиф сроилга ракетали ҳужумларни ерости туннеллари орқали олиб бориш стратегиясини ишлаб чиққан, 2023-йилда Ҳамас бошчилигидаги гуруҳнинг Исроилга ҳужумини режалаштиришда қатнашган шахслар орасида асосий ўринлардан бирини эгаллайди, бу эса Исроил-Ҳамас урушини бошлаб берди.

Муҳаммад Деиф 1995-йилдан бери Исроил ҳарбийлари ҳамда тинч аҳолини ўлдиргани учун Исроил армиясининг „энг кўп қидирилган“ одами саналади. Деиф 2000-йилда Исроилнинг илтимосига биноан Фаластин маъмурияти томонидан ҳибсга олинган ва бир неча ой ўтгач қамоқхонадан қочиб кетган. Муҳаммад Деиф 2001-йилдан бери Исроилликларнинг 8 та ҳаво ҳужумига учраган. Ҳаво ҳужуми орқали уйиштирилган суиқасдлардан энг охиргиси Исроил-Ҳамас уруши пайтида содир бўлган ва камида еттитасида омон қолган. 2014-йилдаги Исроил ҳаво ҳужумидан унинг рафиқаси, гўдак ўгил фарзанди ҳамда 3 ёшли қизи ҳалок бўлган[6].

Ҳаёти

Муҳаммад Диаб Иброҳим ал-Масрий 1965-йилда Ғазо секторининг жанубидаги Хон Юнус қочқинлар лагерида дунёга келган[7][8]. Унинг оиласи Фаластиндаги Рамлеҳ яқинидаги собиқ ал-Қубейба шаҳридан бўлишган, аммо 1948-йилги Фаластин уруши пайтида собиқ ал-Қубейба шаҳридан кўчиб кетишга мажбур бўлган ёки кўчирилган[9][10][11]. Шин Бет маълумотларига кўра, унинг отаси ёки амакиси 1950-йилларда фаластинлик фидоийлар томонидан Исроилга қарши вақти-вақти билан уюштирилган босқинларда иштирок этишган[12].

Деифнинг ёшликдаги ҳаёти ва тарбияси ҳақидаги тафсилотлари ҳақида кўп нарса маълум бўлмаса-да[13], маълумотларга кўра, Деиф кам таъминланган оиласини боқиш учун вақтинча мактабни ташлаб кетишга мажбур бўлган, отаси билан мебелларга мато ёки чарм қопламалар билан таъминлаш устида ишлаган ва кейинчалик кичик паррандачилик фермасини очган[14]. Маълумки, У Ғазо ислом университетида кимё фани йўналиши бўйича таҳсил олган[15][16], 1988-йилда университетни бакалавр даражаси билан тамомлаган[17].

Университетда ўқиётган пайтидан унинг театрга иштиёқи баланд бўлган, Накбадан олдин яшаган ерларига қайтишни орзу қилган фаластинлик қочқинларга ишора қилиб, „Тҳе Ретурнерс“ номли театр гуруҳини ташкил қилган[18][19]. Театр томошларида Деиф бир қатор ролларни, шу жумладан тарихий шахслар ролини ҳам ўйнаган[20].

Ал-Қассам бригадалари раҳбари

2002-йил июл ойида Исроил қўшинлари Салоҳ Шаҳадни ўлдирганидан кейин Деиф ал-Қассам бригадаларининг раҳбари этиб тайинланган[21].

2015-йил сентябр ойида АҚСҲ Давлат департаменти Деиф ва Ҳамас ташкилотининг яна учта етакчисини Американинг махсус белгиланган глобал террорчилар рўйхатига киритди[22][23]. 2023-йил декабр ойида Европа Иттифоқи Деифни 2023-йилда террорчиларни рўйхатига киритган[24].

Суиқасд қилишга уринишлар

Исроил ҳарбий кучлари 1995-йилдан бери Исроилнинг „энг қидирилаётганлар рўйхати“нинг юқори қисмида турган Деифни ўлдириш мақсадида олиб борилган муваффақияциз ўтган уринишлар ва ҳаво ҳужумлари унинг оиласининг кўплаб аъзоларини ҳалок этган[25][26]. Деифнинг омон қолиши унга исроиллик рақиблари орасида „тўққиз жонли мушук“ лақабини келтирган[27][28][29]. 2023-йил октябр ойига келиб, Деиф камида еттита Исроил суиқасд уринишидан омон қолишга эришган[30].

Бунга қарамай, 2023-йил декабр ҳолатига кўра, Исроил ҳарбийлари шу пайтгача Деифнинг акаси, жияни, рафиқаси, 3 ёшли қизи ҳамда 7 ойлик ўғлини ўлдирган[31][32].

Илк уринишлар (2001 – 2006)

Унинг ҳаётига суиқасд қилишга биринчи уриниш 2001-йилда ҳаво ҳужуми орқали содир бўлган, Деиф ал-Қассам бригадаларига раҳбарлик лавозимини эгаллагн даврда[33][34][35]. Исроил 2002-йил сентябр ойида Деифни машинасига зарба бериш орқали яна ўлдиришга ҳаракат қилган[36][37]. Ўша уринишдан олинган видео лавҳаларда бир одам уни қонга беланган ҳолатида судраб кетаётганини кўрсатаган[38].

2003-йили ҳамда 2006-йил июл ойида Ҳамас раҳбарияти йиғилиши ўтказилаётган уйига Исроил томонидан ҳужум уюштирилиши натижасида Деифга суиқасд қилишга яна бир бор уриниш бўлган[39][40][41]. Шу билан бирга, 2006-йил июлдаги суиқасд қилишга уриниш Деиф унивеститетдаги ўқитувчиларидан бирининг уйига борганида уюштирилган[42].

2014-йил Ғазо

2014-йил август ойида, Ғазодаги уруш давомида, Исроил ҳарбий-ҳаво кучлари Ғаззанинг Шайх Радвон туманида жойлашган Деифнинг оиласи яшаётган уйига ҳаво ҳужуми уюштириб, Деифни ўлдирмоқчи бўлган[43]. Ҳужумдан сўнг Ҳамас Деифнинг ҳалок бўлганини инкор қилган[44][45]. 2015-йилда унинг тирик эканлигини Исроил разведка хизмати тасдиқлаган[46][47].

Яна қаранг

Адабиётлар

Манбалар

  1. ↑ „أول تعليق من حماس على إعلان إسرائيل استهداف محمد الضيف في غارة بغزة“ (2024-йил 13-июл). 2024-йил 14-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 2-август.
  2. ↑ Лоуиса Ловелуcк; Шира Рубинwорк. „Топ Ҳамас cоммандер Моҳаммед Деиф киллед ин Исраэли стрикес, ИДФ сайс“ (2024-йил 1-август). 2024-йил 3-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 1-август.
  3. ↑ ЎCоннор, Том „Моҳаммед Деиф, Че Гуэвара то Газа, Бин Ладен то Исраэл, фаcес ласт станд“ (эн). Неwсwеэк (2023-йил 13-октябр). 2023-йил 19-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 19-ноябр.
  4. ↑ Самиа Накҳоул; Жамес Маcкензиэ; Пҳил Стеwарт. „Инсигҳт: Исраэл'с мост wантед: тҳе тҳреэ Ҳамас леадерс ин Газа ит аимс то килл“. Реутерс (2023-йил 1-декабр). 2023-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 16-июл.
  5. ↑ Рагҳаван, Сударсан. „Моҳаммед Деиф, тҳе шадоwй фигуре wҳо ҳеадс Ҳамас'с милитарй wинг“ (эн-УС) (2014-йил 2-август). 2022-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  6. ↑ Коттасовá, Ивана „Эхcлусиве интервиэw: ИCC просеcутор сеэкс аррест wарранц агаинст Синwар анд Нетаняҳу фор wар cримес овер Оcтобер 7 анд Газа“ (эн). CНН (2024-йил 20-май). 2024-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 20-май.
  7. ↑ Накҳоул, Самиа; Бассам, Лаила. „Wҳо ис Моҳаммед Деиф, тҳе Ҳамас cоммандер беҳинд тҳе аттаcк он Исраэл?“ (эн). Реутерс (2023-йил 11-октябр). 2023-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  8. ↑ „Моҳаммед Деиф“ (эн). Cоунтер Эхтремисм Прожеcт. 2024-йил 27-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 30-май.
  9. ↑ Самиа Накҳоул; Жамес Маcкензиэ; Пҳил Стеwарт. „Инсигҳт: Исраэл'с мост wантед: тҳе тҳреэ Ҳамас леадерс ин Газа ит аимс то килл“. Реутерс (2023-йил 1-декабр). 2023-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 16-июл.
  10. ↑ ЎCоннор, Том „Моҳаммед Деиф, Че Гуэвара то Газа, Бин Ладен то Исраэл, фаcес ласт станд“ (эн). Неwсwеэк (2023-йил 13-октябр). 2023-йил 19-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 19-ноябр.
  11. ↑ Моррис, Беннй. Тҳе Биртҳ оф тҳе Палестиниан Рефугеэ Проблем Ревиситед. Cамбридге Университй Пресс, 2004 — хих-бет. ИСБН 978-0-521-00967-6 (2019-йил 2-апрелда асл нусхадан архивланган).  Виллаге #251. Алсо гивес cаусе оф депопулатион.
  12. ↑ Сривастава, Меҳул. „Wҳо ис 'Тҳе Гуэст': тҳе Палестиниан мастерминд беҳинд деадлй Исраэл инcурсион“. Финанcиал Тимес (2023-йил 8-октябр). 2023-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-ноябр.
  13. ↑ Неветт, Жошуа. „Моҳаммед Деиф: Тҳе оне-эед Ҳамас чиэф ин Исраэл'с cросшаирс“ (эн-ГБ). ББC Неwс (2021-йил 30-май). 2023-йил 11-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  14. ↑ Збоун, Кифаҳ „Моҳаммед Деиф, тҳе Воиcе оф Wар“ (эн). Ашарқ Ал-Аwсат. 2024-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  15. ↑ Рагҳаван, Сударсан. „Моҳаммед Деиф, тҳе шадоwй фигуре wҳо ҳеадс Ҳамас'с милитарй wинг“ (эн-УС) (2014-йил 2-август). 2022-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  16. ↑ Пелҳам, Ниcолас „Ҳамас' деадлй 'пҳантом': тҳе ман беҳинд тҳе аттаcкс“ (эн). Аустралиан Финанcиал Ревиэw (2023-йил 26-октябр). 2023-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-ноябр.
  17. ↑ Зибоун, Кифаҳ „Фром тҳе Спотлигҳт то тҳе Шадоwс“. Ашарқ Ал-Аwсат (2014-йил 28-август). 2023-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  18. ↑ Рагҳаван, Сударсан. „Моҳаммед Деиф, тҳе шадоwй фигуре wҳо ҳеадс Ҳамас'с милитарй wинг“ (эн-УС) (2014-йил 2-август). 2022-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  19. ↑ Зибоун, Кифаҳ „Фром тҳе Спотлигҳт то тҳе Шадоwс“. Ашарқ Ал-Аwсат (2014-йил 28-август). 2023-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  20. ↑ Збоун, Кифаҳ „Моҳаммед Деиф, тҳе Воиcе оф Wар“ (эн). Ашарқ Ал-Аwсат. 2024-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  21. ↑ Ассер, Мартин. „Профиле: Ҳамас cоммандер Моҳаммед Деиф“. ББC Неwс (2002-йил 26-сентябр). 2009-йил 30-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-ноябр.
  22. ↑ „Арч-террорисц Кунтар, Деиф пут он УС блаcклист“ (эн-УС). Тимес оф Исраэл. Ассоcиатед Пресс (2015-йил 8-сентябр). 2022-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-ноябр.
  23. ↑ „Террорист Десигнатионс оф Яҳя Синwар, Раwҳи Муштаҳа, анд Муҳаммед Деиф“. У.С. Департмент оф Стате (2015-йил 8-сентябр). 2017-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-ноябр.
  24. ↑ „ЭУ аддс Ҳамас милитарй чиэфс Моҳаммед Деиф, Марwан Исса то террор блаcклист“. Тимес оф Исраэл. АФП (2023-йил 8-декабр). 2023-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-декабр.
  25. ↑ Франкс, Жосепҳине „Wҳо ис Моҳаммед Деиф? Тҳе шадоwй Ҳамас cоммандер кноwн ас 'Тҳе Гуэст'“ (эн). Скй Неwс (2023-йил 10-октябр). 2023-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-ноябр.
  26. ↑ Ҳарел, Амос. „Wҳо Ис Моҳаммед Деиф?“ (эн). Ҳааретз (2014-йил 20-август). 2023-йил 21-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  27. ↑ Рагҳаван, Сударсан. „Моҳаммед Деиф, тҳе шадоwй фигуре wҳо ҳеадс Ҳамас'с милитарй wинг“ (эн-УС) (2014-йил 2-август). 2022-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  28. ↑ „Исраэл-Газа Wар: Wҳо Ис Моҳаммед Деиф? Тҳе 'Шадоwй' Ҳамас Леадер Беҳинд Исраэл Аттаcк“ (эн). АБП Неwс Буреау (2023-йил 13-октябр). 2023-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-ноябр.
  29. ↑ „Ҳамас мастерминдс кей таргец оф Исраэл'с 'деад ман wалкинғ тҳреац“ (эн). Франcе 24 (2023-йил 19-октябр). 2023-йил 19-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 19-ноябр.
  30. ↑ Неветт, Жошуа. „Моҳаммед Деиф: Тҳе оне-эед Ҳамас чиэф ин Исраэл'с cросшаирс“ (эн-ГБ). ББC Неwс (2021-йил 30-май). 2023-йил 11-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  31. ↑ Накҳоул, Самиа; Бассам, Лаила. „Wҳо ис Моҳаммед Деиф, тҳе Ҳамас cоммандер беҳинд тҳе аттаcк он Исраэл?“ (эн). Реутерс (2023-йил 11-октябр). 2023-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  32. ↑ „Исраэл киллс тwо Ҳамас cоммандерс ас ит воwс то элиминате гроуп“ (эн). Тҳе Натионал (2023-йил 14-октябр). 2023-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 3-декабр.
  33. ↑ Збоун, Кифаҳ „Моҳаммед Деиф, тҳе Воиcе оф Wар“ (эн). Ашарқ Ал-Аwсат. 2024-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  34. ↑ Кершнер, Исабел; Акрам, Фарес. „Афтер Стрике он Фамилй, Фате оф Ҳамас Cоммандер Ис Ункноwн“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2014-йил 20-август). 2021-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  35. ↑ „Wҳо ис Моҳаммед Деиф wҳом Исраэл триэд то ассассинате северал тимес“ (эн). cнбcтв18.cом (2021-йил 19-май). 2023-йил 5-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  36. ↑ „Оффиcиал: Ҳамас таргет сурвивес Исраэли аттаcк“. CНН (2002-йил 27-сентябр). 2015-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-ноябр.
  37. ↑ Миллер, Элҳанан „Ис приме Исраэл таргет Муҳаммад Деиф оверсеэинг Ҳамас'с стратегй?“ (эн-УС). Тимес оф Исраэл (2014-йил 23-июл). 2023-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  38. ↑ Лубел, Мааян „Деэп ин Ундергроунд Туннелс, Моҳаммед Деиф Шапес Ҳамас' Wар Wитҳ Исраэл“ (эн). Тҳе Форwард (2014-йил 14-август). 2023-йил 23-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 22-ноябр.
  39. ↑ Збоун, Кифаҳ „Моҳаммед Деиф, тҳе Воиcе оф Wар“ (эн). Ашарқ Ал-Аwсат. 2024-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  40. ↑ Кершнер, Исабел; Акрам, Фарес. „Афтер Стрике он Фамилй, Фате оф Ҳамас Cоммандер Ис Ункноwн“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2014-йил 20-август). 2021-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-ноябр.
  41. ↑ „Исраэл'с Мост Wантед Ман Сериоуслй Инжуред ин Бомбинг“. АП (2006-йил 12-июл). 2012-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-ноябр.
  42. ↑ Пелҳам, Ниcолас „Ҳамас' деадлй 'пҳантом': тҳе ман беҳинд тҳе аттаcкс“ (эн). Аустралиан Финанcиал Ревиэw (2023-йил 26-октябр). 2023-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-ноябр.
  43. ↑ „Исраэли аирстрикес таргет Ҳамас милитарй чиэф ин Газа: репорт“. Хинҳуа (2014-йил 20-август). 2014-йил 20-августда асл нусхадан архивланган.
  44. ↑ Бен Порат, Идо; Соффер, Ари „Ҳамас Cонфирмс: Моҳаммед Деиф ис Стилл Аливе“. Арутз Шева (2014-йил 20-август). 2014-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-сентябр.
  45. ↑ „Газа киллинг ресумес wитҳ пеаcе талкс ин таттерс“. CБС Неwс (2014-йил 20-август). 2020-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-август.
  46. ↑ „Wҳо ис Моҳаммед Деиф, тҳе элусиве Ҳамас cоммандер беҳинд тҳе аттаcк он Исраэл?“ (эн). cнбcтв18.cом (2023-йил 11-октябр). 2023-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-ноябр.
  47. ↑ Абу Тоамеҳ, Кҳалед; Лаппин, Яаков „Ҳамас милитарй cоммандер Деиф саид то бе аливе ин Газа Стрип“. Тҳе Жерусалем Пост (2015-йил 29-апрел). 2015-йил 1-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 24-июн.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Muhammad_Deif" dan olindi