Муҳаммад Саид Рамазон Ал-Бутий (арабча: مُحَّمَد سَعِيد رَمَضَان ٱلْبُوطِي‎‎) (1929-йил, Туркия — 2013-йил 21-март, Дамашқ шаҳри) —Туркиялик таниқли сунний мусулмон олими, ёзувчи ва профессор.Дамашқ университетида декан ўринбосари ва Умавийлар масжидида имом бўлиб ишлаган [8].

Муҳаммад Саид Рамазон ал-Бутий
مُحَّمَد سَعِيد رَمَضَان ٱلْبُوطِي

Муҳаммад Саид Рамазон Ал-Бутий 2013-йилда
Унвони Шайх, Аллома, Меҳроб Шаҳиди, Бош Муфтий[1]
Шахсий маълумотлар
Таваллуди 1929 Cизре,Туркия [2]
Вафоти 21-март 2013-йил(2013-03-21)
(84 ёшда)
Дини Ислом
Ҳудуд Сурия
Мазҳаб Сунний
Юриспруденсия Шофиъийлик[3][4]
Имом Аш’арийлик
Оқим Исломий нео-традиционализм[5]

Ал-Бутий ислом ҳуқуқи ва илоҳиётига оид олтмишдан ортиқ китоб ёзган. У исломдаги тўртта мазҳабга ва аш'арийлик э'тиқодига содиқ бўлган ислом неотрадисионализмининг етакчи намояндаси эди [8]. Унинг асарлари исломнинг дунёвийлик, марксизм ва миллатчилик каби қарама-қарши мафкураларга қарши ваҳҳобийлик ва ислом модернизмининг ислоҳотчи ҳаракатларига қарши асосий ҳимояси сифатида юқори баҳоланган.

2013-йилнинг 21-мартида ал-Бутий Дамашқдаги Ал-Иман масжидида ўлдирилган. Воқеа атрофидаги тафсилотлар ҳали ҳам нома'лум.

Ҳаёти

Ал-Бутий 1929-йилда Туркиянинг Cизре шаҳри яқинида жойлашган Жеилка қишлоғида туғилган [9]. Унинг отаси Мулла Рамазон ал-Бутий, уламо бўлиб, Левант, Ироқ ва Туркиянинг қатор минтақаларида яшовчи курд қабиласидан бўлган [10]. Ал-Бутий тўрт ёшга тўлганда, Отатуркнинг инқилоблари туфайли унинг оиласи Дамашққа кўчиб ўтди[11].

У бошланғич мактабга ўқиган ва отасидан махсус диний сабоқ олган . Ал-Бутий ўн бир ёшида Мидон шаҳридаги Манжак масжидида Шайх Ҳасан Ҳабаннака ва Шайх ал-Марадлнл билан Қур’он ва Муҳаммад пайғамбар биографиясини ўрганган. Кейинчалик масжид Ислом йўналиши институтига айлантирилгач, у 1953-йилгача Қуръон тафсири, мантиқ, риторика ва ислом фиқҳининг асосий тамойилларини ўрганди.

1954-йилда Ал Азҳар университетининг шариат факултетида бакалавриат таълимини тамомлаш учун Қоҳирага борди [12].

Карера

Ал-Бутий ўз фаолиятини 1958-1961-йилларда Хомсдаги ўрта мактабда ўқитувчилик қилишдан бошлаган [12]. 1960-йилда Дамашқ университетининг шариат факултетига ўқитувчиликка тайинланган. У шариат фанлари доктори даражасини олиш учун яна Ал Азҳар университетига борди ва 1965-йилда докторлик (ПҳД) даражасини олди [13] [14].

У 1965-йилда Дамашқ университетига қайтиб келди ва 1977-йилдан 1983-йилгача шу университетнинг шариат факултети декани лавозимида ишлади[15]. Кейинчалик у Дамашқ университетида қиёсий ҳуқуқ ва диншунослик бўйича ўқитувчиси ва Шарфа факултети декани ҳам бўлиб ишлаган. Ал-Бутий қиёсий ҳуқуқ профессори бўлиб, Ислом ақидаси (ақида) ва Муҳаммад пайг`амбарнинг таржимаи ҳоли (сийрат ) бўйича ўқитувчилик қилган [13][14].

Ал-Бутий Иорданиянинг Амман шаҳридаги Аал ал-Байт исломий фонди, [16] Оксфорд академияси Олий Кенгаши [17] ва Абу-Дабидаги Табаҳ фонди Олий маслаҳат кенгаши аъзоси эди[18]..

1979-йилда Сурияда „Мусулмон биродарлар ” инқилоби пайтида ал-Бутий исломий жангариларнинг ҳужумларини қаттиқ қоралаган эди [19], ҳамкасбларининг аксарияти эса мухолифатни қўллаб-қувватлаган ёки жим туришган[15][14]. 2008-йилда Ал-Бутий Дамашқдаги Умавийлар масжидига воиз этиб тайинланган[15].

2011-йил март ойида Суриядаги инқилоб ва унинг позицияси

2011-йил март ойида Сурияда инқилоб бошланганидан кейин Ал-Бутий ҳукуматга қарши намойишларни танқид қилди ва намойишчиларни „Суриядаги фитна ва тартибсизликларни қўзғатиш учун масжидлардан фойдаланмоқчи бўлган номаълум манбаларнинг чақириқларига” амал қилмасликка чақирди[10].

Ал-Бутий Сурияда бошланган намойишларни исломга зид деб қоралаган. Ал-Бутий намойишлар бошланганидан кўп ўтмай, президент Асадни юзлаб аёл ўқитувчиларни ҳижоб кийгани учун ишдан бўшатиш тўғрисидаги қарори учун танқид қилди. Ал-Бутийнинг танқидидан сўнг бу қарор президент Асад томонидан бекор қилинди[20].

Суиқасд

Суиқасд пайтида Ал-Бутийнинг қўлида Қур'он китоби бўлган

Ал-Бутий Дамашқ марказидаги Мазраа туманидаги Ал-Иман масжидида талабаларга диний дарс бераётганда ўлдирилган[21]. Ма’лумотларга кўра, бомбали ҳужумда камида 42 киши ҳалок бўлган, 84 дан ортиқ киши жароҳатланган. Бу фуқаролар уруши пайтида биринчи марта худкуш-террорчининг масжид ичида портловчи моддаларни портлатиб юбориши эди[22].

Эдинбург университетининг замонавий ислом бўйича ўқитувчиси Тҳомас Пиэрретнинг фикрича, Ал-Бутийнинг ўлими Сурия ҳукумати учун „сунний диний элита орасидаги сўнгги ишончли иттифоқчи”ни йўқотганини англатади. Пиэрретнинг та'кидлашича, Ал-Бутий "дунёдаги ҳақиқий мусулмон олим" эди[23].

Ҳужум учун мас'улиятни ҳеч ким зиммасига олгани йўқ, ҳукумат ҳам, мухолифат ҳам ҳужумни қоралаб, бир-бирини ушбу жиноятни содир этганликда айблади. Мухолифат кучлари орасида масжид ичидаги худкуш террорчи томонидан "таниқли дин арбоби ... нишонга олинишига шубҳа ва ҳайрат" бор эди[24].

Ишлар

Ал-Бутий 60 га яқин диний ва фалсафий китобларни (араб тилида) нашр эттирган[25]. Унинг аксарият фалсафий асарлари „Дор ал-Фикр” томонидан нашр этилган:

Танланган китобларга қуйидагилар киради:

    • نقض أوهام المادية الجدلية (Иллусионс оф Диалеcтиcал Материалисм)
    • المذاهب التوحيدية والفلسفات المعاصرة (Монотҳеистиc Счоолс анд Cонтемпорарй Пҳилосопҳиэс)
    • كبرى اليقينيات الكونية :وجود الخالق و وظيفة المخلوق (Тҳе Греатест Универсал Суретиэс: Тҳе Cреатор'с Эхистенcе анд тҳе Cреатуре'с Фунcтион)
    • أوربة من التقنية إلى الروحانية – مشكلة الجسر المقطوع (Эуропе фром Течнологй то Спиритуал Лифе – Тҳе проблем оф а брокен бридге)[26]
    • حوار حول مشكلات حضارية (Диалогуэ Абоут Cивилизатионал Иссуэс)
    • فقه السيرة النبوية مع موجز لتاريخ الخلافة الراشدة (Тҳе Журиспруденcе оф тҳе Пропҳетиc Биограпҳй анд а Бриэф Ҳисторй оф тҳе Ригҳтлй гуидед Cалипҳате)
    • (لحوار سبيل التعايش (ندوات الفكر المعاصر (Диалогуэ Амонг Cивилизатионс : Тҳе Wай фор Cоэхистенcе (семинарс абоут cонтемпорарй тҳоугҳт))[26]
    • المذهب الاقتصادي بين الشيوعية والإسلام (Эcономиc Тҳеорй Бетwеэн Cоммунисм анд Ислам)[26]
    • قضايا فقهية معاصرة. (Cонтемпорарй Журиспрудентиал Иссуэс) (тwо волумес)
    • المذاهب التوحيدية والفلسفات المعاصرة (Монотҳеистиc Религионс анд Модерн Пҳилосопҳиэс)
    • باكورة اعمالي الفكرية (Тҳе Эарлй фруиц оф Мй Интеллеcтуал Wоркс)
    • منهج الحضارة الإنسانية في القرآن (Метҳодологй оф Ҳуман Cивилизатион ин тҳе Коран)
    • (الإسلام والعصر تحديات وآفاق (حوارات لقرن جديد (Ислам анд Модерн Аге: Чалленгес анд Проспеcц (Диалогуэс фор а Неw Cентурй))
    • (التغيير مفهومه وطرائقه (ندوات الفكر المعاصر (Тҳе Чанге, иц Cонcепт анд Модалитиэс (Модерн Тҳоугҳт Семинарс))
    • دور الأديان في السلام العالمي (Тҳе Роле оф Религионс ин Wорлд Пеаcе)
    • حقائق عن نشأة القومية (Фаcц абоут тҳе Эмергенcе оф Натионалисм)
    • المرأة بين طغيان النظام الغربي ولطائف التشريع الرباني (Wомен: Тҳе Тйраннй оф тҳе Wестерн Сйстем анд тҳе Кинднесс ин Дивине Легислатион)
    • هذا والدي (Тҳис Ис Мй Фатҳер) (а биограпҳй оф Мулла Рамадан Ал-Боути)
    • مموزين (Момо Зеин) (а Курдиш новел бй Аҳмеде Кҳани
    • الجهاد في الإسلام: كيف نفهمه؟ وكيف نمارسه؟ (Тҳе Жиҳад ин Ислам: Ҳоw Шоулд Wе Ундерстанд? Анд Ҳоw Шоулд Wе Праcтиcе?)
    • الإنسان مسير أم مخير (Ҳуман беингс бетwеэн cомпатибилисм анд детерминисм)
    • هذه مشكلاتهم (Тҳесе Аре Тҳеир Проблемс)
    • عائشة: ام المؤمنين (Аиша: Мотҳер оф Белиэверс)
    • في سبيل الله والحق (Ин тҳе Саке оф Год анд Ригҳтнесс)
    • الحِكم العطائية شرح وتحليل (Ал-Аттаúаҳ Адвиcес, Эхпланатион, анд Аналйсис) (4 волумес)
    • مشورات اجتماعية (Соcиал адвиcес)
    • هذا ما قلته أمام بعض الرؤساء والملوك (Тҳат'с Wҳат И Саид то Соме пресиденц анд Кингс)
    • التعرف على الذات هو الطريق المعبد إلى الإسلام (Тҳе реcогнитион оф селф ис а Павед Wай то Ислам)
    • من روائع القرآن الكريم (Соме Мастерпиэcес оф тҳе Ҳолй Коран)
    • شخصيات استوقفتني (Персоналитиэс Тҳат аттраcтед мй обсерватион)

Телевизион дастурлар:

  • لا يأتيه الباطل – Шоам канали / Сани'оу ал Қарар канали
  • Қур'оншунослик, Сурия сун'ий йўлдош телевидениэси
  • شرح كتاب كبرى اليقينيات الكونية – "Ал Калаам ал Тайеб" сериалида – Ал-Ресалаҳ сун'ий йўлдош ТВ
  • مشاهد وعبر – Ал-Ресалаҳ сун'ий йўлдош телевидениэси
  • فقه السيرة – Иқраа ТВ
  • شرح الحكم العطائية – Сўфия канали.
  • الجديد في إعجاز القرآن الكريم– Иқраа ТВ
  • هذا هو الجهاد– Азҳари телеканали.

Манбалар

  1. ↑ Мириам Cооке анд Бруcе Б. Лаwренcе, Муслим Нетwоркс фром Ҳажж то Ҳип Ҳоп, п 259. ИСБН 080785588Х
  2. ↑ Андреас Чристманн , 'Исламиc счолар анд религиоус леадер: А портраит оф Шайкҳ Муҳаммад Са'ид Рамадан ал-Бūти', Ислам анд Чристиан-Муслим Релатионс (Публишер: Роутледге), Вол. 9, Но. 2, (1998) п. 150.
  3. ↑ Зекерия Будак, Исламиc Журиспруденcе фор Муслимс ин тҳе Wест (2011), Леиден, п. 19.
  4. ↑ Ал-Боути, М.С.Р., Ҳâдҳâ Wâлиди: ал-Қисса ал-Кâмила ли ҳайâт ал-Шайкҳ муллаҳ Рамадâн ал-Бути мин wилâдатиҳи илâ wафâтиҳи, Дамасcус, Дар Ал-Фикр, 8тҳ эдитион, 2006, п. 13.
  5. ↑ Седгwиcк, Марк. Тҳе Модернитй оф Нео-Традитионалист Ислам. Брилл, 2020-02-28. ИСБН 978-90-04-42557-6. 
  6. ↑ Тҳомас Пиэррет, Религион анд Стате ин Сйриа: Тҳе Сунни Улама фром Cоуп то Револутион, п 79. ИСБН 1107026415
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Андреас Чристманн, 'Исламиc счолар анд религиоус леадер: А портраит оф Шайкҳ Муҳаммад Са'ид Рамадан ал-Бūти', Ислам анд Чристиан-Муслим Релатионс (Публишер: Роутледге), Вол. 9, Но. 2, (1998) п. 155.
  8. ↑ 8,0 8,1 „Шеикҳ ал-Боути, тҳе Сйриан Сунни cлериc wҳо стоод бй Ассад“. Ал Арабия (2013-йил 22-март), с. 1.
  9. ↑ Жоҳн Л. Эспосито. Тҳе Охфорд Диcтионарй оф Ислам. Охфорд Университй Пресс, 2004 — 48-бет. ИСБН 978-0-1997-5726-8. 
  10. ↑ 10,0 10,1 Шеикҳ ал-Боути, тҳе Сйриан Сунни cлериc wҳо стоод бй Ассад аларабия.нет| 22 Марч 2013
  11. ↑ „Др М. Саээд Рамадан Ал Боути“. Фаcебоок (2005-йил 27-октябр).
  12. ↑ 12,0 12,1 „Боути, Проминент Сунни Муслим Счолар“. онислам.нет (2013-йил 22-март).
  13. ↑ 13,0 13,1 Андреас Чристманн, 'Исламиc счолар анд религиоус леадер: А портраит оф Шайкҳ Муҳаммад Са'ид Рамадан ал-Бūти', Ислам анд Чристиан-Муслим Релатионс (Публишер: Роутледге), Вол.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 „Қуран аwард реcогнисес Ал Боути'с cонтрибутионс“. ГулфНеwс.cом (2004-йил 5-октябр). Қаралди: 2014-йил 5-июн.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 Пиэррет. „Сйриан Региме Лосес Ласт Cредибле Аллй амонг тҳе Сунни Улама“. 22 Марч 2013. Сйриан Cоммент (2013-йил 22-март). Қаралди: 2013-йил 24-март.
  16. ↑ „Тҳе Роял Аал ал-Байт Институте фор Исламиc Тҳоугҳт“. Аалалбайт.орг. Қаралди: 2014-йил 5-июн.
  17. ↑ „Исламиc счолар режеcц террор таг фор ҳолй wар“. ГулфНеwс.cом (2002-йил 26-апрел). Қаралди: 2014-йил 5-июн.
  18. ↑ „Тҳе Сениор Счоларс Cоунcил – Абоут Ус“. Табаҳ Фоундатион (2008-йил 13-январ). 2013-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 5-июн.
  19. ↑ Андреас Чристманн, 'Исламиc счолар анд религиоус леадер: А портраит оф Шайкҳ Муҳаммад Са'ид Рамадан ал-Бūти', Ислам анд Чристиан-Муслим Релатионс (Публишер: Роутледге), Вол.
  20. ↑ Пҳил Сандс. „Тҳоусандс гриэве фор мурдеред Сйриан имам wҳо суппортед Ассад“. тҳенатионал.аэ (2013-йил 24-март).
  21. ↑ Карам, Зеина. „Шеикҳ Моҳаммад Саид Рамадан Ал Бути, Сйриан Про-Ассад Cлериc, Киллед ин Дамасcус Бомбинг“. Ҳуфф Пост (2013-йил 21-март). Қаралди: 2013-йил 23-март.
  22. ↑ Пиэррет. „Сйриан Региме Лосес Ласт Cредибле Аллй амонг тҳе Сунни Улама“. Сйриа Cоммент (2013-йил 22-март). Қаралди: 2013-йил 16-ноябр.
  23. ↑ Пиэррет. „Сйриан Региме Лосес Ласт Cредибле Аллй амонг тҳе Сунни Улама“. Сйриа Cоммент (2013-йил 22-март). Қаралди: 2013-йил 16-ноябр.
  24. ↑ Карам, Зеина. „Шеикҳ Моҳаммад Саид Рамадан Ал Бути, Сйриан Про-Ассад Cлериc, Киллед ин Дамасcус Бомбинг“. Ҳуфф Пост (2013-йил 21-март). Қаралди: 2013-йил 23-март.
  25. ↑ Карам, Зеина. „Шеикҳ Моҳаммад Саид Рамадан Ал Бути, Сйриан Про-Ассад Cлериc, Киллед ин Дамасcус Бомбинг“. Ҳуфф Пост (2013-йил 21-март). Қаралди: 2013-йил 23-март.
  26. ↑ 26,0 26,1 26,2 „Қуран аwард реcогнисес Ал Боути'с cонтрибутионс“. ГулфНеwс.cом (2004-йил 5-октябр). Қаралди: 2014-йил 5-июн.

Ҳаволалар