Роял Дутч Шелл, ёки Шелл — Британия - Голландия нефт ва газ компанияси. 2018-йилда Форбес Глобал 2000 рейтингига кўра дунёдаги энг йирик нефт ва газ компанияси ва жаҳондаги 11-чи йирик оммавий компания (шу жумладан даромад бўйича 3-ўрин, соф фойда бўйича 21-ўрин, активлар бўйича 83-ўрин ва бозор капиталлашуви бўйича 15-ўрин)[3][4] ; Фортуне Глобал 500[5] рейтингида бешинчи. Бош офиси Лондонда (Буюк Британия) жойлашган.

Роял Дутч Шел
Тури Очиқ аксиядорлик жамияти
Хизматлари Нефт ва газ қазиб олиш
Қачон асос солинган 1907
Жойлашуви Лондон, Англия
Асосчи(лари)

Марcус & Самуэл Самуэл (Шелл Транспорт анд Традинг Cо.) Жеан Б.А. Кесслер Ҳенри Детердинг Ҳуго Лоудон

(Роял Дутч Петролеум Cо.)
Маҳсулот(лар)и нефт, газ қазиб олиш, нефт ва газни қайта ишлаш, кимё саноати
Айланма даромади $261.5 миллиард (2021)[1]
Ишчилар сони 86,000 (2021)[2]
Вебсайти шелл.cом

Тарих

Винтаге Шелл рекламаси: " Қаерга борсангиз ҳам, Шеллга ишонишингиз мумкин "

Гуруҳ 1907-йилда Роял Дутч Петролеум Cомпанй ва Тҳе «Шелл» Транспорт анд Традинг Cомпанй Лтд қўшилиши натижасида ташкил этилган. Бу бирлашиш, асосан, жаҳон бозорида Американинг Стандард Оил компанияси билан рақобатлашиш зарурати билан боғлиқ бўлиб, дастлаб (2005-йилгача) иккита мустақил холдинг компаниянинг ҳамкорлиги шаклида бўлган[6].

Роял Дутч 1890-йилда Голландиянинг Шарқий Ҳиндистонидаги (ҳозирги Индонезия) Суматра оролида нефт консессиясини қўлга киритгандан сўнг Гаагада ташкил этилган; компания қирол Виллем ИИИ ко'магида яратилган, шунинг учун у «Роял Дутч», яъни «Қироллик Голанд» деб номланган. Суматрадаги кон 1885-йилда очилган ва 1892-йилда нефт экспорти бошланган. Компания ЖБ Август Кесслер томонидан асос солинган, аммо 1896-йилда 30 ёшли Анри Детердинг бошқарувга қўшилди ва 1901-йилда Роял Дутч компаниясининг бош директори бўлди. Унинг ташаббуси билан 1903-йилда Роял Дутч, Шелл ва Роцҳилдлар оиласининг Париж филиали (Россия нефт қазиб олишда катта манфаатларга эга бўлган) ўртасида қўшма корхона бўлган Асиатиc Петролеум Cомпанй (Асиан Оил Cомпанй) маркетинг компанияси ташкил этилди[6].

Шеллнинг келиб чиқиши 1830-йилларга бориб тақалади, у денгиз чиғаноқлари билан безатилган қутиларни сотган Маркус Самуэл (инглизча: шелл, шунинг учун ном ва логотип) исмли савдогар билан боғлиқ. 1878-йилда унинг икки ўғли Буюк Британия ва Япониядаги офислари бўлган Марcус Самуэл & Cо компаниясига асос солди. Сўнгра, Узоқ Шарқдаги энг йирик юк ташиш ва савдо компанияларидан бирига айланган. 1880-йилларда уларнинг компанияси фаолиятининг асосий йўналишларидан бири Каспий нефтини Узоқ Шарққа ташиш бо'лди (биринчи марта Африка атрофида денгиз орқали, 1892-йилдан Сувайш канали орқали). 1897-йилда шу мақсадда "Шелл" транспорт ва савдо компанияси ташкил этилди, кейинги йили у Борнео оролида нефт конини ўзлаштира бошлади. Компания ўзининг дастлабки йилларида тез ўсди, аммо ака-ука Самуэл бундай катталикдаги операциялар учун этарлича тажрибага эга бўлмаган тадбиркорлар эканлигини исботлади, 1901-йилда Техас нефтига оид катта хато ҳисоб-китоблари компанияни қийин аҳволга солиб қўйди ва уларнинг компаниясининг Асиатиc Петролеум Cомпанй билан ҳамкорлиги тез орада Роял Дутчнинг деярли тўлиқ назоратига ўтди. Шундай қилиб, 1907-йилда Роял Дутч / Шелл гуруҳи ташкил этилганда, Британия компоненти атиги 40% акцияларни ташкил этди, Детердинг гуруҳ раҳбари бўлди. 1910-йилда Роял Дутч Шелл Грозний нефт минтақасида Россия конларини ўзлаштириш учун биринчи имтиёзни қўлга киритди ва кенг кўламли нефт ишлаб чиқаришни бошлади[7][8]. 1914-йилга келиб гуруҳ активлари 2,5 баравар ўсди, ўсиш асосан Россияда (1910-йилда) ва Венесуэлада (1913-йилда) харидлар ҳисобига содир бўлди, бу мамлакатлардан ташқари гуруҳнинг Руминияда (1906-йилдан), Ироқ, Миср (1911-йилдан), Мексика ва Тринидад ва Табагода (1914-йилдан) тоғ-кон активлари мавжуд эди[9]. 1912-йилда гуруҳ Оклахомада Роксана Петролеум компаниясини ташкил этиш ва Америcан Гасолине Cомпанй маркетинг компаниясини сотиб олиш орқали АҚШ бозорига кирди; кейинги йили Калифорнияда нефт активларига эга Британияга тегишли Калифорния Оилфиэлдс, Лтд компаниясини сотиб олди. 1915-йилда фақат АҚШда Роял Дутч/Шелл нефт ишлаб чиқариш 6 миллион баррелни ташкил этди. Бироқ, Биринчи Жаҳон уруши гуруҳнинг ишини мураккаблаштирди, Руминиядаги жиҳозлар вайрон қилинди, 1917-йилда Россиядаги активлар миллийлаштирилди, Буюк Британияда гуруҳ нейтрал давлатлар орқали душманга нефт етказиб беришда гумон қилинди[6].

1920-йиллар жадал ўсиш даври эди. 1919-йилда Мексикадаги йирик конлар Британиянинг Мехиcан Эагле компаниясидан сотиб олинди. 1922-йилда гуруҳнинг Америка активларини бирлаштириш учун Шелл Унион Оил Cорпоратион (1949-йилда Шелл Оил Cомпанй деб ўзгартирилди) тузилди ва Венесуэлада нефт қазиб олиш ҳам тез ўсди. 1929-йилда бири АҚШда, иккинчиси Нидерландияда жойлашган иккита кимё компанияси ташкил этилди. Детердинг 1920-йилларнинг охирларида ва Буюк Депрессия даврида Стандард Оил оф Ню-Жерси ва Англия-Форс нефт компанияси билан Роял Дутч / Шелл картел келишувлари билан нефтни ортиқча ишлаб чиқариш муаммосини ҳал қилишга ҳаракат қилди, 1928-йилда Шотландиянинг Ачнаcаррй (Ачнаcаррй) қалъасида бу компаниялар раҳбарларининг биринчи учрашуви бўлиб ўтди. 1930-йилларда Детердингнинг фашистларга хайрихоҳлиги гуруҳ учун жуда кўп муаммоларни келтириб чиқара бошлади ва 1936-йилда у Роял Дутч/Шелл раҳбари лавозимидан четлаштирилди (ва 1939-йилда вафот этди), ундан кейинги гуруҳни аниқ раҳбари бўлмаган қўмита томонидан бошқарилди.[6].

1938-йилда Мексика активлари миллийлаштирилиб, Иккинчи Жаҳон уруши пайтида гуруҳнинг 87 та кемаси чўкиб кетган бўлса-да, бу уруш йилларида Роял Дутч/Шелл компаниясининг барча маҳсулотларига (ҳам нефт маҳсулотлари, ҳам синтетик каучук) юқори талаб билан қопланди. 1950—1960-йилларда талаб ўсишда давом этди, бу Шелл (дунёдаги нефт қазиб олишнинг эттидан бир қисмини ташкил этди) ва бошқа " сингиллар " - Бритиш Петролеум, Эххон, Техаcо, Чеврон, Мобил ва Гулф Оил учун энг қулай давр эди. Шунингдек, ушбу ўн йилликлар давомида Роял Дутч/Шелл табиий газ ва денгизда нефт ишлаб чиқаришни кенгайтирди. 1959-йилда Шелл Эссо билан ҳамкорликда Гронингенда (Нидерландия) газ конини топди, у дунёдаги энг йирик конларидан бири бўлди; 1970-йилларнинг бошларида у Европада истеъмол қилинадиган газнинг ярмини таъминлади. 1971-йилда Шимолий денгизда нефт кони, шунингдек, Австралия шелфида катта газ кони топилди. Бунга параллел равишда кимёвий бўлиниш ҳам ривожланди, гуруҳ бутун дунё бўйлаб корхоналарда бир неча юз турдаги кимёвий моддаларни ишлаб чиқарди[6]. 1987-йилда Шелл Инқилобий Анти-ирқчилик ҳаракати[10][11] гуруҳи томонидан компания мулкига қайта-қайта ўт қўйиш ҳужумлари туфайли Жанубий Африкадан (бу ерда апартеид давлат сиёсати эди) чиқиб кетишга мажбур бўлди.

1973-йилда Нефт саноатидаги вазият, ОПЕК мамлакатлари бир томонлама равишда нефт нархини оширгандан сўнг тубдан ўзгарди. Бу вақтга келиб, Роял Дутч / Шелл ва бошқа Ғарбий нефт компанияларининг ривожланаётган мамлакатлардаги активларининг катта қисми миллийлаштирилди. Гуруҳ ОПЕКга аъзо бўлмаган мамлакатларда янги конларни излаши, шунингдек, фаолиятнинг янги йўналишларини ривожлантириши керак эди, масалан, 1974-йилда Шелл Cоал Интернатионал кўмир қазиб олувчи компания ташкил этилди ва Биллитон кон компанияси сотиб олинди, кимё саноатига кўпроқ эътибор берилди. Бироқ, бу диверсификация ҳамма нарсада муваффақият қозонмади: баъзи кимё корхоналари ортиқча ишлаб чиқариш туфайли зарар кўрди, асосий бўлмаган активлар асосан 1980-йилларда сотилган (Биллитон 1994-йилда БҲП Биллитон таркибига кирди)[6].

1998-йилда Шелл Оил Cомпанй ва Техаcо Инc. ўртасида қўшма корхона ташкил этилди. Шунингдек, АҚШнинг шарқий штатларида нефтни қайта ишлаш ва нефт маҳсулотларини сотиш учун бу компанияларнинг активларини бирлаштирган; Сауди Арамcо: Мотива Энтерприсес МЧЖ номини олди, Шелл 35% улушга эга бўлди. АҚШнинг Шелл Оил Cо.нинг қолган қисмидаги шунга ўхшаш активлар ва Техас Инc Эқуилон Энтерприсес МЧЖ қо'шма корхонасига бирлаштирилди[9].

2004-йилда Роял Дутч/Шелл ўзининг тасдиқланган захиралари қўпол равишда ошириб баҳоланганини тан олишга мажбур бўлди ва кейинги йилда уларни 40 фоизга кам қайта ҳисоблашга мажбур бўлди. Бу гуруҳнинг бозор капиталлашувини сезиларли даражада камайтирди ва акциядорлар Роял Дутч/Шелл тузилмасини соддалаштириш ҳақида баҳслашдилар[12]. 2005-йил ёзида Роял Дутч Петролеум Cомпанй ва Тҳе "Шелл" Транспорт анд Традинг Cомпанй Лтд акциядорлари бош компанияларнинг штаб-квартираси Нидерландияда жойлашган битта компанияга бирлашишини маъқулладилар. Битим Нидерландияни 2005-йилда дунёдаги энг йирик сармоядор ва Буюк Британияни дунёдаги энг йирик сармоя олувчига айлантирди (3 баравар - 164,5 миллиард доллар).

2012-15 йилларда АҚСҲ, Австралия, Бразилия ва Италияда активларнинг сезиларли сотуви кузатилди[13][14].

2016-йил феврал ойида Роял Дутч Шелл Британиянинг БГ Гроуп ни сотиб олишни якунлади, бу 2015-йил апрел ойида эълон қилинган эди. Битим 70 миллиард АҚШ долларини ташкил этди. Битим шартларига кўра, БГ Гроуп акциядорлари тахминан 19% олди ва Роял Дутч Шелл - Буюк Британия компанияси суюлтирилган газ захираларини қазиб олишга киришди.


2017-йилда Голландиянинг НеwМотион компанияси Европадаги электр транспорт воситаларини зарядлаш пунктларининг энг йирик операторларидан бири сотиб олинди (50 000 та Европанинг 25 та давлатида, шундан 30 000 таси Нидерландияда) жойлашган[15].

Роял Дутч Шеллнинг 2020-йилдаги 21,7 миллиард долларлик соф йўқотиши рекорд даражада бўлди ва компаниянинг ўн йилликлардаги биринчи йиллик йўқотиши бўлди. 2019-йилда Шеллнинг соф даромади 15,8 миллиард долларни ташкил этди[16].

Эгалари ва бошқаруви

Роял Дутч Шелл икки гуруҳ акцияларни чиқарди, улар "А" (4,55 миллиард акция) ва "Б" (3,75 миллиард акция), уларнинг умумий қиймати (бозор капиталлашуви) 2019-йил бошида 252 миллиард долларни ташкил этди; Акцияларнинг 98,6% Амстердам (Эуронехт), Лондон ва Ню-Ёрк фонд биржаларида эркин жойлаштирилган. Энг йирик номинал акциядор (тахминан 40%) Белгия молия компанияси Эуроcлеар[эн] таркибига кирувчи Недерландс Cентраал Институут Воор Гираал Эффеcтенверкеэр БВ Нидерландия траст фонди ҳисобланади. Ушбу компания 1968-йилда бочқа аксиядорлар ва евробондлар билан операциялар учун ЖП Морган &амп; Cо томонидан ташкил этилган.[17] :

  • БлаcкРоcк Инвестмент Манагемент (Буюк Британия) Лтд. - 4,78%
  • Вангуард Гроуп Инc. - 3,32%
  • Франклин Адвисерс Инc. - 2,99%
  • Легал &амп; Генерал Инвестмент Манагемент Лтд. - 2,81%
  • Норгес Банк Инвестмент Манагемент - 2,57%
  • Стате Стреэт Глобал Адвисорс Лтд. - 2,43%
  • БлаcкРоcк Фунд Адвисорс - 2,41%
  • ФИЛ Инвестмент Адвисорс (Буюк Британия) Лтд. - 1,87%
  • Cлеарстреам Банкинг СА - 1,66%
Эндрю Маккензи, бошқарув раиси

Роял Дутч Шеллнинг олий бошқарув органи директорлар кенгаши бўлиб, йилига 8 марта йиғилади ва унга раис, унинг ўринбосари, бош ижрочи директор ва молия директори ҳамда 7 дан 9 тагача мустақил директорлар киради, уларнинг барчаси ҳар йили янгиланади. Директорлар кенгашининг асосий вазифалари компанияни ривожлантиришнинг умумий стратегиясини шакллантириш, молиявий ҳисоботни назорат қилиш, шу жумладан йиллик ҳисоботни тасдиқлаш, йирик шартномаларни имзолаш ва компаниянинг юқори раҳбариятини тайинлашдан иборат. Компаниянинг кундалик ишларини бош ижрочи директор бошчилигидаги ижроия қўмитаси бошқаради.

  • Эндрю Маккензи[эн] (1956-йил 20-декабрда Лондонда туғилган) 2021-йилнинг май ойидан бери Директорлар кенгаши раиси. Бунгача у БҲПни бошқарган (2013-йилдан 2019-йилгача). 2003-йилдан 2007-йилгача Рио Тинтода ишлаган ва фаолиятини Бритиш Петролеумда бошлаган.
  • Бен ван Берден[уз] (1958-йил 23-апрелда туғилган) - бош директор 2014-йил январидан бери; 1983-йилдан бери Шеллда (Делфт Технология Университетини магистратура билан тамомлагандан сўнг дарҳол).
  • Эулеэн Гоҳ - 2020-йил май ойидан Директорлар кенгаши раиси ўринбосари ва катта мустақил аъзоси, 2014-йилдан Директорлар кенгаши аъзоси; илгари Стандард Чартеред билан, шу жумладан 2001-йилдан 2006-йилгача Сингапур шоъба корхонаси раҳбари; шунингдек, САТС Лимитед, CапитаЛанд Лимитед ва ДБС Гроуп Ҳолдингс Лимитед директорлар кенгашларида ишлайди.
  • Жессиcа Уҳл - 2017-йил мартидан бери молиявий директор (CФО); компания билан 2004-йилдан бери, 1997-йилдан 2003-йилгача Энронда, 1990-йилдан 1996-йилгача Cитибанк[18]да ишлаган.

Кенгашнинг мустақил аъзолари[18]:

  • Дик Бур - 2020-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси, аввал Аҳолд Делҳаизе раислик қилган, шунингдек, Нестлé ва СҲВ Ҳолдингс директорлар кенгашлари аъзоси;
  • Нил Карсон - 2019-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси, аввалроқ Жоҳнсон Маттҳей[эн] раислигида ишлаган;
  • Энн Годбеҳере - 2018-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси; илгари Сwисс Ре ва Нортҳерн Роcк'да бош молия директори;
  • Жейн Холл Луте - 2021-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси, АҚСҲ давлат хизматида ишлаган, хусусан, у ички хавфсизлик бўйича котиб ўринбосари ва БМТнинг Кипр можароси бўйича элчиси бўлган;
  • Кетрин Ж. Хюз - 2017-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси; илгари Нехен Инc нефт компанияларида ишлаган. (2009-2013, Вице-президент), Ҳускй Оил (2005-2009, Вице-президент), фаолиятини Счлумбергер нефт конлари хизматлари компаниясида бошлаган;
  • Мартина Хунд-Межан - 2020-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси, Прудентиал Финанcиал, Cолгате-Палмоливе ва Труата директорлар кенгашлари аъзоси, 2007-йилдан 2019-йилгача Мастерcард молиявий директори;
  • Абраҳам Шот - 2020-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси, илгари Волксwаген компаниясида ишлаган;
  • Геррит Залм[эн] - 2013-йилдан бери директорлар кенгаши аъзоси; илгари АБН АМРО Банк НВ бошқаруви раиси (2010-йилдан 2016-йилгача), Нидерландия молия вазири (1994-йилдан 2007-йилгача); Моодй'с ва Данске Банк директорлар кенгашларида о'тиради;
  • Линда М. Cоултер 2017-йилдан бери компания котиби, 2016-йилдан юридик маслаҳатчи ва 1995-йилдан бери компанияда ишлайди.


Фаолият

  • Табиий газ (Интеграциялашган газ) - табиий газни қазиб олиш, уни ташиш, суюлтирилган газга айлантириш , суюқ ёқилғи ишлаб чиқариш, газни истеъмолчиларга этказиб бериш инфратузилмасини сақлаш; шунингдек, энергия ишлаб чиқариш (умумий қуввати 1,2 ГВт бо'лган шамол турбиналари), биоёқилг'и (Ҳиндистондаги тажриба заводи) ва водород ёқилғиси (Германия, Буюк Британия ва Калифорниядаги лойиҳалар), углерод ҳуқуқлари савдоси каби асосий бўлмаган фаолиятни ҳам ўз ичига олади; 2021-йилда даромад 52,4 миллиард долларни, газ ва бошқа маҳсулотлар ишлаб чиқариш кунига 942 минг баррел нефт эквивалентини, суюлтирилган газ ишлаб чиқариш 31 миллион тоннани ташкил этди, асосан Австралия, Нигерия, Тринидад ва Тобаго, Россия, Қатар ва Брунейда.
  • Нефт қазиб олиш (Упстреам) - нефт қазиб олиш, шу жумладан сланец нефт ва чуқур сув қазиб олиш; энг муҳим давлатлар Бразилия, АҚШ, Уммон, Нигерия, Буюк Британия, Қозоғистон, Малайзия, Россия, Норвегия, Дания, Канада, Габон, Италия; қазиб олиш даражаси кунига 2,24 миллион баррелни ташкил этди, 2021-йилда даромад 9,2 миллиард долларни ташкил этди.
  • Нефт маҳсулотларини сотиш (нефт маҳсулотлари) - нефтни қайта ишлаш ва нефт маҳсулотларини (бензин, керосин, дизел ёқилғиси, мойлаш материаллари), шунингдек биоёқилғи ва олтингугурт сотиш; Шелл 10 та нефтни қайта ишлаш заводларида улушга эга бўлиб, жами бу улушлар кунига 1,6 миллион баррел унумдорликни беради, уларнинг энг йириклари Сингапур, Германия, Нидерландия, АҚШ, Канада, Аргентина, Жанубий Африкада; Шелл савдо белгиси остида 70 та давлатда 46 000 та ёқилғи қуйиш шохобчалари ишлайди ва улардан ҳар куни 32 миллиондан ортиқ мижозлар фойдаланади; 2021-йилда даромад 182,9 миллиард долларни ташкил этди, нефт маҳсулотларини сотиш кунига 4,46 миллион баррелни ташкил этди (дунё кўрсаткичи 97,4 миллиондан).
  • Нефт кимёси (кимёвий маҳсулотлар) - нефт ва газни кимёвий маҳсулотларга (этилен, пропилен, ароматик бирикмалар, стирол, спиртлар) қайта ишлаш; нефт-кимё корхоналари АҚСҲ, Канада, Сингапур, Хитой, Германия, Буюк Британия ва Нидерландияда жойлашган; 2021-йилда даромад 17,0 миллиард долларни, маҳсулот 14,2 миллион тоннани ташкил этди.

Буюк Британияда иккита кимёвий завод ишлайди (Моссморран ва Станлоw) ва Драгон ЛНГ терминалида ҳам 50% улуш мавжуд (суюлтирилган газдан газ олиш). Британия ҳудудий сувларидаги Шимолий денгиздаги Пингвинлар кони 1974-йилда топилган, уни ўзлаштириш 2002-йилда бошланган (ЭххонМобил билан ҳамкорликда). Шунингдек, Британия континентал шелфида Роял Дутч Шелл яна бир қанча сайтларга эгалик қилади[19].

  • Европа - 78,5 миллиард доллар;
  • Осиё, Океания ва Африка - 87,1 миллиард доллар;
  • АҚШ - 73,6 миллиард доллар;
  • Американинг қолган қисми, 22,2 миллиард доллар.
Молиявий кўрсаткичлар миллиард АҚСҲ долларида[20][21][15]
Йил 2004… 2010-йил 2011-йил 2012-йил 2013-йил 2014-йил 2015-йил 2016-йил 2017-йил 2018-йил 2019-йил 2020-йил 2021-йил
айланмаси 266,4... 368.1 470.2 467.2 451.2 421.1 265,0 233.6 305.2 388.4 344,9 180.5 261.5
Соф фойда 19.49… 20.47 31.19 26.84 16.53 14.73 2200 4.777 13.44 23.35 15.84 -21.68 20.10
Активлар 187,4... 322.6 345.3 360.3 357,5 353.1 340.2 411.3 407.1 399.2 404.3 379.3 404.4
Капитал 86,07… 148,0 169.5 188.5 180,0 172,0 162.9 186.6 194.4 198.6 186.5 158.5 175.3

Шелл дунёнинг 70 дан ортиқ мамлакатларида геологик қидирув ва нефт ва газ қазиб олиш ишларини олиб боради. Тасдиқланган нефт ва газ заҳиралари 2021-йил якунига кўра 9,365 миллиард баррел нефт эквивалентини, шундан, 4,581 миллиард баррел нефт ва 27,74 триллион куб метр газни ташкил этади.

Шунингдек, 785,6 миллиард куб метр; нефт ва газ заҳираларининг учдан биридан кўпроғи Осиёда жойлашган.

2021-йилда 1,229 миллиард баррел нефт ва газ қазиб олинди (кунига 3,237 миллион баррел; таққослаш учун дунёда нефт қазиб олиш кунига 97,3 миллион баррелни ташкил этди, шундан ОПЕК мамлакатлари 32,3 миллион баррел, АҚШ 9,3 миллион баррел). Бир баррел нефт қазиб олиш қиймати Осиё ва Жанубий Америкада энг паст бўлди - 6 доллардан кам, Австралияда 9 доллар, Африка ва Шимолий Америкада 11 доллар, Европада - 21 доллар.

2017-йилда илмий-тадқиқот ишларига сарфланган маблағ 922 миллион долларни ташкил этди, асосий марказлари Ҳиндистон, Нидерландия ва Қўшма Штатлар, шунингдек, Бразилия, Хитой, Германия, Қатар ва Уммонда жойлашган.

Росариодаги Шелл ёқилғи қуйиш шохобчаси (Аргентина)

Фаолият ҳудудлари

Европа

Европа мамлакатлари ичида Роял Дутч Шеллнинг мавжудлиги Нидерландияда энг муҳим ҳисобланади. Шелл ва ЭххонМобил 2017-йилда 21,6 миллиард куб метр газ қазиб олган Гронинген газ конининг 60 фоиз улушига (40 фоизи Голландия ҳукуматига тегишли) эгалик қилувчи Недерландсе Аардолиэ Маацчаппиж БВ компаниясининг ҳамкорлари ҳисобланади. Худди шу улуш қуруқликдаги ва денгиздаги табиий газ конлари бўлган Счоонебеэк ҳудудидаги компанияга тегишли. Шунингдек, Голландияда компаниянинг Пернисдаги қуввати кунига 404 000 баррелни ташкил этадиган иккинчи йирик нефтни қайта ишлаш заводи ва Моэрдижкдаги кимё заводига эга ҳисобланади.

Норвегиядаги Гаснор АС шўба корхонаси (100%) кемалар ва саноат истеъмолчиларини суюлтирилган газ билан таъминлайди. Норвегия шелфида нефт ва газ қазиб олишда ҳам улуш мавжуд (Драуген, 44,6%, Гаупе, 60%, Кнарр 45%, Ормен Ланге, 17,8%[22]).

Буюк Британияда иккита кимёвий завод ишлайди (Моссморран ва Станлоw) ва Драгон ЛНГ терминалида ҳам 50% улуш мавжуд (суюлтирилган газдан газ олиш). Британия ҳудудий сувларидаги Шимолий денгиздаги Пингвинлар кони 1974-йилда топилган, уни о'злаштириш 2002-йилда бошланган (ЭххонМобил билан ҳамкорликда). Шунингдек, Британия континентал шелфида Роял Дутч Шелл яна бир қанча сайтларга эгалик қилади[23].

Италияда компания Вал д'Агри (39,23%) ва Темпа Росса (25%) нефт қазиб олиш билан шуғулланади.

Грецияда Шелл Аттики Гас Супплй Cомпанй СА ва Аттики Натурал Гас Дистрибутион Cомпанй СА газ тақсимлаш компанияларида 49 фоиз улушга эга.

Германияда учта нефтни қайта ишлаш заводи (Миро, Рейнланд ва Шведт) мавжуд бо'либ, уларнинг умумий қуввати кунига 826 минг баррелни ташкил этади.

АҚСҲ

АҚШ операцияларининг асоси штаб-квартираси Техасда жойлашган Шелл Оил Cомпанй ҳисобланади. Ишлаб чиқариш асосан Мексика кўрфазида амалга оширилади, бу Роял Дутч Шелл гуруҳи томонидан ишлаб чиқарилган барча нефтнинг қарийб 15 фоизини (кунига 247 минг баррел) таъминлайди; Калифорнияда нефт конлари ва Луизиана, Пенсилвания, Техас ва Ваёминг штатларида сланец газ конлари мавжуд (кунига жами 137 минг баррел нефт эквивалентини беради). Мексика кўрфазидаги асосий ишлаб чиқариш марказлари: Ат Кика (Аппоматох майдони)[24], Cардамом[25], Каикиас[26], Марс А, Марс Б[27], Стонес[28], Вито[29], Пердидо[30], Аугер, Урса, Энчилада / Салса, Рам Паwелл, Wҳале, ушбу лойиҳаларда гуруҳнинг улуши 38 дан 100% гача ўзгариб туради.

Қўшма Штатларда Шелл савдо белгиси остида 14 мингга яқин ёқилғи қуйиш шохобчалари, шунингдек, бир қатор нефтни қайта ишлаш заводлари (кунига умумий қуввати 922 000 баррел) ва кимё заводлари ишлайди[31]. Пенсилвания штатида сланец газидан этан ишлаб чиқариш бўйича Пенсилвания нефт-кимё мажмуаси[32] қурилиши тугалланиш босқичида.

Роял Дутч/Шелл Гроуп 1912-йилдан бери АҚШда мавжуд бўлиб, дастлаб импорт қилинадиган нефт маҳсулотларини сотади, аммо тез орада бу мамлакатда ўзининг ишлаб чиқариш ва қайта ишлаш қувватларини сотиб олди. 1920-йиллардан бошлаб гуруҳ Америка компаниясининг 60-65% акцияларига эгалик қилди, 1985-йилда қолганлари сотиб олинди ва Шелл Оил компанияси Британия-Голландия гуруҳининг тўлиқ бўйсунувчи шоъба корхонасига айланди[33].

Шелл Аляска яқинидаги Бофорт денгизидаги Арктикада нефт қазиб олишга бир неча бор уринишлар қилган. 1988-йилдан бери у ерда Куллук[эн] бурғулаш кемаси жойлашган бўлиб, у ерда нефт қудуғи жойлашган Шимолий юлдуз номли сунъий орол ҳам ювилган. 2013-йилда Шелл ўша Куллук кемасидан фойдаланган ҳолда ишни давом эттиришга уринди, бироқ жиддий техник муаммоларга дуч келди ва лойиҳа тўхтатиб қўйилди. 2015-йил 11-майда АҚШ президенти Барак Обама маъмурияти тамонидан Шелл компаниясига Аляска қирғоқлари яқинидаги Арктика сувларида нефт қудуқларини бурғулашни бошлашга рухсат берди[34], АҚШ Ички ишлар департаменти ҳисоб-китобларига кўра, Аляска конлари 20 миллиард баррелдан ортиқ нефт ва 2,5 триллион куб метр табиий газ ишлаб чиқариши мумкин. 2017-йил учун Арктикада нефт қазиб олиш ҳуқуқи Италиянинг Эни компаниясига сотилди.

Канада

Нефт ва газ қазиб олиш асосан Алберта ва Британия Колумбияси провинсияларида жамланган. Роял Дутч Шелл 882 сланецли газ қудуқларида улушга эга бўлиб, 2017-йилда кунига ўртача 129 000 баррел нефт эквивалентини ташкил этади. Шелл, шунингдек, Албертадаги Атабаскан нефт қумларини ўзлаштирмоқда. Шарқий соҳилда компания Сабле Оффшоре Энергй чуқур сув газ лойиҳасида иштирок этади (31% СҲАРЕ). Роял Дутч Шелл - карбонат ангидридни (2017-йилда 1 миллион тоннадан ортиқ) ушлаш ва сақлаш бўйича Қуэст CCС лойиҳасининг оператори ҳисобланади. Канаданинг ғарбий қисмида суюлтирилган газ ЛНГ ишлаб чиқариш бўйича комплекс қурилишини якунлаш босқичида ишлар олиб борилмоқда[35].

Жанубий Америка

Аргентинада сланец газини қазиб олиш (Ваcа Муэрта кони), Бразилия соҳилларида чуқур денгиз нефтини қазиб олиш (жумладан, Парқуэ дас Cончас[36] лойиҳаси), Боливия ва Тринидад ва Тобагода табиий газ қазиб олиш ва суюлтирилган газ заводлари (қуввати 5). Тринидад ва Тобагода 3 миллион тонна, Перуда 0,9 миллион тонна).

Австралия ва Янги Зеландия

Роял Дутч Шеллнинг австралиялик активлари Австралия шелфидаги табиий газ ишлаб чиқаришдаги улушларни ўз ичига олади: Карнарвон (25%) ва Броwсе (67%) ҳавзалари, Тимор денгизи (26,6%), шунингдек, суюлтирилган газ ишлаб чиқариш корхоналари. (11,1 млн.т.) Янги Зеландия, шунингдек, Мауи (83,75%) ва Похокура (48%) участкаларидан, шунингдек, Буюк Жанубий ҳавзадан (61%) газ ишлаб чиқаради. 2018-йилда Шелл Янги Зеландиядаги активларини Австриянинг ОМВ ва Янги Зеландияда жойлашган Тоддга сотди.

Нигерия

1936-йилда Роял Дутч Шелл Нигерияда олдинги Бритиш Петролеум билан қўшма корхона ташкил этди; нефт экспорти 1958-йилда бошланган. 1973-йилдан Нигерия ҳукумати корхона иштирокчисига айланди, кейинги йилларда ҳукумат улуши ортди ва Бритиш Петролеум аста-секин лойиҳадан чиқди. 1979-йилда қўшма корхона Нигериянинг Шелл Петролеум Девелопмент компаниясига айлантирилди, унинг назорат пакети Нигерия миллий нефт корпорациясига (55%), Шелл 30%, Тотал - 10%, Эни - 5%, Шелл нефт ишлаб чиқариш оператори бўлиб қолди. 1990-йилда шоир Кена Саро-Вива бошчилигидаги Огони миллатининг омон қолиш ҳаракати нефт қазиб олувчи зонада тузилиб, нефт даромадларини янада адолатли тақсимлаш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш учун ҳаракат бошлади. 1993-йил январ ойида Нигерия армияси томонидан Шеллга қарши оммавий намойишлар уюштирилди ва бостирилди; шу йилнинг апрел ойида Шелл Нигериянинг ҳудудий сувларида нефт қазиб олиш режаларини эълон қилди, 1990-йилларнинг охирига келиб материкдаги ишлар босқичма-босқич тўхтатилди (гарчи 2003-йилда нефт қазиб олиш кунига 1 миллион баррелдан ошиб кетган бўлса ҳам). 2006-йилда Нигер делтасини озод қилиш учун ҳарбийлаштирилган гуруҳ Шелл обектларига ҳужум уюштирди. 2010-йилда Шелл ўзининг қуруқликдаги активларининг бир қисмини сотди ва асосий эътиборни денгизда нефт қазиб олишга қаратди[37].

Нигерияда нефт ва газ қазиб олиш кунига 266 минг баррелни ташкил қилади. Материкдаги операциялар Шелл Петролеум Девелопмент Cомпанй оф Нигериа Лимитед бўлиб, унда Шелл 30% улушга эга, ҳудудий сувларда чуқур сув қазиб олиш Шелл Нигериа Эхплоратион анд Продуcтион Cомпанй Лимитед (СНЕПCо) нинг тўлиқ бўйсунувчи шоъба корхонаси томонидан амалга оширилади, асосий лойиҳа. Бонга нефт кони[эн][38]. Нигерияда ишлаб чиқарилган суюлтирилган газ миқдори 5,2 миллион тоннани ташкил этади.

Африканинг қолган қисми

Мисрда Ғарбий чўлда нефт ва газ ишлаб чиқарувчи Мисрнинг Бадр Петролеум Cомпанй нефт корпорацияси билан қўшма корхона ва худди шу ҳамкор билан яна иккита қо'шма корхона Нил делтасидаги шелфда табиий газ ишлаб чиқаради. Мисрда 0,2 миллион тонна қувватга эга суюлтирилган газ ишлаб чиқарувчи корхона ишламоқда.

Ғарбий Африка газ қувуридаги (Ғарбий Африка газ қувури компанияси) улуши 17,9% ни ташкил қилади. Танзания денгизида табиий газ ишлаб чиқариш (4000 км² майдонда 60% улуш). Шелл Габон, Жазоир, Кения, Намибия, Жанубий Африка ва Тунисдаги конларда ҳам улушларга эга. Жанубий Африкада нефтни қайта ишлаш мажмуаси мавжуд (Дурбан, улуши 36%, қуввати кунига 165000 баррел).

Россия

Роял Дутч Шелл Сахалин шелфини (Сахалин-2 ПСА лойиҳаси (27,5% улуш, ҳамкорлар Газпром ОАЖ ва Япониянинг Мицуи Гроуп ва Мицубиши корпорацияси)[39] ва Ханти-Мансийск автономидаги Салйм гуруҳи конларини ривожлантиришда иштирок этади. Роял Дутч Шелл, шунингдек, Шимолий Воркута 1, Шимолий Воркута 2 ва Сиряга участкаларида (Коми Республикаси, Тиман Печора) қидирув ва қазиб олиш лицензияларига эга. Россияда суюлтирилган газ ишлаб чиқариш йилига 3,1 миллион тоннани ташкил қилади.

2021-йил декабр ойида Шелл Перм ҳавзасидаги активларини CоноcоПҳиллипс компаниясига 9,5 миллиард долларга сотди, 2022-йилда кунига 200 миллион баррел нефт қазиб олиш режалаштирилган[40].

Россиядаги Шелл мойлаш материалларини сотиш билан фаол шуғулланади - консерн Россияга мотор ва саноат мойларининг барча импортининг қарийб 20 фоизини ташкил қилади. Шелл Домодедово аэропортида 30 дан ортиқ авиакомпанияларни ёнилғи билан таъминлайди. Нефт-кимё маҳсулотлари маркетинги ривожланмоқда. Санкт-Петербург, Москва, Ленинград, Москва, Вологда ва бошқа вилоятларда компания ёқилғи қуйиш шохобчалари тармоғига эга (2013-йил июн ҳолатига кўра - 100 та станция). 2009-йил август ойида Торжокда (Твер вилояти)[41] қиймати 100 миллион долларлик Шелл мойлаш материаллари заводи қурилиши бошланди. 2012-йил 3-октабрда заводнинг очилиши бўлиб ўтди. Йилига 200 миллион литр маҳсулот ишлаб чиқариш режалаштирилган. Торжокдаги Шелл заводи Европа ва Африкадаги Шелл мойлаш материаллари ишлаб чиқарувчи заводларининг минтақавий гуруҳига киради. Завод маҳсулотлари Россия, Беларус, Қозоғистон ва Украинага етказиб берилмоқда.

2022-йил 28-февралда Шелл Россиянинг Украина ҳудудидаги ҳаракатлари натижасида россиялик шеригига нисбатан жорий қилинган санксиялар муносабати билан “Газпром” билан тузилган барча қўшма корхоналардан чиқишини э’лон қилди[42]. Компания самолёт ёқилғиси ва мойлаш материаллари ишлаб чиқаришни тўхтатди, Россия нефтини сотиб олишдан бош тортди ва Россиядаги барча ёқилғи қуйиш шохобчалари ёпилишини эълон қилди[43]. 2022-йил 6-майда компания Торжокдаги заводи ва барча ёқилғи қуйиш шохобчалари янги эгасига сотилгунча ёпилишини э’лон қилди[44]. 12-май куни " Лукойл " ЁАЖ Шеллнинг Россиядаги активларининг харидорига айланиши маълум бўлди. Компания вакили Ҳуиберт Вигевено бир вақтнинг ўзида Шелл Оил компаниясининг барча ходимлари ўз иш жойларини сақлаб қолишларини айтди[45].

Украина

Шелл Чакана савдоси Украина бозорига 2007-йилда кирди. Ўшандан бери Шелл маркали ёқилғи қуйиш шохобчалари тармоғи Роял Дутч Шелл томонидан бошқарилади. Шелл Чакана савдо Украина географик жиҳатдан Марказий ва Шарқий Европадаги Шелл Доwнстреам Чакана савдо кластерининг бир қисмидир. Бугунги кунга қадар Шелл ёқилғи қуйиш шохобчалари тармоғи Украинанинг 18 вилоятида 132 та станцияга эга ва Шелл Украинада 1500 дан ортиқ кишини ишлайди.

Осиё

Брунейда нефт ва газ қазиб олиш (ҳудудий сувларни ўз ичига олган ҳолда) Бруней Шелл Петролеум Cомпанй Сендириан Берҳад қўшма корхонаси (Шеллнинг ҳар бирининг 50 фоизи ва Бруней ҳукумати) томонидан амалга оширилади. Газнинг катта қисми Бруней ЛНГ Сендириан Берҳад суюлтирилган газ заводига сотилади, бу гуруҳ 25 фоиз улушга эга бўлиб, йилига 1,6 миллион тонна қувватга эга.

Хитой Хитой миллий нефт корпорацияси билан Чангбеи газ конини (Чангбеи И ва Чангбеи ИИ) ўзлаштириш бўйича қо'шма корхонага эга. Хитой миллий оффшор нефт корпорацияси ва Шелл биргаликда Хитойнинг энг йирик нефт-кимё мажмуаси Нанхайга (CСПC нефт-кимё мажмуаси, Фошан тумани, Гуангдонг вилояти) эгалик қилади. Ушбу мажмуа қурилиши 2002-йилдан 2006-йилгача давом этди ва қиймати 4,3 миллиард долларни ташкил этди, 2018-йилда у кенгайтирилди, унумдорлиги йилига 2,3 миллион тоннага этди, шундан 320 минг тонна моноэтилен гликол эксклюзив ОМЕГА технологиясидан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқарилган[46][47].

Ҳиндистонда Роял Дутч Шелл компанияси Панна/Мукта нефт ва газни ўзлаштиришда 30% улушга, шунингдек, Мумбай газ тақсимлаш компаниясида (32,5%) ва Гужаратдаги ЛНГ терминалида (74%) улушга эга.

Роял Дутч Шелл Қозоғистонда катта манфаатларга эга. Бу Қорачаганак нефт кони бўлиб, унда Шелл 29,25% улушга эга бўлиб, кунига 393 минг баррел ишлаб чиқаради. Гуруҳ шунингдек, Қашаган лойиҳасида (Кашаган кони, Атирау, Каспий денгизи) 16,8% улушга эга; 3400 км² майдон кунига 370 минг баррел ишлаб чиқаради. Бундан ташқари, Шеллнинг Каспий денгизидаги яна иккита обекти - Ауэзов ва Хазарнинг умумий майдони 520 км² бо'лган Пеарлс ПСC (55%) шоъба корхонаси мавжуд. Қозоғистон ва Россия ҳудуди орқали Каспий денгизини Қора денгиз билан боғлайдиган Каспий нефт қувури консорсиумидаги Шелл улуши 7,43 фоизни ташкил этади.

Малайзияда компания Сабаҳ ва Саравак оролларида, жумладан, Маликай (35% улуш)[48] ва Гумусут-Какап (29% улуш)[49] лойиҳаларини ўз ичига олган чуқур сувли нефт ва газ қазиб олиш билан шуғулланади. Суюлтирилган газ ишлаб чиқаришдаги улуши Малайзия ЛНГ Тига (15%, 1,3 млн. тонна) ва Шелл МДС газидан суюқ ёқилғи (72%, 14,7 минг баррел).

Уммонда Роял Дутч Шелл Петролеум Девелопмент Оман компаниясининг 34% улушига эга (Уммон ҳукуматидан 60%), у умумий майдони 86 000 км² бо'лган 160 та нефт ва газ блокларини бошқаради. Суюлтирилган газ ишлаб чиқариш бўйича компанияда Оман ЛНГ МЧЖ (30%, 2 млн. тонна).

Ироқда компания Басра газ компаниясида 44 фоиз улушга эга. Шунингдек, 2009-йилда Роял Дутч Шелл иккита нефт конида (Ғарбий Қурна ва Мажнун) улушларини олди, бироқ 2017-йилда бу лойиҳалардан воз кечди.

Қатарда Рас Лаффан Пеарл ГТЛ[эн] газ суюқликлари заводи кунига 45 миллион куб метр табиий газни қайта ишланиб, 140 минг баррел суюқ ёқилғига айлантиради; 2011-йил ўрталарида иш бошлаган, 2012-йилдан буён тўлиқ қувватда ишламоқда, лойиҳа қиймати 24 миллиард долларга баҳоланмоқда.

Дунёдаги энг йирик обект Қатар Петролеум компаниясига тегишли[50]. Шунингдек, Қатар шимолидаги газ қазиб олиш ва уни суюлтириш (йилига 2,4 миллион тонна) ни ўз ичига олган Қатаргас 4 мажмуасида[51] 30 фоиз улуш мавжуд.

Сингапурда Шелл Шарқий нефт-кимё мажмуаси жойлашган, Роял Дутч Шелл компаниясининг энг йирик нефтни қайта ишлаш мажмуаси (Пулау Буком ороли, суткалик қуввати 463 минг баррел), шунингдек, этилен, бутадиэн, бензол, моноэтилен гликол ва пропилен ишлаб чиқарадиган нефт-кимё заводини ўз ичига олади; унинг қурилиши 2006-йилда бошланган, 2010-йилда у номинал ишлаш даражасига етди[52][53]. КС Инвестменц (Кеппел корпорациясининг бир қисми) билан қўшма корхона Сингапур портидаги кемаларни суюлтирилган газ билан таъминлайди.

Таиланд кўрфазида табиий газ ишлаб чиқаради (Бонгкот ва Г12 / 48 участкалари, улуши 22,2%), бу кон мамлакат истеъмол қиладиган газнинг бешдан бир қисмини таъминлайди.

Саудия Арабистони Ал Жубайлда нефтни қайта ишлаш заводига эга (50% улуш, қуввати кунига 292 000 баррел).

Бошқа Осиё давлатларидан Роял Дутч Шелл Индонезияда (денгизда газ қазиб олиш, ИНПЕХ Масела Лтд лойиҳаси, 35%), Филиппинда (Малампая лойиҳаси[54]), БААда (АДНОC Гас Проcессинг, табиий газни қайта ишлаш ва қайта ишлашда 15% улуш) тақдим этилган.

Шелл скриптлар

Шелл 1970-йилларда жаҳон энергетика бозорининг келажакдаги ривожланиши учун сенарийларни ишлаб чиққан ва таклиф қилган биринчи глобал нефт компанияларидан бири эди[55]. Сенарийлардан фойдаланиш компанияларга ривожланиш стратегиясини ишлаб чиқиш, хатарларни бошқариш, нефт ва газ бозорларидаги ўзгаришлар динамикасини олдиндан билиш ва тушуниш имконини беради. 2050-йилгача бўлган Шелл энергия сенарийларининг сўнгги версияси 2011-йилда компания томонидан янгиланган ва тақдим этилган.

Танқид

2007-йилда эр юзидаги до'стлар(ингл.) " халқаро жамияти ) ” Шеллнинг нефт фаолияти натижасида маҳаллий ҳамжамиятларга ва бутун дунёга етказилган зарар 20-миллиард долларга баҳоланиши мумкинлигини айтди[56].

Нигерия

1996-йил бошида Шелл Нигериядаги энг йирик нефт ишлаб чиқарувчиси сифатида мамлакатнинг ҳарбий режими билан ҳамкорлик қилишда айбланди, бу эса нефт платформаси жангчиси шоир Кен Саро-Виванинг йўқ қилинишига олиб келди[57]. Шелл ва унинг Нигерия филиали раҳбари Браян Андерсонга қарши даъволар илгари сурилди[58]. 2009-йилда Шелл ҳуқуқий келишмовчиликни ҳал қилиш учун 15,5 миллион доллар тўлашга рози бўлди. Шелл ўзига қўйилган айбловлар учун ҳеч қандай жавобгарликни тан олмади[59].

2009-йилда Шелл Халқаро Амнистия ташкилотининг Нигер делтасидаги Шелл фаолияти натижасида инсон ҳуқуқлари бузилиши ҳақидаги ҳисоботининг мавзуси эди. Хусусан, Амнистия газни ёқиш ишларини ва Шеллнинг нефт тўкилишига секин жавоб беришини танқид қилади[60]. 2009-йилдаги ҳужжатлар Шелл мунтазам равишда Нигерия ҳарбийларига норозиликларнинг олдини олиш учун тўловларни амалга ошираётганини кўрсатади[61].

Шелл компаниясининг Нигер делтасидаги фаолияти атроф-муҳитнинг ҳаддан ташқари ифлосланишига олиб келди. Ҳудуддаги Шелл компаниясига тегишли кўплаб нефт қувурлари эскирган ва коррозияга учраган. Бу ҳудудда кўплаб нефт тўкилишига олиб келди, бу эса атроф-муҳитнинг бузилишига, ўсимликлар ва балиқларнинг нобуд бўлишига олиб келди. Шелл нефт қувурлари билан боғлиқ муаммони тан олди, лекин атроф-муҳит ифлосланиши учун жавобгарликни рад этди[62]. Бу Нигер Делтаси аҳолисининг Шеллга ва Амнестй Интернатионал[63] га қарши оммавий норозиликларга олиб келди. 2011-йил август ойида БМТ ҳисоботида Шелл ва Нигерия ҳукуматини 50-йил давомида Нигер делтасини ифлослантиргани учун танқид қилган, ҳисобот муаллифларига кўра, тозалаш учун 30-йил ва камида[37] миллиард доллар керак бўлади.[37].

Америка

Шелл шунингдек, чучук сувда дунёдаги энг йирик нефт тўкилиши учун ҳам жавобгардир. 1999-йил 15-январда Магдалена кўлида (Аргентина) Шелл танкери бошқа танкер билан то'қнашиб кетди, бунинг натижасида унинг барча таркиби кўлга тўкилди, бу атроф-муҳитнинг, ичимлик сувининг ифлосланишига, ўсимликлар ва ҳайвонларнинг нобуд бўлишига олиб келди.

Арктика

2012-йил июл ойида Греэнпеаcе фаоллари компаниянинг Арктикада нефт қазиш режаларига норозилик билдириш учун Эдинбург ва Лондондаги 53 та Шелл ёқилғи қуйиш шохобчаларини тўсиб қўйишди. Греэнпеаcе Арктикани ҳимоя қилиш ҳаракати Арктикада нефт қазиш саноати ва балиқ овлашнинг олдини олишга ва Арктикани халқаро аҳамиятга эга табиий ҳудуд сифатида тан олишга эришишга қаратилган.

Манбалар

  1. ↑ „Аннуал Ресулц 2021“. Роял Дутч Шелл. 2022-йил 30-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14-феврал 2022-йил.
  2. ↑ „Абоут ус“. Роял Дутч Шелл. Қаралди: 26-феврал 2021-йил.
  3. ↑ „Роял Дутч Шелл он тҳе Форбес Глобал 2000 Лист“ (эн). Форбес (2018-йил 1-май). 2019-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 20-январ.
  4. ↑ „Форбес Глобал 2000“. 2019-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-сентябр.
  5. ↑ „Роял Дутч Шелл Стоcк Приcе, Финанcиалс анд Неwс - Глобал 500“ (эн). Фортуне. 2019-йил 11-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 20-январ.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 „Роял Дутч Петролеум Cомпанй Тҳе "Шелл" Транспорт анд Традинг Cомпанй П. Л. C. Ҳисторй“ (эн). Интернатионал Диреcторй оф Cомпанй Ҳисториэс, Вол. 4. Ст. Жамес Пресс, 199. 2018-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 7-январ.
  7. ↑ Евгений Жирнов. „Керосиновые воины“ (ру). Коммерсант деньги. Коммерсантъ (2003-йил 27-октябр). 2020-йил 31-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-январ.
  8. ↑ 125 лет Шелл в России: 1892—2017 / Н. В. Манвелов. — Москва: ФАКТОТУМС, 2016. — 208 с.: ил. ИСБН 978-5-9908878-0-0
  9. ↑ 9,0 9,1 Эриc В. Тҳомпсон. „А Бриэф Ҳисторй Оф Мажор Оил Cомпаниэс Ин Тҳе Гулф Регион“ (эн). Университй оф Виргиниа. 2011-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 7-январ.
  10. ↑ Счмид, Алех П. „6 Террорисм анд тҳе Медиа: Фреэдом оф Информатион вс. Фреэдом фром интимидатион“, . Террорисм: Рооц, Импаcт, Респонсес. Неw Ёрк: Праэгер Публишерс, Април 1992 — 97-бет. ИСБН 0-275-94020-9. ОCЛC 24630166. Қаралди: 23-март 2010-йил. 
  11. ↑ „Блаcк & Деcкер, Дутч фирм пуллинг оут оф Соутҳ Африcа“. Чиcаго Сун-Тимес (20-январ 1987-йил). 2012-йил 3-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-март 2010-йил.
  12. ↑ „Роял Дутч Шелл ПЛC“ (эн). Энcйcлопæдиа Британниcа, Инc.. 2019-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  13. ↑ Том Баwден. „Роял Дутч Шелл иссуэс шоcк профит wарнинг“ (эн). Тҳе Индепендент (2014-йил 17-январ). 2014-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  14. ↑ „Витол то Пай Шелл А$2.9 Биллион фор Аустралиан Ассец“ (эн). Блоомбрг (2014-йил 21-феврал). 2014-йил 22-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  15. ↑ 15,0 15,1 „Аннуал Репорт 2017 он СЕC Филинг Форм 20-Ф“ (эн). Роял Дутч Шелл плc (2018-йил 15-март). 2018-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 20-январ.
  16. ↑ „Шелл закончила 2020 год с убытком $21,7 млрд“ (ру). Коммерсантъ (2021-йил 4-феврал). 2021-йил 16-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-феврал.
  17. ↑ „Роял Дутч Шелл cомпанй Шареҳолдерс, манагерс анд бусинесс суммарй Эуронехт Амстердам - РДСА МаркетСcреэнер“ (эн). Сурперформанcе. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  18. ↑ 18,0 18,1 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед ар2021
  19. ↑ „Пенгуинс“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  20. ↑ „Аннуал Репорт 2007 он СЕC Филинг Форм 20-Ф“ (эн). Роял Дутч Шелл плc (2016-йил 28-апрел). 2021-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 20-январ.
  21. ↑ „Аннуал Репорт 2012 он СЕC Филинг Форм 20-Ф“ (эн). Роял Дутч Шелл плc (2016-йил 28-апрел). 2013-йил 20-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 20-январ.
  22. ↑ „Ормен Ланге“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  23. ↑ „Пенгуинс“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  24. ↑ „Аппоматтох“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  25. ↑ „Cардамом“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  26. ↑ „Каикиас“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  27. ↑ „Марс Б“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  28. ↑ „Стонес“ (эн). Шелл. 2019-йил 7-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  29. ↑ „Вито“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  30. ↑ „Пердидо“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  31. ↑ „Шелл Оил Cомпанй“. Ваулт.cом Инc.. 2019-йил 4-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  32. ↑ „Пеннсйлваниа Петрочемиcал Cомплех“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  33. ↑ „Шелл Оил Cомпанй - Cомпанй Профиле, Информатион, Бусинесс Десcриптион, Ҳисторй, Баcкгроунд Информатион он Шелл Оил Cомпанй“. Референcе фор Бусинесс. 2019-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  34. ↑ „Обама администратион аппровес Арcтиc дриллинг“. 2015-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 12-май.
  35. ↑ „ЛНГ Cанада“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  36. ↑ „Парқуэ дас Cончас“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  37. ↑ 37,0 37,1 37,2 „ТИМЕЛИНЕ-Шелл ин Нигериа“ (эн). Реутерс (2013-йил 30-январ). 2019-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  38. ↑ „Бонга Нортҳ Wест“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  39. ↑ „Сакҳалин 2“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  40. ↑ „CоноcоПҳиллипс закрыла сделку по покупке у Шелл активов в Пермском бассейне за $9,5 млрд“. Интерфакс (2021-йил 2-декабр). 2021-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 3-декабр.
  41. ↑ Шелл запустит производство смазочных материалов в России // РИА «Новости», 31 августа 2009
  42. ↑ „Шелл уходит от Газпрома“. Коммерсантъ (2022-йил 28-феврал). 2022-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-март.
  43. ↑ „Шелл объявила о закрытии заправок в России“. РБК (2022-йил 8-март). 2022-йил 3-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-март.
  44. ↑ „Шелл решила закрыть заправки и завод в России до их продажи новому владельцу“ (ру). Медиазона. 2022-йил 9-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-май.
  45. ↑ „ЛУКОЙЛ купит у Шелл «дочку» и сеть АЗС в России“ (ру). РБК. 2022-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-май.
  46. ↑ „CСПC Петрочемиcал Cомплех, Дая Бай, Гуангдонг, Чина“ (эн). Вердиcт Медиа Лимитед. 2019-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-феврал.
  47. ↑ „CНООC анд Шелл жоинт вентуре старц продуcтион ат неw петрочемиcал униц ин Чина“ (эн). ҳйдроcарбонпроcессинг.cом (2018-йил 2-май). 2019-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-феврал.
  48. ↑ „Маликаи“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  49. ↑ „Гумусут-Какат“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  50. ↑ „Пеарл ГТЛ“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  51. ↑ „Қатаргас 4“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  52. ↑ Рослан Кҳасаwнеҳ, Фатҳин Унгку. „Сcале оф тҳефт ат Шелл'с Сингапоре рефинерй муч греатер, cоурт доcуменц шоw“ (эн). Реутерс (2018-йил 14-декабр). 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  53. ↑ „Шелл Эастерн Петрочемиcалс Cомплех - овервиэw“ (эн). Шелл. 2019-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  54. ↑ „Малампая Пҳасес 2 & 3“ (эн). Шелл. 2019-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-январ.
  55. ↑ „Ливинг ин тҳе Футурес“. Ҳарвард Бусинесс Ревиэw. 2015-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-ноябр.
  56. ↑ Маcалистер, Террй. „Cампаигнерс урге Шелл то пут профиц инто cлеан-уп“. Бусинесс. Лондон: Гуардиан Неwс анд Медиа Лимитед (31-январ 2007-йил). 2008-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-август 2007-йил.
  57. ↑ „Шелл пайс оут $15.5м овер Саро-Wиwа киллинг“. 2011-йил 5-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 28-октябр.
  58. ↑ „Тҳе cасе агаинст Шелл“. 2015-йил 26-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 28-октябр.
  59. ↑ „Шелл сеттлес Нигериа деатҳс cасе“. ББC Неwс (9-июн 2009-йил). 2009-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 28-октябр.
  60. ↑ Амнестй.орг
  61. ↑ Смитҳ, Давид. „WикиЛеакс cаблес: Шелл'с грип он Нигериан стате ревеалед“. Тҳе Гуардиан (8-декабр 2010-йил). 2011-йил 14-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 28-октябр.
  62. ↑ Шелл Интернатионал Петролеум Cомпанй, Девелопменц ин Нигериа (Лондон: Марч 1995)
  63. ↑ „Шелл ин Нигериа: Wҳат аре тҳе иссуэс?“. Бойcотт Шелл cампаигн (Эссентиал Аcтион). 2012-йил 1-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-май 2011-йил.

Ҳаволалар