Soʻm
| Сўм2000 Soʻm | |
|---|---|
| ISO 4217: | UZS (860) |
| Давлат номи: | |
| Символ: | soʻm |
Сўм – Ўзбекистон Республикасининг пул бирлиги. 1 Сўм қиммати 100 тийин. Халқаро ифодаси УЗС Сўм Ўзбекистон Республикаси Президентининг „Ўзбекистон Республикасининг миллий валютасини муомалага киритиш тўғрисида“ги 1994-йил 16-июндаги фармони билан 1994-йилнинг 1-июлидан республика ҳудудида ягона, чекланмаган ва қонуний тўлов воситаси сифатида муомалага чиқарилган. Қимматбаҳо металлар суви юритилган турли қийматдаги юбилей тангалар эса турли саналар нишонланиши муносабати билан ва нумизматик мақсадда чиқарилган (қаранг Танга). Сўмнинг муомалага киритилиши Ўзбекистон пул муомаласи ва ҳисоб-китоблар тизимини ташкил этиш ҳамда республика иқтисодиётини ривожлантиришда муҳим аҳамиятга эга бўлди. Миллий валюта пул белгиларини муомалага чиқариш ва унинг барқарорлигини таъминлашни Ўзбекистон Республикаси Марказий банки амалга оширади.[1] 1 сўм = 100 тийин. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 122—моддаси ва „Ўзбекистон Республикаси Давлат мустақиллигининг асослари тўғрисида“ги қонуннинг 11-моддаси, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиснинг 1993-йил 3-сентабрдаги 952-ХИИ сонли қарорига мувофиқ 1994-йил 1-июлдан бошлаб, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қонуний тўлов воситаси бўлган миллий валюта – „сўм“ муомалага киритилди. 2013-йил июнида 5000 сўм қийматлик янги банкнота чиқиши ҳақида хабарлар тарқалди.[2] 2013-йил 27-июнида Ўзбекистон республикаси Марказий банки шу йилнинг 1-июлидан бошлаб қиймати 5000 сўм бўлган пул чипталарини муомалага чиқаришини билдирди.[3]. 2017-йил 20-февралда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати кенгашининг „Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан 10000 сўмлик банкнотларнинг чиқарилиши тўғрисида“ги қарори қабул қилинди[4]. 2021-йил 14-июндан 2000 ва 20000 сўмлик банкнотлар муомалага чиқарилди[5][6].
Тангалар ва уларнинг йиллари
1994-2000
| Тасвир | Қиймати | Таркиби | Диаметри (мм) |
Қалинлиги (мм) |
Оғирлиги (г) |
Ёни | Чиққан йил (лар)и |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 тийин | пўлат, латун |
17 | 1,2 | 1,74 | текис | 1994 | |
| 3 тийин | 20 | 1,3 | 2,7 | қиррали | 1994 | ||
| 5 тийин | 21,5 | 1,4 | 3,4 | 1994 | |||
| 10 тийин | пўлат, никел |
18,8 | 1,5 | 2,87 | 1994 | ||
| 20 тийин | 22 | 1,6 | 4 | текис Йигирма тийин деб ёзилган |
1994 | ||
| 50 тийин | 23,9 | 1,6 | 4,75 | текис Эллик тийин деб ёзилган |
1994 | ||
| 1 сўм | 19,80 | 1,3 | 2,27 | текис | 1997, 1998, 1999 | ||
| 5 сўм | 22,20 | 1,6 | 4,00 | 1997, 1998, 1999 | |||
| 10 сўм | 24,10 | 1,6 | 4,75 | 1997, 1998, 1999 2000 |
2000-2004
2001-йилги 50 сўм ва 2004-йилги 100 сўмлик тангалар маълум саналарга атаб чиқарилган бўлсада (мустақилликнинг 10 йиллиги, миллий валютанинг 10 йиллиги), Марказий банк томонидан эсдалик тангалар қаторига киритилмаган. 2001—2004-йилларда зарб қилиган 50 ва 100 сўмлик тангалар 2019-йил 1-июлдан 1, 5 ва 10 сўм қийматига эга бўлган тангалар 2020-йил 1-мартдан муомаладан чиқарилган.
| Тасвир | Қиймати (сўм) |
Таркиби | Диаметр (мм) |
Қалинлиги (мм) |
Оғирлиги (г) |
Ёни | Чиққан йиллари |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | пўлат, никел |
19 | 1,3 | 2,7 | қиррали | 2000 | |
| 5 | пўлат, латун |
21 | 1,4 | 3,44 | текис | 2001 | |
| 10 | пўлат, никел |
19 | 1,3 | 2,85 | |||
| 50 | пўлат, Cу/Ни |
26 | 2,2 | 8 | қисман қиррали | ||
| 100 | 27,1 | 1,8 | 8 | текис Ўзбекистон марказий банки деб ёзилган |
2004 |
3-чиқарилиши (2018-йил)
2018-йил 2-июлдан муомалага киритилган.
| Тасвир | Қиймати (сўм) |
Таркиби | Диаметри (мм) |
Қалинлиги (мм) |
Оғирлиги (г) |
Ёни | Чиққан йиллари |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 50 | пўлат, никел |
18 | 1 | 2 | текис | 2018 | |
| 100 | 20 | 1 | 2,5 | 2018 | |||
| 200 | 22 | 1,1 | 3,3 | 2018 | |||
| 500 | 24 | 1,1 | 3,9 | 2018 | |||
| 1000 | 30 | 1,1 | 4,2 | 2022 |
Эсдалик тангалар ва улар ҳақида маълумотлар
Эсдалик тангалари Марказий банк томонидан 1994-йилдан бери зарб қилинади. Тангалар қимматли металлардан (10, 50 ва 100 сўмли), оддий металлардан (25, 50, 100 ва 500 сўмли) ва олтин қопламали оддий металлардан (1 ва 10 сўмли) зарб қилинган.
Банкнотлар
1992-1994
Барча купюраларнинг олд томонида Ўзбекистон герби, орқа томонида Самарқанд Регистон майдонидаги Шердор мадрасаси тасвири туширилган Банкнот рақамлари АБ 12345678 (1—500 сўмлар) ёки АБ 1234567 (500—10 000 сўмлар), банкнотнинг олд томонида Ўзбекистон гербининг остида жойлашган. 1993-йил 15-ноябрда муомалага киритилган, 1994-йил 1-августда муомаладан чиқарилган. Бу сериядаги банкнотлар Англияда „Ҳаррисон & Сонс Лтд“ босмахонасида чоп этилган.
1994-1999
| Тасвир | Қиймат, сўм | Ўлчам, мм | Асосий ранглари | Орт томонидаги тасвир | Чиқарилган сана | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Олд томони | Орт томони | |||||
пушти |
||||||
яшил |
||||||
қизил |
||||||
кўк |
||||||
зарғалдоқ |
||||||
зарғалдоқ |
||||||
| Расм масштаби – 1,0 миллиметрга 1,0 пиксел | ||||||
2001-2019
| Тасвир | Қиймат, сўм | Ўлчам, мм | Асосий ранглари | Орт томонидаги тасвир | Чиқарилган сана | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Олд томони | Орт томони | |||||
жигарранг |
||||||
| Файл:Узбекистан 5000 со'м аверс.жпг | Файл:Узбекистан 5000 со'м реверсе.жпг | жигарранг[3] |
||||
2021-йилдан
| Тасвири | Қиймат (сўм) |
Ўлчамлари (мм) |
Асосий ранги |
Банкнотадаги тасвир | Сана | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Олд томони | орқа томони | Муомалага киритилган | Босилган | ||||
| 2000 | 142х69 | пушти, фируза |
олд томони – Бухородаги Арк қалъаси. Қал’анинг чап томонида Бухоро тимсоли бўлган – икки ўркачли туя тасвирланган. Кўзи ожиз одамлар учун релеф элементи қизил рангда қилинган. орқа томони – Бухоро вилоятидаги қадимий шаҳар бўлмиш Пойканд харобалари. Ўнг томонда Бухоро вилоятидаги Варахша қадимий манзилгоҳидан топилган милоддан аввалги ВИИИ асрга оид девор безаклари ва милоддан аввалги ХХХ-ХХ асрларга оид уй-рўзғор буюмлари |
14-июн 2021 | 2021 | ||
| 5000 | яшил, жигарранг |
олд томони – медресе Шердор в Самаркандэ, Слева от него расположен крилатий барс – символ Самарканда. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в коричневом свете. орқа томони – архитектурний памятник Афрасиаб в Самарканде, а также предмети бита, найденниэ на территории этого памятника в ходе археологических раскопок: керамический кувшин и вишитий поднос.[7] |
26 августа 2021[8] | ||||
| 10000 | 147×69 | кўк, бинафша, пушти |
олд томони – медресе Кукелдаш в Ташкенте. Слева от него расположен элемент, напоминающий ворота. Он символизируэт одни из ворот древнего Ташкента. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в синем свете. орқа томони – археологический памятник „Шаштепа“, а также образси древнего ремесла – ляган и и битовая посуда.[7] | ||||
| 20000 | кўк, бинафша, жигарранг | олд томони – древнеэ сооружениэ Кой-Крылган-кала в Каракалпакстанэ. Слева от памятника изображен орнаменталний узор, которий встречаэця на националних каракалпакских тканях. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в синем свете. орқа томони – крепост Джанбас-кала в Каракалпакстане, а также кувшин ВИИ—ВИ веков до н. э. и артефакт И века до н. э. Артефакт напоминаэт верблюда. Он исползовался в обрядах зороастризма.[7] |
14 июня 2021[9] | ||||
| 50000 | бинафша, кўк, сариқ | олд томони – мавзолей Ал-Хаким ат-Тирмизи в Сурхандаринской области. Слева от него расположена орнаменталная печат, найденная во время археологических раскопок в поселении Сапаллитепа в Сурхандаринской области. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в синем свете. орқа томони – древний археологический комплекс Фаязтепа в Сурхандаринской области и два вида сурхандаринской керамической посуди, найденниэ во время раскопкок в поселении Сапаллитепа. В сентре расположен „летящий голуб“ – символ мира.[7] |
22 декабря 2021[10] | ||||
| 100000 | 152×69 | оч жигарранг, лимонранг, пушти | олд томони – музей-заповедник Ичан-кала в Хиве. В верхнем левом углу изображён минарет, расположенний в музеэ. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в коричневом свете.
орқа томони – замок Ангка-кала, которий являлся столицей древнего Хорезмского государства. Рядом изображени керамическая посуда, относящаяся к Х веку, и хорезмская серебряная монета, относящаяся к И веку до н. э.[7] | ||||
| 200 000 | 152×69 | фируза ранг | олд томони – архитектурний памятник „Дворес Худояр-Хана“ в городе Коканд Ферганской области
орқа томони – археологический памятник "Городищэ Ахсикент ", относящийся к ИИИ веку до нашей эри, которий являлся столицей древнего Ферганского государства. |
15 июля 2022 [32] | |||
| Масштаб изображений – 1,0 пикселя на миллиметр. | |||||||
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Файзулла Муллажонов. ЎзМЕ. Тошкент
- ↑ „Ижтимоий тармоқларда беш минг сўмлик банкнотанинг суратлари пайдо бўлди“. кун.уз (2013-йил 21-июн). 24-июн 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2013-йил.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг қиймати 5000 со'м бўлган пул билетларини муомалага чиқариш то'г'рисида“. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (2013-йил 27-июн). 11-август 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-июн 2013-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 11-август 2013-йил санасида архивланган)
- ↑ Ўзбекистонда 10000 сўмлик муомалага чиқарилиши кутилмоқда
- ↑ „Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг қиймати 2 000 сўм ва 20 000 сўм бўлган пул белгиларини муомалага чиқариш тўғрисида“ (2021-йил 5-июн). Қаралди: 2022-йил 20-август.
- ↑ ҳттпс://м.кун.уз/неwс/2021/06/04/2000-ва-20-000-сомлик-янги-купюралар-14-июндан-муомалага-чиқарилади
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 „Эволюция узбекского сума“. Газета.уз. 2022-йил 1-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 1-июл.
- ↑ Сообщэниэ Централного банка Республики Узбекистан
- ↑ Сообщэниэ ЦБ РУз
- ↑ Сообщэниэ Централного банка Республики Узбекистан
Ҳаволалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Валюта ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
