Сўм2000
Soʻm
ISO 4217: UZS (860)
Давлат номи: Oʻzbekiston bayrogʻi Ўзбекистон
Символ: soʻm

Сўм – Ўзбекистон Республикасининг пул бирлиги. 1 Сўм қиммати 100 тийин. Халқаро ифодаси УЗС Сўм Ўзбекистон Республикаси Президентининг „Ўзбекистон Республикасининг миллий валютасини муомалага киритиш тўғрисида“ги 1994-йил 16-июндаги фармони билан 1994-йилнинг 1-июлидан республика ҳудудида ягона, чекланмаган ва қонуний тўлов воситаси сифатида муомалага чиқарилган. Қимматбаҳо металлар суви юритилган турли қийматдаги юбилей тангалар эса турли саналар нишонланиши муносабати билан ва нумизматик мақсадда чиқарилган (қаранг Танга). Сўмнинг муомалага киритилиши Ўзбекистон пул муомаласи ва ҳисоб-китоблар тизимини ташкил этиш ҳамда республика иқтисодиётини ривожлантиришда муҳим аҳамиятга эга бўлди. Миллий валюта пул белгиларини муомалага чиқариш ва унинг барқарорлигини таъминлашни Ўзбекистон Республикаси Марказий банки амалга оширади.[1] 1 сўм = 100 тийин. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 122—моддаси ва „Ўзбекистон Республикаси Давлат мустақиллигининг асослари тўғрисида“ги қонуннинг 11-моддаси, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиснинг 1993-йил 3-сентабрдаги 952-ХИИ сонли қарорига мувофиқ 1994-йил 1-июлдан бошлаб, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қонуний тўлов воситаси бўлган миллий валюта – „сўм“ муомалага киритилди. 2013-йил июнида 5000 сўм қийматлик янги банкнота чиқиши ҳақида хабарлар тарқалди.[2] 2013-йил 27-июнида Ўзбекистон республикаси Марказий банки шу йилнинг 1-июлидан бошлаб қиймати 5000 сўм бўлган пул чипталарини муомалага чиқаришини билдирди.[3]. 2017-йил 20-февралда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати кенгашининг „Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан 10000 сўмлик банкнотларнинг чиқарилиши тўғрисида“ги қарори қабул қилинди[4]. 2021-йил 14-июндан 2000 ва 20000 сўмлик банкнотлар муомалага чиқарилди[5][6].

Тангалар ва уларнинг йиллари

1994-2000

Тасвир Қиймати Таркиби Диаметри
(мм)
Қалинлиги
(мм)
Оғирлиги
(г)
Ёни Чиққан
йил (лар)и
1 тийин пўлат,
латун
17 1,2 1,74 текис 1994
3 тийин 20 1,3 2,7 қиррали 1994
5 тийин 21,5 1,4 3,4 1994
10 тийин пўлат,
никел
18,8 1,5 2,87 1994
20 тийин 22 1,6 4 текис
Йигирма тийин
деб ёзилган
1994
50 тийин 23,9 1,6 4,75 текис
Эллик тийин
деб ёзилган
1994
1 сўм 19,80 1,3 2,27 текис 1997, 1998,
1999
5 сўм 22,20 1,6 4,00 1997, 1998,
1999
10 сўм 24,10 1,6 4,75 1997, 1998,
1999 2000

2000-2004

2001-йилги 50 сўм ва 2004-йилги 100 сўмлик тангалар маълум саналарга атаб чиқарилган бўлсада (мустақилликнинг 10 йиллиги, миллий валютанинг 10 йиллиги), Марказий банк томонидан эсдалик тангалар қаторига киритилмаган. 2001—2004-йилларда зарб қилиган 50 ва 100 сўмлик тангалар 2019-йил 1-июлдан 1, 5 ва 10 сўм қийматига эга бўлган тангалар 2020-йил 1-мартдан муомаладан чиқарилган.

Тасвир Қиймати
(сўм)
Таркиби Диаметр
(мм)
Қалинлиги
(мм)
Оғирлиги
(г)
Ёни Чиққан йиллари
1 пўлат,
никел
19 1,3 2,7 қиррали 2000
5 пўлат,
латун
21 1,4 3,44 текис 2001
10 пўлат,
никел
19 1,3 2,85
50 пўлат,
Cу/Ни
26 2,2 8 қисман
қиррали
100 27,1 1,8 8 текис
Ўзбекистон
марказий банки

деб ёзилган
2004

3-чиқарилиши (2018-йил)

2018-йил 2-июлдан муомалага киритилган.

Тасвир Қиймати
(сўм)
Таркиби Диаметри
(мм)
Қалинлиги
(мм)
Оғирлиги
(г)
Ёни Чиққан йиллари
50 пўлат,
никел
18 1 2 текис 2018
100 20 1 2,5 2018
200 22 1,1 3,3 2018
500 24 1,1 3,9 2018
1000 30 1,1 4,2 2022

Эсдалик тангалар ва улар ҳақида маълумотлар

Эсдалик тангалари Марказий банк томонидан 1994-йилдан бери зарб қилинади. Тангалар қимматли металлардан (10, 50 ва 100 сўмли), оддий металлардан (25, 50, 100 ва 500 сўмли) ва олтин қопламали оддий металлардан (1 ва 10 сўмли) зарб қилинган.

Банкнотлар

1992-1994

Барча купюраларнинг олд томонида Ўзбекистон герби, орқа томонида Самарқанд Регистон майдонидаги Шердор мадрасаси тасвири туширилган Банкнот рақамлари АБ 12345678 (1—500 сўмлар) ёки АБ 1234567 (500—10 000 сўмлар), банкнотнинг олд томонида Ўзбекистон гербининг остида жойлашган. 1993-йил 15-ноябрда муомалага киритилган, 1994-йил 1-августда муомаладан чиқарилган. Бу сериядаги банкнотлар Англияда „Ҳаррисон & Сонс Лтд“ босмахонасида чоп этилган.

Тасвири Қиймати
(сўм)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглари
Сув белгиси
Олд томони Орқа томони
1 120×61 кўк,
кулранг
гулли нақш
3 яшил
5 сиёҳранг
10 қизил
25 фируза ранг
50 144×69 пушти пахта
100 қора,
мовий
200 бинафша ранг
500 тўқ сариқ
1000 жигарранг
5000 кўк
10 000 қирмизи
Расм масштаби – 1,0 миллиметрга 1,0 пиксел

1994-1999

Тасвир Қиймат, сўм Ўлчам, мм Асосий ранглари Орт томонидаги тасвир Чиқарилган сана
Олд томони Орт томони
1
120×62
яшил
пушти
Алишер Навоий номидаги давлат академик катта театри, Тошкент
1994
3
қизил
яшил
Чашмаи Айюб, Бухоро
5
142×69
кўк
қизил
Алишер Навоий монументи, Тошкент
10
бинафша
кўк
Гўри Амир, Самарқанд
25
кўк
зарғалдоқ
Шоҳизинда, Самарқанд
50
жигарранг
зарғалдоқ
Регистон ансамбли, Самарқанд
100
бинафша
Халқлар дўстлиги саройи, Тошкент
200
144×78
яшил
Шердор мадрасаси фрагменти, Самарқанд
1997
500
қизил
Амир Темур монументи, Тошкент
1999
Расм масштаби – 1,0 миллиметрга 1,0 пиксел

2001-2019

Тасвир Қиймат, сўм Ўлчам, мм Асосий ранглари Орт томонидаги тасвир Чиқарилган сана
Олд томони Орт томони
1000
бинафша
жигарранг
Темурийлар тарихи давлат музейи, Тошкент
2001
Файл:Узбекистан 5000 со'м аверс.жпг Файл:Узбекистан 5000 со'м реверсе.жпг
5000
яшил
жигарранг[3]
Олий Мажлис биноси, Тошкент
2013[3]
10 000
оч кўк
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати биноси, Тошкент
2017
50 000
бинафшаранг
Халқаро анжуманлар саройи, Тошкент
2017
100 000
оч жигарранг
Олд тарафда Мирзо Улуғбек ҳайкали, орқа тарафда Мирзо Улуғбек расадхонаси
2019

2021-йилдан

Тасвири Қиймат
(сўм)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранги
Банкнотадаги тасвир Сана
Олд томони орқа томони Муомалага киритилган Босилган
2000 142х69 пушти,
фируза
олд томони – Бухородаги Арк қалъаси. Қал’анинг чап томонида Бухоро тимсоли бўлган – икки ўркачли туя тасвирланган. Кўзи ожиз одамлар учун релеф элементи қизил рангда қилинган.
орқа томони – Бухоро вилоятидаги қадимий шаҳар бўлмиш Пойканд харобалари. Ўнг томонда Бухоро вилоятидаги Варахша қадимий манзилгоҳидан топилган милоддан аввалги ВИИИ асрга оид девор безаклари ва милоддан аввалги ХХХ-ХХ асрларга оид уй-рўзғор буюмлари
14-июн 2021 2021
5000 яшил,
жигарранг
олд томони – медресе Шердор в Самаркандэ, Слева от него расположен крилатий барс – символ Самарканда. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в коричневом свете.
орқа томони – архитектурний памятник Афрасиаб в Самарканде, а также предмети бита, найденниэ на территории этого памятника в ходе археологических раскопок: керамический кувшин и вишитий поднос.[7]
26 августа 2021[8]
10000 147×69 кўк, бинафша,
пушти
олд томони – медресе Кукелдаш в Ташкенте. Слева от него расположен элемент, напоминающий ворота. Он символизируэт одни из ворот древнего Ташкента. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в синем свете.
орқа томони – археологический памятник „Шаштепа“, а также образси древнего ремесла – ляган и и битовая посуда.[7]
20000 кўк, бинафша, жигарранг олд томони – древнеэ сооружениэ Кой-Крылган-кала в Каракалпакстанэ. Слева от памятника изображен орнаменталний узор, которий встречаэця на националних каракалпакских тканях. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в синем свете.
орқа томони – крепост Джанбас-кала в Каракалпакстане, а также кувшин ВИИ—ВИ веков до н. э. и артефакт И века до н. э. Артефакт напоминаэт верблюда. Он исползовался в обрядах зороастризма.[7]
14 июня 2021[9]
50000 бинафша, кўк, сариқ олд томони – мавзолей Ал-Хаким ат-Тирмизи в Сурхандаринской области. Слева от него расположена орнаменталная печат, найденная во время археологических раскопок в поселении Сапаллитепа в Сурхандаринской области. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в синем свете.
орқа томони – древний археологический комплекс Фаязтепа в Сурхандаринской области и два вида сурхандаринской керамической посуди, найденниэ во время раскопкок в поселении Сапаллитепа. В сентре расположен „летящий голуб“ – символ мира.[7]
22 декабря 2021[10]
100000 152×69 оч жигарранг, лимонранг, пушти олд томони – музей-заповедник Ичан-кала в Хиве. В верхнем левом углу изображён минарет, расположенний в музеэ. Релефний элемент для слабовидящих людей виполнен в коричневом свете.

орқа томони – замок Ангка-кала, которий являлся столицей древнего Хорезмского государства. Рядом изображени керамическая посуда, относящаяся к Х веку, и хорезмская серебряная монета, относящаяся к И веку до н. э.[7]

200 000 152×69 фируза ранг олд томони – архитектурний памятник „Дворес Худояр-Хана“ в городе Коканд Ферганской области

орқа томони – археологический памятник "Городищэ Ахсикент ", относящийся к ИИИ веку до нашей эри, которий являлся столицей древнего Ферганского государства.

15 июля 2022 [32]
Масштаб изображений – 1,0 пикселя на миллиметр.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Файзулла Муллажонов. ЎзМЕ. Тошкент
  2. ↑ „Ижтимоий тармоқларда беш минг сўмлик банкнотанинг суратлари пайдо бўлди“. кун.уз (2013-йил 21-июн). 24-июн 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2013-йил.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 „Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг қиймати 5000 со'м бўлган пул билетларини муомалага чиқариш то'г'рисида“. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (2013-йил 27-июн). 11-август 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-июн 2013-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 11-август 2013-йил санасида архивланган)
  4. ↑ Ўзбекистонда 10000 сўмлик муомалага чиқарилиши кутилмоқда
  5. ↑ „Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг қиймати 2 000 сўм ва 20 000 сўм бўлган пул белгиларини муомалага чиқариш тўғрисида“ (2021-йил 5-июн). Қаралди: 2022-йил 20-август.
  6. ↑ ҳттпс://м.кун.уз/неwс/2021/06/04/2000-ва-20-000-сомлик-янги-купюралар-14-июндан-муомалага-чиқарилади
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 „Эволюция узбекского сума“. Газета.уз. 2022-йил 1-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 1-июл.
  8. ↑ Сообщэниэ Централного банка Республики Узбекистан
  9. ↑ Сообщэниэ ЦБ РУз
  10. ↑ Сообщэниэ Централного банка Республики Узбекистан

Ҳаволалар