Arkadiy Rotenberg
Аркадий Романович Ротенберг (русча: Аркадий Романович Ротенберг; 1951-йил 15-декабрда туғилган) - россиялик миллиардер бизнесмен ва олигарх. У акаси Борис Ротенберг билан Россиядаги газ қувурлари ва электр та'миноти линиялари бўйича энг йирик қурилиш компанияси бўлган „Стройгазмонтазҳ“ (СГМ гуруҳи) нинг ҳам эгаси эди.
| Аркадий Ротенберг | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Аркадий Романович Ротенберг 1951-йил 15-декабр (71 ёшда) Ленинград (ҳозирги Санкт-Петербург) |
| Касби | СМП Банк асосчиси, СГМ раҳбари |
| Болалари | 5 |
| Мукофотлари |
|
2021-йилда Форбес Ротенбергнинг бойлигини 1,9 миллиард долларга баҳолаган[1]. У президент Владимир Путиннинг яқин сирдоши, бизнес шериги ва болаликдаги дўстидир[2][3][4]. Ротенберг давлат томонидан молиялаштирилган фойдали қурилиш лойиҳалари ва нефт қувурлари орқали миллиардерга айланди[5]. Пандора ҳужжатларининг сиздирилиши билан Ротенбергни Россия сиёсий ва иқтисодий элиталари учун оффшор бойликларининг мураккаб тармоқларини осонлаштириш ва сақлашда иштирок этганлиги ойдинлашди[5].
2014-йилда Қрим Россия Федерацияси томонидан аннексия қилинганидан кейин Аркадий Ротенберг АҚШ ҳукумати томонидан санксияларга дучор бўлди[6][7][8].
Биографияси
Ротенберг яҳудийлардан[9][10]. У 1951-йилда Ленинградда туғилган. У ерда отаси Роман „Қизил Даwн“ телефон заводида бошқарувчи бўлиб ишлаган ва бу оилага коммунал квартирада яшаш имконини берган[11][12]. 1963-йилда, ўн икки ёшида, Ротенберг ва Владимир Путин Анатолий Рахлиннинг самбо клубига қўшилишди[13][14].
1978-йилда Ротенберг Лесгафт миллий давлат жисмоний тарбия, спорт ва саломатлик университетини тамомлаган ва дзюдо бўйича мураббий бўлган. 1990-йилда Путин Россияга қайтиб келгач, Ротенберг у билан ҳафтада бир неча марта машғулот ўтказди[4][13][14]. 1990-йилларда Ротенберг ва унинг укаси Борис Финландияга кўчиб ўтган, нефт маҳсулотлари савдоси билан шуғулланган[13]. Путин вице-мер бўлгач, Ротенберг Геннадий Тимченкодан “Явара-Нева” профессионал дзюдо клубини ташкил этиш учун маблағ олди[13]. Кейинчалик, клуб дзюдо бўйича тўққизта Европа чемпионатида ғалаба қозониб, тўртта Олимпия чемпионларини тайёрлаганидан сўнг, унга минг ўринли арена ва яхта клубини ўз ичига олган давлат томонидан молиялаштирилган 180 миллион долларлик янги обект берилди[13].
2000-йилда Россия президенти бўлган Путин Россия ароқ бозорининг 30 фоизини назорат қилувчи Росспиртпром давлат корхонасини яратди ва Ротенбергни раҳбар лавозимига тайинлади. 2001-йилда Ротенберг ва унинг укаси СМП банкига асос солган (русча: банк «Северный морской путь»). Банк Россиянинг 40 та шаҳрида 100 дан ортиқ филиаллари билан ишлайди, уларнинг ярмидан кўпи Москва ҳудудида[4]. СМП 900 дан ортиқ банкоматлар ишини назорат қилади. СМП банк, шунингдек, йирик диаметрли газ қувурлари етказиб берувчи етакчига ҳам айланди[13].
Газпром кўпинча Ротенбергга оширилган нархларда тўлаган кўринади. 2007-йилда Газпром 350 миля қувур қуриш режасини рад этди ва бунинг ўрнига Арктика доирасига 1500 миля қувур қуриш учун Ротенбергга 45 миллиард доллар тўлади[13]. 2008-йилда Ротенберг Газпромдан 348 миллион долларга сотиб олган бешта компания билан Стройгазмонтазҳ (СГМ)ни тузди[13]. Кейинги йили компания 2 миллиард доллардан ортиқ даромад олди[13]. Ротенберг Шимолий Европа қувурлари лойиҳасини сотиб олди, у охир-оқибат „Газпром“ катта диаметрли қувурларининг 90 фоизини та'минлади ва 30 фоизлик фойда билан ишлади. Бу кўрсаткич саноатдаги ўртача кўрсаткичдан икки баравар кўп[13]. 2013-йилда Газпром Ротенбергнинг Краснодар қувури бўйича шартномасини 45 фоизга оширди. Болгария сегменти бекор қилинганидан кейин бир йил давомида тўловларни давом эттирди[13].
2004-йил 20-майдан 2012-йилгача Россия Федерацияси транспорт вазири бўлган Игор Левитин 2010-йилда Аркадий Ротенберг фирмалари (Мостотрест) Россия федерал магистралларида пулли йўллар қуришини таъминлади[15][16].
Ротенберг Москванинг „Динамо“ хоккей клуби президенти. 2013-йилда Халқаро дзюдо федерацияси қўмитаси а'зоси бўлди. Сочидаги 2014-йилги Қишки Олимпиада ўйинларига тайёргарлик кўриш жараёнида Ротенберг 7 миллиард долларлик шартномаларни қўлга киритди. Жумладан, 2 миллиард долларлик қирғоқ йўли ва сув ости газ қувури лойиҳаси ўртача харажатнинг 300 фоизини ташкил этди.
Ротенбергнинг номи Панама ҳужжатларида қайд этилган[17]. Ўша ошкор қилинган ҳуқуқий ҳужжатлар Ротенберг 2013-йилда Британия Виржиния оролларидаги компанияга 231 миллион доллар кредит жўнатганини кўрсатади.
2013-йилда Ротенберг „Просвещение (издательство)“ раиси бўлди. Ушбу нашриёт бир пайтлар Совет Иттифоқида дарсликлар учун энг йирик етказиб берувчи бўлган. 2011-йилда „Энлигҳтенмент“ хусусий корхонага айланганидан сўнг Россия Федерацияси ҳукумати ушбу соҳада бир қатор ўзгаришларни амалга ошира бошлади. 2013-йилда таълим вазирлиги ҳузурида барча дарсликларни текшириш бўйича ички кенгаш тузилди. Ма'рифатчиларнинг кўпгина китоблари ушбу янги баҳолашдан ўтди ва „Ма'рифат“ 2014-йилда Россия Федерациясида янги дарсликлар учун тузилган шартномаларнинг қарийб 70 фоизини ютиб олди[2].
2015-йилда Аркадий Ротенберг ўз ўғли Игор Ротенбергга бир қатор активларни, жумладан Газпром Дриллинг (Бурение)нинг 79 фоизини,[18]. Мостотрест йўл қурилиш компаниясининг 28 фоизини[19] ва Жерсидаги ТПС Реал Эстате Ҳолдингс Лтд.нинг 33,3 фоизини сотди[20][21]. Александр Пономаренко ва Александр Скоробогатколар ТПC Реал Эстатес Ҳолдингс аксияларининг 66,6 фоизига эгалик қилишади[20][22][23].
Қайд этилишича, Аркадий Ротенберг АҚШнинг санксиялар рўйхатига киритилганидан кейин активларини сотишга қарор қилган[24].
Санксиялар

Қримнинг Россия Федерацияси томонидан аннексия қилиниши натижасида Америка Қўшма Штатларининг ўша пайтдаги президенти Барак Обама ўз ҳукуматига ака-ука Ротенберглар ва президент Путиннинг бошқа яқин дўстлари, жумладан Сергей Иванов ва Геннадий Тимченкога нисбатан санксиялар қўллашни кўрсатувчи фармонни имзолаган эди. Бу шахслар махсус тайинланган фуқаролар рўйхатига киритилган[25][26][27][28][29].
Санкциялар натижасида Виса ва МастерCард СМП Банкга хизмат кўрсатишни тўхтатди[13]. 2014-йил сентабрида Италия Ротенбергнинг 30 миллион евролик кўчмас мулкини, жумладан Сардиния ва Таркиниядаги тўртта виллани ҳамда Римдаги меҳмонхонани мусодара қилди[13]. АҚШ Аркадий ва Игор Ротенбергларни россиялик олигархларнинг қора рўйхатига киритиб, ўша йили 65 миллион долларлик активларини музлатиб қўйди[30]. 2016-йил ноябр ойида Европа Иттифоқининг Бош суди Россияга қарши санксиялар ва Аркадийнинг маблағларини музлатиб қўйишни тасдиқлади, улар 2014-йил 30-июлда кучга кирган, бироқ Европа Кенгаши томонидан 2015-йил март ойида қўшилган янги мулклар билан чекланган[31].
2014-йил сентабр ойида “Новая газета” Анна Политковскажа ва Алексей Навалнийнинг журналистик сўровини э’лон қилди. Унда Аркадийнинг ўғли Игор Ротенберг Вадузда рўйхатдан ўтган жамият орқали Монте-Аргентариодаги кўчмас мулкни яширинча назорат қилгани ма’лум бўлди[32].
Кейин Россия Давлат Думаси Ротенберг қонуни деб номланувчи қонун лойиҳасини таклиф қилди. У санксияланган россияликларга давлат томонидан компенсация олиш имконини беради. Бироқ қонун рад этилди[2][33].
Ротенберг 2017-йилда президент Доналд Трамп томонидан имзоланган CААТСА номли Американинг душманларига санксиялар орқали қарши курашиш тўғрисидаги қонунда номи келтирилган кўплаб россиялик “олигархлар”дан биридир[34].
2022-йилнинг 3-мартида Қўшма Штатлар Россиянинг Украинага бостириб кириши муносабати билан визага чекловлар киритди ва Ротенберг, унинг ўғиллари ва қизининг активларини музлатиб қўйди[35].
Бойлиги
Ротенбергнинг шахсий бойлиги 2021-йил июл ойида 2,9 миллиард долларга баҳоланган. У 2009-йилда чиқарилган Бомбардиэр Глобал 5000 (рўйхатдан ўтган М-БРРБ)га эгалик қилган. Унга нисбатан киритилган санксиялар туфайли уни сотишга мажбур бўлган[36]. У 2011-йилда ишлаб чиқарилган Бенетти 65 метрли Раҳил номли яхтасига эга[37]. Яхта еттита хонада ўн нафар меҳмонни сиғдира олади[38].

Шахсий ҳаёти
2005-йилда Ротенберг ўзидан 30 ёш кичик иккинчи хотини Наталя Ротенбергга уйланди. Уларнинг икки фарзанди Варвара ва Аркадий Наталя билан Буюк Британияда яшайди[39]. Улар 2015-йилда Буюк Британияда ажрашишди. Ажрашишнинг молиявий тафсилотлари шахсий бўлса-да, келишувга 35 миллион фунт стерлинглик Суррей саройи ва Лондондаги 8 миллион фунт стерлинглик квартирадан фойдаланишни тақсимлаш киради. Эр-хотиннинг адвокатлари Буюк Британиядаги оммавий ахборот воситаларининг ажрашиш ҳақида хабар беришига тўсқинлик қилувчи махфийлик тўғрисида буйруқ олди. Бироқ апелляция шикояти бўйича буйруқ бекор қилинди[40].
Унинг учта катта фарзанди Игор (русча: Игорь Аркадьевич; борн 9 Септембер 1974), россиялик миллиардер бизнесмен,[41] Лилия (русча: Лилия Аркадьевна; 1978-йил 17-апрелда туғилган) шифокор ва 2014-йилдан буён Германияда истиқомат қилади ва ТПС Недвизҳимост (Россиянинг Москва, Сочи, Краснодар, Новосибирск ва Украинанинг Киев шаҳридаги Океан Плаза савдо марказлари ва кўнгилочар мажмуаларига эгалик қилувчи инвестиция гуруҳи) ҳамраҳбари[42], ўғли Пол (русча: Павел Аркадьевич; 2000-йил 29-февралда туғилган) рақобатбардош хоккейчи[43]. ББC хабарига кўра, Аркадий Ротенберг Қора денгиздаги ҳашаматли қаср бўлмиш Путин саройининг эгаси эканини айтган. Танқидчилар сарой Владимир Путинга тегишли эканлигини да'во қилишади.
Манбалар
- ↑ „Аркадй Ротенберг“ (эн). Форбес. Қаралди: 2022-йил 26-март.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Беcкер, Жо; Мерс, Стевен Леэ. „Путин'с Фриэнд Профиц ин Пурге оф Счоолбоокс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2-ноябр 2014-йил), с. А1. 18-май 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-июн 2017-йил.
- ↑ „Руссиан биллионаире Аркадй Ротенберг сайс 'Путин Палаcе' ис ҳис“. ББC Неwс (30-январ 2021-йил).
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Ахмирова, Римма (Акҳмирова, Римма). „В тени путинского кимоно“ (ру). «Собеседник» (собеседник.ру) (30-июн 2009-йил). 5-июл 2009-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-сентабр 2021-йил. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "Собеседник20090630" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 5,0 5,1 „Алл Путин'с Мен: Сеcрет Реcордс Ревеал Моней Нетwорк Тиэд то Руссиан Леадер - ИCИЖ“ (эн-УС) (2016-йил 3-апрел). Қаралди: 2022-йил 27-феврал.
- ↑ „У.С. санcтионс ҳит Гунвор cо-фоундер, Ротенберг бротҳерс“ (эн). Реутерс (2014-йил 20-март). Қаралди: 2022-йил 26-март.
- ↑ „УК таргец тҳреэ олигарчс анд фиве Руссиан банкс ин фирст транче оф неw санcтионс - ИCИЖ“ (эн-УС) (2022-йил 22-феврал). Қаралди: 2022-йил 26-март.
- ↑ Брадлей, Матт Апуззо & Жане. „Олигарчс гот ричер деспите санcтионс бут тҳис тиме май бе дифферент“. Бусинесс Стандард Индиа (2022-йил 17-март). Қаралди: 2022-йил 26-март.
- ↑ Шелдон Киршнер. „Руссиа'с Неw Цар“. ТҲЕ ТИМЕС ОФ ИСРАЭЛ (23-ноябр 2015-йил).
- ↑ Паул Родериcк Грегорй. „Путин'с Реаcтион То Санcтионс Ис Дестройинг Тҳе Эcономй Анд Чина Wон'т Ҳелп“. Форбес (14-октябр 2014-йил).
- ↑ Шелдон Киршнер. „Руссиа'с Неw Цар“. Тимес оф Исраэл (23-нов 2015-йил). 2-май 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-декабр 2015-йил.
- ↑ Паул Родериcк Грегорй. „Путин'с Реаcтион То Санcтионс Ис Дестройинг Тҳе Эcономй Анд Чина Wон'т Ҳелп“. Форбес (14-оcт 2014-йил). 5-август 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-декабр 2015-йил.
- ↑ 13,00 13,01 13,02 13,03 13,04 13,05 13,06 13,07 13,08 13,09 13,10 13,11 13,12 „Путин'с Шадоw Cабинет анд тҳе Бридге то Cримеа“. Тҳе Неw Ёркер. 29-май 2017-йил.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ 14,0 14,1 Канев, Сергей (Канев, Сергей). „"Бандитский Ротенберг", или За кого не стыдно Владимиру Путину“ (ру). МБХ медиа (7-октябр 2019-йил). 8-декабр 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-сентабр 2021-йил. „Тҳе аутҳор Сергей Канев ис фром Центр «Досье» (доссиэр.cентер).“.
- ↑ Сагдиев, Ринат (Сагдиэв, Ринат). „Сагдиев, Ринат (Сагдиэв, Ринат) (20-сентабр 2010-йил). Платные дороги в России строят только знакомые Владимира Путина: Через несколько лет в России появятся две первые платные дороги. Обе идут из Москвы и строятся фактически на государственные деньги. За обеими стоят петербургские знакомые Владимира Путина: Юрий Ковальчук и Аркадий Ротенберг [Онлй Путин’с фриэндс буилд толл роадс ин Руссиа: Ин а феw еарс, тҳе фирст тwо толл роадс wилл аппеар ин Руссиа. Ботҳ cоме фром Мосcоw анд аре аcтуаллй буилт он публиc моней. Беҳинд ботҳ аре Владимир Путин’с Саинт Петерсбург аcқуаинтанcес: Юри Ковалчук анд Аркадй Ротенберг. Ведомости (ин Руссиан). Арчивед фром тҳе оригинал он 22-июн 2019-йил. Ретриэвед 27-октябр 2018-йил.“] (ру). Ведомости (20-сентабр 2010-йил). 22-июн 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-октябр 2018-йил.
- ↑ „Левитин, Игорь Евгеньевич [Левитин, Игор Евгеневич. кремлин.ру (ин Руссиан). Арчивед фром тҳе оригинал он 28-октябр 2018-йил. Ретриэвед 27-октябр 2018-йил.“] (ру). кремлин.ру. 28-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-октябр 2018-йил.
- ↑ „Панама Паперс: Тҳе Поwер Плаерс“. Интернатионал Cонсортиум оф Инвестигативе Жоурналисц. 4-апрел 2016-йилда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „УС фрустратес Руссиан олигарчс' cат анд моусе овер санcтионс“ (эн-ГБ). Финанcиал Тимес (9-август 2015-йил). 24-октябр 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-сентабр 2020-йил.
- ↑ Пастушин, Алексей (Пастушин, Алехей). „Пастушин, Алексей (Пастушин, Алехей) (23-июл 2018-йил). Партнер друзей Путина: чем известен спонсор "русской шпионки" Бутиной [Партнер оф Путин'с фриэндс: wҳат ис кноwн фор тҳе спонсор оф тҳе "Руссиан спй" Бутина. Форбес (ин Руссиан). Арчивед фром тҳе оригинал он 30-январ 2021-йил. Ретриэвед 18-октябр 2018-йил.“] (ру). Форбес (23-июл 2018-йил). 30-январ 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-октябр 2018-йил.
- ↑ 20,0 20,1 „ру:Партнеры Аркадия Ротенберга наняли лоббистов в США: Совладельцы аэропорта Шереметьево Александр Пономаренко и Александр Скоробогатько наняли фирму для лоббирования своих интересов в США. Оба бизнесмена — давние партнеры попавшего под санкции Аркадия Ротенберга и его сына Игоря“ (ру). РБC (19-апрел 2018-йил). 24-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-октябр 2018-йил.
- ↑ Ляув, Бэла (Лове, Бела); Филатов, Антон (Филатов, Антон). „Ляув, Бэла (Лове, Бела); Филатов, Антон (Филатов, Антон) (17-май 2015-йил). Структура Игоря Ротенберга может построить транспортно-пересадочный узел: Размер инвестиций – до $340 млн [Тҳе струcтуре оф Игор Ротенберг cан буилд а транспорт ҳуб: Инвестмент сизе – уп то $340 миллион. Ведомости (ин Руссиан). Арчивед фром тҳе оригинал он 26-октябр 2018-йил. Ретриэвед 25-октябр 2018-йил.“] (ру). Ведомости (17-май 2015-йил). 26-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-октябр 2018-йил.
- ↑ Босилковскй, Игор. „Треасурй Департмент'с Руссиа Олигарчс Лист Ис Cопиэд Фром Форбес“. Форбес (30-январ 2018-йил). 24-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-октябр 2018-йил.
- ↑ „ру:Игорь Ротенберг выкупил у отца "Газпром бурение" и долю в "ТПС Недвижимости"“ (ру). Интерфах (30-октябр 2014-йил). 24-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-октябр 2018-йил.
- ↑ Энсигн, Рачел Лоуисе. „Руссиан Ассет Салес Муддй Санcтион Cомплианcе“ (эн-УС). Wалл Стреэт Жоурнал (12-феврал 2015-йил). 3-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-октябр 2018-йил.
- ↑ „Эхеcутиве Ордер – Блоcкинг Пропертй оф Аддитионал Персонс Cонтрибутинг то тҳе Ситуатион ин Украине“. Wҳите Ҳоусе Оффиcе оф тҳе Пресс Сеcретарй (20-март 2014-йил). 14-май 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июн 2017-йил.
- ↑ Унитед Статес Департмент оф тҳе Треасурй (20-март 2014-йил). „Треасурй Санcтионс Руссиан Оффиcиалс, Мемберс Оф Тҳе Руссиан Леадершип'с Иннер Cирcле, Анд Ан Энтитй Фор Инволвемент Ин Тҳе Ситуатион Ин Украине“. Пресс-релиз. 31-май 2020-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 6-сентабр 2020-йил.
- ↑ „Украине-релатед Десигнатионс“. Унитед Статес Департмент оф тҳе Треасурй. 6-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21-феврал 2016-йил.
- ↑ „Спеcиаллй Десигнатед Натионалс Анд Блоcкед Персонс Лист (СДН) Ҳуман Реадабле Лисц“. Унитед Статес Департмент оф тҳе Треасурй. 29-август 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-сентабр 2020-йил.
- ↑ Шуклин. „Путин'с иннер cирcле: wҳо гот ин а неw лист оф УС санcтионс“. лига.нет (21-март 2014-йил). 7-феврал 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 20-феврал 2016-йил.
- ↑ „Санcтионс овер Украине – Импаcт он Руссиа“. Эуропеан Парлиамент (1-март 2016-йил). 5-апрел 2006-йилда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Тҳе Генерал Cоурт cонфирмс тҳе фунд-фреэзинг меасурес импосед он Мр Аркадй Ротенберг фор тҳе период 2015-2016. Ҳоwевер, ит аннулс тҳе фреэзинг оф фундс фор тҳе период 2014-2015“ (ПДФ). Генерал Cоурт оф тҳе Эуропеан Унион (Пресс релеасе н° 131/16) (30-ноябр 2016-йил). 16-декабр 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-октябр 2020-йил.
- ↑ Биондани, Паоло. „Гли олигарчи амиcи ди Владимир Путин че фанно аффари ин Италиа протетти далле оффшоре“ (ит). Л'Эспрессо (28-январ 2019-йил). 16-октябр 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-октябр 2020-йил.
- ↑ „Законопроект № 607554-6 (В архиве)“ (ру). Стате Дума. 4-октябр 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-сентабр 2020-йил.
- ↑ „Репорт то Cонгресс Пурсуант то Сеcтион 241 оф тҳе Cоунтеринг Америcа'с Адверсариэс Тҳроугҳ Санcтионс Аcт оф 2017 Регардинг Сениор Фореигн Политиcал Фигурес анд Олигарчс ин тҳе Руссиан Федератион анд Руссиан Парастатал Энтитиэс“ (ПДФ) (29-январ 2018-йил). 12-октябр 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-июн 2019-йил.
- ↑ Ниcк Wадҳамс; Женнифер Жаcобс. „У.С. Санcтионс Усманов, Пригозҳин, Токарев, Отҳер Руссиан Элитес“. Блоомберг Неwс (3-март 2022-йил).
- ↑ Тимес. „Руссиан Биллионаире Бротҳерс Форcед то Селл Привате Жец Овер Санcтионс — Форбес“ (эн). Тҳе Мосcоw Тимес (2019-йил 23-январ). Қаралди: 2022-йил 15-январ.
- ↑ „Инсиде РАҲИЛ Ячт • Бенетти • 2011 • Валуэ $75М • Оwнер Аркадй Ротенберг“ (эн-УС). СуперЯчтФан. Қаралди: 2022-йил 15-январ.
- ↑ „РАҲИЛ“ (эн). www.боатинтернатионал.cом. Қаралди: 2022-йил 15-январ.
- ↑ Ткачёв, Иван; Сухаревская, Алена. „Ткачёв, Иван; Сухаревская, Алена (6-август 2015-йил). Бывшая жена Аркадия Ротенберга подала на экс-супруга в Лондонский суд: Бывшая жена Аркадия Ротенберга инициировала судебный процесс в Лондоне с целью получить компенсацию от миллиардера, выяснил РБК. Дело будет рассматриваться в феврале 2016 года и осложняется санкциями ЕС против бизнесмена [Тҳе формер wифе оф Аркадй Ротенберг филед фор эх-споусе ин а Лондон cоурт: Тҳе формер wифе оф Аркадй Ротенберг инитиатед а лаwсуит ин Лондон ин ордер то реcеиве cомпенсатион фром тҳе биллионаире, фоунд РБC. Тҳе cасе wилл бе cонсидеред ин Фебруарй 2016 анд cомплиcатед бй ЭУ санcтионс агаинст а бусинессман. РБК (ин Руссиан). Арчивед фром тҳе оригинал он 27-октябр 2018-йил. Ретриэвед 26-октябр 2018-йил.“] (ру). РБК (6-август 2015-йил). 27-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-октябр 2018-йил.
- ↑ О’Неилл, Сеан. „Путин cронй Аркадй Ротенберг лосес ригҳт то сеcреcй ин Бритаин“. тҳе Тимес (Лондон) (24-феврал 2018-йил). 24-феврал 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-феврал 2018-йил.
- ↑ „Кто есть кто: Ротенберг Игорь Аркадьевич [Wҳо Ис Wҳо: Ротенберг Игор Аркадевич. Деловой Петерсбург (ин Руссиан). Арчивед фром тҳе оригинал он 24-октябр 2018-йил. Ретриэвед 26-октябр 2018-йил.“] (ру). Деловой Петерсбург. 24-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-октябр 2018-йил.
- ↑ „Родственная сделка: почему Игорь Ротенберг продал долю в ТПС Реал Эстате: Игорь Ротенберг, который с 6 апреля находится в санкционном списке Минфина США, за неделю до этого вышел из состава акционеров девелоперской компании ТПС Реал Эстате. Новым совладельцем стала его сестра Лилия Ротенберг“ (ру). РБC (24-апрел 2018-йил). 24-октябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-октябр 2018-йил.
- ↑ „Павел Ротенберг [Паул Ротенберг. спорц.ру (ин Руссиан). Арчивед фром тҳе оригинал он 12-июн 2018-йил. Ретриэвед 26-октябр 2018-йил.“] (ру). спорц.ру. 12-июн 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-октябр 2018-йил.