Gilam

Гилам —бадиий тўқимачилик буюми; уй жиҳози. Гиламчилик маҳсулоти. Полга тўшаш, деворга осиш, хонани безаш, иситиш, товушни пасайтиришга хизмат қилади. Қўлда горизонтал ёки вертикал дастгохларда жун, ипак, каноп, пахта ва бошқа иплардан тўқилади. Тўқилишига кўра гиламнинг патли ва пациз (палос), безагига кўра нақшли ва мавзули турлари фарқланади. Нақшли гилам мужассамоти ҳандасий ёки ўсимликсимон безаклар, турли хил белги-рамзлардан иборат, айниқса, ислимий мужассамотлар ниҳоятда гўзал; мавзули мужассамотларда ов манзаралари, гуллаган боғлар акс этади. Яратилишига кўра, тўқима (гули тўқиладиган), тикма (гули тикиладиган), босма (гули бўяб босиладиган) турлари бор. Нақш мужассамоти (ҳандасий, ислимий, гириҳ ва б.) ва унда марказий майдон билан ҳошияси орасидаги нисбат, сифати (патли ёки пацизлиги, патининг узун-қисқалиги), бўёғи, ранглар уйғунлиги, хом ашёси, ҳажми гиламнинг бадиий қимматини белгилайди.

Қўлда ва корхоналарда машинада тўқиладиган Марказий Осиё, Молдова, Россия, Руминия ва бошқа гиламлари кенг тарқалган (қаранг Гиламчилик саноати). Ижро усули, сифати ва мужассамотининг мураккаблиги билан қўлда тўқилган гиламлар бетакрордир.

Галарея

Болалар боғчасида пол устидаги геометрик нақшли гилам. Бурятия, Россия.
Ардабил гиламларидан бири
Кичкина гиламча
Буюк Ипак йўли бўйлаб кетаётган туя карвонини тасвирловчи замонавий гилам
“Торанж” медалёни — форс гиламларида учрайдиган умумий дизайн
Гилам тасвирланган Молдова почта маркаси
Жун гилам
Қайсери, Туркиядан ибодат гилами
Дунёдаги энг катта қўл меҳнати билан ишланган гилам Туркман гиламлари музейида, Ашхободда
Намоз гилами
Виктор Васнесов “Сеҳрли гилам”
Фредерик де Ҳанен “‘Астрахан гилам бозори’” (1913)
Замонавий услубдаги машинада ишлаб чиқарилган гилам