Iyo sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi                 = Iyo
| asl nomi             = {{nobold|{{nobold|{{lang|ja|伊予市}}}}}}
| mavqe = Shahar
| tasvir = Iyo City Hall 2021-08 ac (3).jpg
| bayroq = 
| gerb = Emblem of Iyo, Ehime.svg
| mamlakat = Yaponiya
| mintaqa turi = Hudud
| mintaqa = Sikoku
| tuman turi = Prefektura
| tuman = Ehime prefekturasi
| jamoat turi = [[Yaponiya tumanlari|Tuman]]
| jamoat = <!-- established -->
| rahbar turi = Mer
| rahbar = Kuninori Takechi
| asos solingan =
| maydon = 194.44
| balandlik_m = <!-- population -->
| aholi = 35,888
| sanalgan yil = 2022-yil 31-avgust
| zichlik =
| telefon kodi = <!-- blank fields (section 1) -->
| pochta indeksi =
| sayt = {{Official|1=https://www.city.iyo.lg.jp/}}
| koordinatalar = {{coord|33|45|N|132|42|E|region:JP-38|display=inline,title}}
}}
[[Fayl:Futami_sunset_in_Iyo.jpg|right|thumb|270x270px| Futami qirgʻogʻidan quyosh botish manzarasi]]
[[Fayl:Goshikihama_Park_Lighthouse.jpg|right|thumb|270x270px| Gosikihama bogʻidagi mayoq]]
{{Nixongo|'''Iyo'''|伊予市|Iyo-si}} Yaponiyaning Ehime prefekturasida joylashgan shahar. 2022-yil 31-mart holatiga koʻra, shaharda 16,169 ta xonadonda 35,888 nafar aholi istiqomat qilgan<ref name="Iyo-hp1">{{Veb manbasi |url=https://www.city.iyo.lg.jp/machisou/shise/toke/jinko.html |sarlavha=Iyo city official statistics |til=ja}}</ref>. Shaharning umumiy maydoni 194,44 kvadrat kilometrni (75,07 kvadrat milya) tashkil qiladi.

== Geografiyasi ==
Iyo Ehime markazida, Matsuyamadan taxminan 10 kilometr janubi-gʻarbda joylashgan. Shaharning gʻarbiy qismi, shimolda Gunchudan janubda Futamining Simonadasiga, Dogo tekisligining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Seto ichki dengiz qirgʻoqlariga tutashadi. Shaharning janubi-sharqiy qismi prefekturadagi togʻlar bagʻrida joylashgan. Ayniqsa Nakayama hududi juda togʻlidir<ref name="Iyo-hp2">{{Veb manbasi |url=https://www.city.iyo.lg.jp/shise/gaiyo/profile/gaiyo.html |sarlavha=Iyo city official profile |til=ja}}</ref>.

=== Qoʻshni munitsipalitetlar ===
Ehime prefekturasi

* Shimolda Masaki
* Sharqda Tobe
* Janubda Uchiko va Ozu

== Iqlimi ==
Iyo nam subtropik iqlim shakllangan (Köppen ''Cfa''), yozi issiq va qishi salqin boʻlib, qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Iyoda oʻrtacha yillik harorat 15,2 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1770 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat yanvarda 26,1 °C ni, eng pasti ham yanvarda 4,5 °C ni tashkil qiladi<ref>[https://en.climate-data.org/asia/japan/ehime-prefecture/iyo-5150/ Iyo climate data]</ref>.

== Demografiyasi ==
Yaponiya aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-ehimei.php Iyo population statistics]</ref>, Iyo aholisi 1950-yillardan beri asta-sekin kamayib bormoqda.{{Historical populations|1920|37394|1930|39638|1940|39469|1950|52614|1960|49106|1970|42612|1980|42843|1990|41516|2000|40505|2010|38022}}

== Tarixi ==
Iyo avval Iyo provinsiyasi tarkibiga kirgan. Arxeologik ashyolar Iyo hududi Yayoi davridan (miloddan avvalgi 300—250-yillar) yashab kelganligini koʻrsatsa-da, hozirgi Iyo shahrining kelib chiqishi 1635-yil Matsuyama xon hududni, shu jumladan Iyoni Ozu domeniga bergani bilan bogʻliq. Hozirgi Iyoning yuragi – Gunchudagi port, Ozu domenining asosiy savdo portiga aylangan va uning atrofidagi munitsipalitet gullab-yashnagan. Gunchu shahri 1889-yil 15-dekabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining yaratilishida tashkil etilgan<ref name="Iyo-hp3"/>.

1955-yil 1-yanvarda Gunchu shahri Kita-yamasaki, Minami-yamasaki va Minami-iyo qishloqlari bilan birlashtirilib, Iyo shahri tashkil etilgan<ref name="Iyo-hp3">{{Veb manbasi |url=https://www.city.iyo.lg.jp/shise/gaiyo/profile/iyo.htmll |sarlavha=Iyo city official history |til=ja }}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://www.city.iyo.lg.jp/shise/gaiyo/profile/iyo.htmll „Iyo city official history“]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (in Japanese). Japan.</cite>
[[Category:CS1 Japanese-language sources (ja)]]</ref>. 2005-yil 1-aprelda Iyoga Nakayama va Futami shaharlari (ikkalasi ham Iyo tumanida) qoʻshilgan. Maʼmuriy islohot natijasida shahar aholisi 40 000 minggga oshgan<ref name="Iyo-hp3" />. Iyo shahri muhri Futamidagi qizil rangni, Nakayamadagi yashilni va Iyodagi koʻk rangini oʻz ichiga oladi<ref name="Iyo-hp2"/>.

== Hukumati ==
Iyo toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Iyo Ehime prefekturasi assambleyasiga bir aʼzodan hissa qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Ehime 4-okrugi tarkibiga kiradi.

== Iqtisodiyoti ==
Iyo shahrida katsuobusiga ixtisoslashgan oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi kompaniyalar Marutomo va Yamakining mahalliy shtab-kvartiralari joylashgan. Yana bu yerda mikan, Nakayama [[Kashtan|kashtanlari]] va meva-sabzavotlar kabi mahsulot turlari ishlab chiqariladi. Bundan tashqari, Futamida quyosh botishi bilan bogʻliq bir qator tadbirlar boʻlib oʻtadi.

== Transporti ==

=== Temir yoʻllari ===
[[Fayl:JR_logo_(shikoku).svg|22x22px]] Sikoku temir yoʻl kompaniyasi – Yosan liniyasi

* Minami-Iyo – Iyo-Yokota – Torinoki – Iyoshi – Mukaibara – Kōnokawa – Iyo-Kaminada – Shimonada – Kushi

[[Fayl:IYOTETSU_logo.svg|50x50px]] Iyotetsu Gunchu liniyasi

* Sinkava – Gunchu - Gunchu porti

=== Magistral yoʻllari ===

* [[Fayl:JP_Expressway_E56.svg|link=|alt=|25x25px]] Matsuyama avtomagistrali

== Taniqli shaxslari ==

* Masanobu Fukuoka

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* {{Rasmiy sayt|http://www.city.iyo.lg.jp}} {{In lang|ja}}
{{Ehime}}{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:Yaponiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]